kazak iş kanunu

 Labour code of the Republic of Kazakhstan

Unofficial translation

Code of the Republic of Kazakhstan dated 23 November, 2015 no. 414-V.

Unofficial translation

Information for users!

"Adilet" Legal Information System also has a translation of the Labour code of the

Republic of Kazakhstan of the Republic of Kazakhstan provided by National Company

KAZAKH INVEST JSC.

GENERAL PART

SECTION 1. GENERAL PROVISIONS

Chapter 1. MAIN PROVISIONS

Article 1.The basic definitions used in this Code

1. The following basic definitions are used in this Code:

1) civil service - professional activity of civil servants in the performance of official

authority, aimed at fulfillment of tasks and functions of state enterprises, government

agencies, technical maintenance and functioning of state bodies;

2) civil servant - a person who, in the manner prescribed by the legislation of the Republic

of Kazakhstan, holds a paid staff position in state enterprises and government agencies and

performs official duties in order to implement their tasks and functions, maintain and ensure

functioning of state bodies;

3) the minimum monthly wage - is the guaranteed minimum monthly payments to an

employee of simple unskilled (least complicated) labor in performing his labor duties under

normal conditions and at normal duration of working hours, established by this Code;

4) special clothing - clothing, footwear, headwear, mittens, other personal protective items

, intended to protect an employee from harmful and (or) dangerous production factors;

5) heavy work - activities of an employee associated with the constant movement,

relocation and carrying by hand (ten kilograms and more) of weights and requiring great

physical effort (energy consumption more than 250 kcal / h);

6) shift work - work in two or three or four work shifts within 24 hours;

7) social partnership - a system of relations between employees (representatives of

employees), employers (representatives of employers), state bodies aimed at ensuring the

coordination of their interests in the regulation of labor relations and other relations directly

related to labor relations, as well as socio-economic relations, based on equal cooperation;

8) general, industrial, regional agreement (hereinafter – an agreement) – a legal act in the

form of a written agreement concluded between the parties to the social partnership, defining

the content and obligations of the parties to establish working, employment and social

security conditions for employees at the national, industrial and regional levels;

9) the condition of non-competition - the terms of the non-competition agreement that

limit the employee's right to carry out actions that could damage the employer;

10) downtime – a temporary suspension of work due to economic, technological,

organizational, other production or nature reasons;

11) qualification category (rank) - the level of requirements for the qualification of an

employee, reflecting the complexity of the work performed;

12) mediator - an individual or legal entity, engaged by the parties to labor relations to

render services to resolve labor dispute;

13) a leave - the release of an employee from work for a certain period to ensure the

annual rest of the employee or social goals, with retention of his place of work (position) and

the average salary in the cases established by this Code;

14) labor - is a human activity aimed at creating material, spiritual and other values

necessary for life and for meeting the needs of a human being and a society;

15) labor hygiene - a set of sanitary and epidemiological measures and means for

preserving the health of employees, prevention of adverse effects of the working environment

and the work process;

16) labor dispute - disagreements between the employee (s) and the employer (s),

including those previously held in labor relations, on the application of labor legislation of the

Republic of Kazakhstan, fulfillment or modification of the terms of agreements, labor and (or

) collective agreements, acts of the employer;

17) working conditions – the terms of payment, standardization of labor, performance of

work-related duties, working hours and rest time, the order of combining professions (

positions), expanding service areas, performing duties of temporarily absent employee, labor

safety and protection, technical, production and working conditions, as well as other working

conditions agreed upon by the parties;

18) the authorized state body for labor - is the central executive body that administers and

ensures inter-industrial coordination in labor relations area in accordance with the legislation

of the Republic of Kazakhstan;

19) a local labor inspection body - is a structural subdivision of local executive bodies of a

region, a city of the republican significance, of the capital, performing powers within the

respective administrative-territorial unit in the area of labor relations in accordance with the

legislation of the Republic of Kazakhstan;

20) payment for labor - is a system of relations connected with compulsory payment of

remuneration to the employee for his work by the employer in accordance with this Code and

other normative legal acts of the Republic of Kazakhstan, as well as agreements, labor,

collective contracts and acts of the employer;

21) labor relations - the relationship between the employee and the employer arising in the

exercise of rights and obligations provided for by the labor legislation of the Republic of

Kazakhstan, agreements, labor, collective contracts and acts of the employer;

22) relations directly related to labor relations – the relations that are formed for

organization and management of labor, employment, vocational training, retraining and

advanced training of employees, social partnership, conclusion of collective agreements and

contracts, participation of workers (workers' representatives) in establishing working

conditions in the cases provided for by this Code, resolution of labor disputes and control

over compliance with the labor legislation of the Republic of Kazakhstan;

23) labor safety - the state of protection of employees, provided by a set of measures that

exclude the impact of harmful and (or) dangerous production factors on the employees in the

course of work;

24) labor safety conditions - compliance of labor process and production environment

with requirements of labor safety and protection in performance of labor duties by the

employee;

25) monitoring of labor safety and protection - a system for monitoring the state of labor

safety and protection, as well as assessing and forecasting the state of labor safety and

protection;

26) standards in labor safety and protection area - ergonomic, sanitary-epidemiological,

psycho-physiological and other requirements that ensure normal and safe working conditions;

27) work-related accident - exposure of an employee, an employee to the sending side of a

harmful and (or) dangerous production factor in the performance of labor (official) duties or

tasks of the employer or receiving party, as a result of which there has been an industrial

injury, sudden deterioration of health or poisoning of the employee, the employee of the

sending party, which led to their temporary or persistent disability or death;

28) employment obligations - obligations of the employee and the employer arising from

regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan, the act of the employer, the act of the

receiving party, labor, collective agreements;

29) work experience - time in calendar calculation, spent by the employee to perform

labor duties, as well as other periods included in the length of service in accordance with this

Code;

30) labor discipline - proper performance by the employer and employees of the

obligations established by the normative legal acts of the Republic of Kazakhstan, as well as

by agreements, labor, collective contracts, acts of the employer, constituent documents;

31) work schedule - the order of regulation of relations for organization of labor of

employees and the employer;

32) labor protection - a system to ensure the safety of life and health of employees in the

work process, including legal, socio-economic, organizational and technical,

sanitary-epidemiological, therapeutic and preventive, rehabilitation and other measures and

means;

32-1) occupational health and safety management system - a set of interconnected

measures for the implementation of labor safety policy, compliance with labor safety

requirements, management of occupational risks;

33) technical inspector for labor protection - a representative of employees exercising

internal control over labor safety and protection;

34) standardization of labor - determination of necessary labor (time) input to perform

work (production of a unit of output) by employees in specific organizational and technical

conditions and establishment of labor standards on this basis;

35) safe working conditions - working conditions where the levels of influence of

production factors on employees do not exceed the established standards;

35-1) unified accounting system of labor agreements - an information system designed to

automate the accounting of labor agreements, labor activities and the number of employees;

36) employment contract - a written agreement between the employee and the employer,

according to which the employee undertakes to perform certain work (labor function) in

person, observe the work order, and the employer undertakes to provide the employee with

work on the stipulated labor function, provide the working conditions stipulated in this Code,

laws of the Republic of Kazakhstan and other normative legal acts of the Republic of

Kazakhstan, collective contracts, acts of the employer, pay wages to the employee timely and

in full;

37) salary - remuneration for work, depending on qualification of the employee,

complexity, quantity, quality and conditions of the work performed, as well as compensation

and incentive payments;

38) personal protective items – the means, designed to protect the employee from harmful

and (or) dangerous production factors, including special clothing;

39) an employer - is an individual or legal entity with whom the employee is in labor

relations;

40) representatives of employers – individuals and (or) legal entities, authorized, on the

basis of constituent documents and (or) power of attorney, to represent the interests of the

employer or a group of employers;

41) acts of the employer - orders, resolutions, instructions, rules, regulations, schedules of

shifts, schedules of watches, leave schedules, issued by the employer;

42) declaring of the employer's activity - the procedure for recognizing the employer’s

activities that meet the requirements of the labor legislation of the Republic of Kazakhstan on

the basis of the application submitted by him;

43) an employee - an individual who is in labor relations with the employer and who

directly performs work under an employment contract;

44) representatives of employees - trade unions and their associations, and in their

absence elected representatives elected and authorized at the general meeting (conference) of

employees by a majority of votes of participants in the presence of at least two-thirds of

workers (conference delegates) in cases provided for by this Code;

45) workplace - the place of permanent or temporary location of an employee in

performance of his labor duties in the course of work;

46) billing of the work - assignment of works to a certain complexity in accordance with

the Unified tariff-qualification reference book of works and occupations of workers and the

Qualification reference book of positions of managers, specialists and other employees, tariff

and qualification characteristics of occupations of workers and standard qualification

characteristics of positions of managers, specialists and other employees of organizations;

47) working hours - is the time during which the employee, in accordance with the

employer's acts and the terms of the employment contract, performs labor duties, as well as

other periods of time that, in accordance with this Code, other normative legal acts of the

Republic of Kazakhstan, the collective contract, the employer's act, are included in the

working hours;

48) record of cumulative hours worked – recording of working hours by summing it up

for the record period established by the employer;

48-1) the sending party - a legal entity registered in accordance with the procedure

established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, carrying out activities to provide

personnel services, including a branch of a foreign legal entity;

48-2) employees of the sending party - employees engaged on the basis of an employment

agreement concluded with the sending party in accordance with the contract for the provision

of personnel services;

49) harmful working conditions - working conditions that are characterized by the

presence of harmful production factors;

50) harmful production factor – is a production factor, the impact of which on the

employee can lead to illness or disability and (or) negative impact on the health of the

generation;

51) occupational disease - is a chronic or acute disease caused by impact of harmful and (

or) dangerous production factors to an employee when the employee performs his / her work

duties;

51-1) occupational risk - risk of disability (or death) of an employee in the performance of

labor (official) duties;

51-2) occupational risk management is an integral part of the occupational health safety

management system, which includes identification and assessment of occupational risks,

corrective measures, control and monitoring of occupational risk;

51-3) occupational risk assessment - determining the degree of occupational risk based on

the analysis of information on the identification of risks and statistical data on the incidence

and occupational injuries in the organization, the provision of collective and individual

protective equipment;

52) guarantees - means, methods and conditions by which the rights granted to employees

in social and labor relations area are exercised;

52-1) the receiving party – an individual or legal entity, an individual entrepreneur,

including peasant or farm economy, attracting the workers of the sending party for work in

accordance with the agreement for the provision of personnel services;

52-2) acts of the receiving party - orders, regulations, instructions, rules, provisions,

schedules of working in shifts, schedules of shifts published by the receiving party according

to the agreement for rendering services in granting personnel;

53) safety standards - qualitative and quantitative indicators characterizing production

conditions, production and labor process in terms of ensuring organizational, technical,

sanitary, hygienic, biological and other norms, rules, procedures and criteria aimed at

preserving the life and health of workers in their labor activity;

54) dangerous working conditions - working conditions where the impact of certain

production or irremovable natural factors leads in case of non-observance of the rules of labor

protection to occupational injuries, sudden deterioration of health or poisoning of the

employee resulting in temporary or persistent disability, occupational disease or death;

55) dangerous production factor - a production factor, the impact of which on the

employee can lead to temporary or persistent disability (occupational injury or occupational

disease) or death;

55-1) combined remote work - the implementation of the labor process by alternating

periods of performance of labor duties both at the location of the employer, the receiving

party and their facilities, and through remote work;

55-2) remote work - carrying out the labor process outside the location of the employer,

the receiving party and their facilities using information and communication technologies in

the work;

56) part-time work - the employee performs another regular paid work in accordance with

the terms of the employment contract in his free time;

57) a foreign employee of a state body - a foreigner involved in a state body under an

employment contract;

58) holidays - days of national and state holidays of the Republic of Kazakhstan;

59) basic salary - a relatively constant part of wages, including payment at tariff rates,

official salaries, piece-work rates, and permanent payments, stipulated by the labor legislation

of the Republic of Kazakhstan, industrial agreement, collective and (or) employment

contracts;

60) production equipment - machines, mechanisms, devices, apparatus, instruments and

other technical means necessary for work, production;

61) industrial injury - damage to the health of the employee, received during performance

of his labor duties, resulting in a loss of ability to work;

62) production necessity - work to prevent or eliminate a natural disaster, an accident or

immediate elimination of their consequences, to prevent accidents, downtime, death or

damage to property and in other exceptional cases, as well as to replace a temporarily absent

employee;

63) production activity - a set of actions of employees with the use of the means of labor

necessary to turn resources into finished products, including production and processing of

various types of raw materials, provision of various types of services and performance of

work;

64) specialized organizations for certification of production facilities - organizations that

carry out activities to certify production facilities for working conditions, possessing the

qualified personnel and testing laboratories accredited in accordance with the legislation of

the Republic of Kazakhstan;

65) attestation of production facilities for working conditions - activities for evaluation of

production facilities (workshops, plots, workplaces, as well as other separately located units

of employers engaged in production activities) in order to determine the state of safety,

harmfulness, complexity of the work performed on them, labor hygiene and to determine

compliance of working environment conditions with labor safety and protection standards;

66) industrial sanitation - a system of sanitary-hygienic, organizational measures and

technical means that prevent or reduce the impact of harmful production factors on employees

;

66-1) production and living conditions - working conditions necessary for the employee's

stay at the workplace, including with the shift method of work, including provision of sanitary

facilities, as well as conditions for rest and eating;

67) production factors - technical, sanitary, hygienic, industrial and other conditions that

affect the employee in accordance with legislative and other normative legal acts of the

Republic of Kazakhstan;

68) gross negligence - actions of the employee, contributing to violation of the rules of

labor protection and safety of their health;

69) compensation payments - cash payments related to a special mode of work and

working conditions, loss of work, reimbursement of costs to employees associated with

performance of their labor or other duties stipulated by the laws of the Republic of

Kazakhstan, as well as payments related to vocational training, retraining and advanced

training of employees or other persons who are not in labor relations (hereinafter - the trainee)

;

69-1) provision of personnel - sending an employee under an agreement for the provision

of personnel by the sending party to the receiving party for the performance of his work

function in the interests, under the management and control of the receiving party;

70) inter-category coefficient - the ratio between tariff rates of adjacent tariff-qualification

categories;

71) tariff system - a type of wage system, in which the employees’ wages are determined

differentially based on tariff rates (salaries) and tariff scale;

72) tariff scale - a set of tariff categories and tariff coefficients, providing for

differentiation based on the complexity of the work performed and qualifications of

employees;

73) tariff rate (salary) - a fixed amount of payment for labor for performance of labor

duties of a certain complexity (qualification) per unit of time;

74) tariff category - a level of complexity of work and an indicator of the qualification

level necessary to perform this work;

75) disciplinary sanction - a measure of disciplinary influence on an employee, used by

the employer or the first head of the national managing holding in cases provided by the Laws

of the Republic of Kazakhstan, for commission of a disciplinary offense;

76) disciplinary offence - illegal, guilty non-fulfillment or improper performance of the

employee's labor duties, as well as violation of labor discipline;

77) rest time - the time during which the employee is free from performing labor duties

and which can be used at his discretion;

78) collective protective items - technical means intended for simultaneous protection of

two or more employees from exposure to harmful and (or) dangerous production factors;

79) collective contract - a legal act in the form of a written agreement, concluded between

employees in the person of their representatives and the employer, regulating social and labor

relations in the organization;

80) overtime work - work performed by an employee at the initiative of the employer

beyond the established working hours (in excess of the normal amount of working hours for

the record period);

81) notification – an application of an employee or employer in writing (in paper or in the

form of an electronic document certified by electronic digital signature), submitted on

purpose or by courier mail, mail, fax, e-mail and other information and communication

technologies, or in electronic form with the provision of authorization, identification of the

employee or employer;

82) business trip – sending of an employee on the order of the employer to perform work

duties for a certain period outside the place of permanent work in another locality, as well as

sending the employee to another locality for training, advanced training or retraining.

2. Other special concepts and terms of the labor legislation of the Republic of Kazakhstan

are used in the meanings, defined in the relevant articles of this Code.

Footnote. Article 1 as amended by the Article 204 of the Labour code of the Republic of

Kazakhstan dated 23.11.2015 № 414-V (shall be enforced from 01.01.2017); By the Law of

the Republic of Kazakhstan No. 156-VI dated 24.05.2018 (shall be enforced upon expiry of

ten calendar days after its first official publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter

into force upon the expiry of ten calendar days after the day of the first official publication);

dated 19.12.2020 № 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days after

the day of the first official publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days after the day of the first official publication).

Article 2. Labor legislation of the Republic of Kazakhstan

1. The labor legislation of the Republic of Kazakhstan is based on the Constitution of the

Republic of Kazakhstan and consists of this Code, laws of the Republic of Kazakhstan and

other normative legal acts of the Republic of Kazakhstan.

2. It is prohibited to include the norms regulating labor relations, social partnership and

labor protection in other laws of the Republic of Kazakhstan, except for the cases stipulated

by this Code.

3. If an international agreement ratified by the Republic of Kazakhstan establishes other

rules than those contained in this Code, then the rules of the international treaty are applied.

International treaties ratified by the Republic of Kazakhstan are applied directly to labor

relations, except for the cases when it follows from the international treaty that a law is

required for its application.

Article 3. Purpose and objectives of the labor legislation of the Republic of Kazakhstan

1. The purpose of the labor legislation of the Republic of Kazakhstan is the legal

regulation of labor relations and other relations directly related to labor, aimed at protecting

the rights and interests of the parties to labor relations, establishing minimum guarantees of

rights and freedoms in labor area.

2. The objectives of the labor legislation of the Republic of Kazakhstan are the creation of

necessary legal conditions aimed at achieving a balance of interests of the parties to labor

relations, social stability and public consent.

Article 4. Principles of labor legislation of the Republic of Kazakhstan

The principles of labor legislation of the Republic of Kazakhstan are:

1) impermissibility of restriction of human and civil rights in labor area;

2) freedom of work;

3) prohibition of discrimination in labor area, forced labor and the worst forms of child

labor;

4) ensuring the right to work conditions that meet requirements of safety and hygiene;

5) the priority of life and health of the employee;

6) ensuring the right to remuneration for work which is not lower than the minimum wage

;

7) ensuring the right to rest;

8) equality of rights and opportunities for workers;

9) ensuring the right of employees and employers to unite to protect their rights and

interests;

10) assistance of the state in strengthening and developing social partnership;

11) state regulation of labor safety and protection issues.

Article 5. Freedom of labor

Everyone has the right to freely choose work or freely agree to work without any

discrimination or coercion, the right to control his abilities to work, to choose a profession

and occupation.

Article 6. Prohibition of discrimination in labor area

1. Everyone has equal opportunities in exercising their rights and freedoms in labor area.

No one may be restricted in the rights at work, except for the cases and in the manner

prescribed by this Code and other laws of the Republic of Kazakhstan.

2. No one shall be subjected to any discrimination in the exercise of labor rights on

grounds of origin, social, official and property status, sex, race, nationality, language, attitude

to religion, beliefs, residence, age or disability, as well as associations.

3. Differences, exceptions, preferences and restrictions, which, in accordance with the

laws of the Republic of Kazakhstan, are established for the relevant types of work activity or

are caused by the special concern of the state about persons requiring increased social and

legal protection, are not the discrimination.

4. Persons who consider that they have been subjected to discrimination in the labor area

have the right to apply to the court or other instances in the manner established by the laws of

the Republic of Kazakhstan.

Article 7. Prohibition of forced labor

Forced labor is prohibited.

Forced labor means any work or service required from a person under the threat of any

punishment, for which this person did not volunteer his services.

Forced labor is allowed only:

as a result of the court verdict that entered into force, provided that the work is carried out

under the supervision and control of state bodies and that the person performing it will not be

ceded or transferred to the disposal of individuals and (or) legal entities;

in an emergency or martial law.

Article 8. Scope of this Code

1. This Code regulates the following relations:

1) labor;

2) directly related to labor;

3) social partnership;

4) on safety and labor protection.

2. This Code shall apply to employees, employees of the sending party, employers, as

well as the receiving party who shall be located in the territory of the Republic of Kazakhstan,

including branches and (or) representative offices of foreign legal entities that have passed

registration, unless otherwise provided by the laws of the Republic of Kazakhstan and

international treaties ratified by the Republic of Kazakhstan.

The provisions of this Code provided for an insurance organization apply to a branch of a

non-resident insurance organization of the Republic of Kazakhstan, opened in the territory of

the Republic of Kazakhstan and operating on the basis of a license of an authorized body for

regulation, control and supervision of the financial market and financial organizations.

3. Specifics of the legal regulation of labor of certain categories of employees are

established by this Code and other laws of the Republic of Kazakhstan.

4. Laws of the Republic of Kazakhstan shall not reduce the level of rights, freedoms and

guarantees established by this Code.

Footnote. Article 8 as amended by the Law of the RK dated 19.12.2020 № 386-VI (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 02.01.2021 № 399-VI (shall enter into force from 16.12.2020).

Article 9. Minimum social standards in labor area

The minimum monthly salary, duration of daily work (work shift), the main paid annual

leave, are the minimum social standards in the labor area in accordance with the Law of the

Republic of Kazakhstan “On Minimum social standards and their guarantees”.

Article 10. Labor agreements, agreements of the parties to social partnership, collective

contracts, acts of the employer in labor area

1. Labor relations, as well as other relations directly related to labor, are regulated by an

employment contract, an employer's act, an agreement and a collective contract.

2. The provisions of the agreements of the parties to social partnership, collective

agreements, labor contracts, employers' acts, worsening the situation of employees in

comparison with the labor legislation of the Republic of Kazakhstan, are recognized as

invalid and not subject to application.

3. The terms and conditions of agreements, collective agreements and employment

agreements may not be unilaterally modified, except as provided for in this Code.

Footnote. Article 10 as amended by the Law of the RK dated 01.07.2021 № 61-VII (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 11. Acts of the employer

The employer issues acts within his competence in accordance with this Code and other

normative legal acts of the Republic of Kazakhstan, labor contract, agreements, collective

contracts.

The employer's certificates shall be in writing or in the form of an electronic document

certified by means of an electronic digital signature.

Footnote. Article 11 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 12. Order of taking into account the opinions of employees' representatives when

issuing acts of the employer

1. The employer, in cases stipulated by agreements, collective contract, issues acts taking

into account the opinion of representatives of employees.

2. The employer submits a draft of employer's act and justification to the employee

representatives. In the presence of several representatives of employees, they create a unified

representative body to take into account the opinions on the employer's acts, the numerical

composition of which is proportional to the number of employees represented by them.

3. The draft of employer's act is discussed by representatives of employees no more than

five working days from the date of its presentation. In the event that employees'

representatives fail to provide a decision within the time limits established by this Code, the

employer has the right to adopt the act without taking into account the opinions.

4. Decisions of employees' representatives are documented by a protocol that indicates

consent (disagreement) of employees' representatives with the draft of employer's act, if

available, their proposals are stated.

5. In the event that the opinion of employees' representatives does not contain agreement

with the draft of employer's act or contains proposals for its amending, the employer:

1) when approved, issues an act, amended taking into account the proposals of

representatives of employees;

2) if disagreed, has the right to conduct additional consultations with representatives of

employees.

6. If an agreement is not reached on the drafts of the employer's acts, for publication of

which the opinion of the employees' representatives should be taken into account in

accordance with the agreements, collective contract, the disagreements that arise are drawn up

by a protocol signed by one representative of the employer and employees, after which the

employer has the right to adopt the act.

7. In the event that the published act of the employer contains provisions that violate or

impair the rights and guarantees of employees provided for in this Code, labor, collective

contracts, agreements, it may be appealed to the local labor inspectorate or to the court.

Article 13. Calculation of terms established by this Code

1. The time period, established by this Code, labor or collective contract, is determined by

the calendar date, the expiration of the period of time, which is calculated by years, months,

weeks or days. The time period may also be determined by an indication of the event that

should occur.

2. In the cases provided for by this Code, the time period is calculated in working days.

3. Duration of the term determined by the time period starts on the next day after the

calendar date, the occurrence of the event, which determines its beginning.

4. The terms, calculated in years, months, weeks, expire in the corresponding dates of the

last year, month, week. If the end of the period, calculated in months, falls on a month in

which there is no corresponding date, then the term expires on the last day of this month. The

term, calculated in calendar weeks or days, includes the non-working days.

5. If the last day of the term falls on a non-working day, then the day of the end of the

term shall be the first working day following it, unless otherwise provided by this Code.

Article 14. Responsibility for violation of labor legislation of the Republic of Kazakhstan

Persons, guilty of violating the labor legislation of the Republic of Kazakhstan, are liable

in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan.

CHAPTER 2. STATE REGULATION IN LABOR RELATIONS AREA

Article 15. Competence of the Government of the Republic of Kazakhstan in labor relations

regulation area

The Government of the Republic of Kazakhstan:

1) develops the main directions and ensures implementation of the state policy in labor,

labor safety and protection area;

2) determines the amount of social allowances for temporary disability;

3) approves the Model Regulations on conditions of remuneration and bonuses for

executives of national companies, joint-stock companies, controlling interest in which

belongs to the state;

4) approves the system of payment for labor for civil servants, employees of organizations

, maintained at the expense of the state budget, employees of state enterprises;

5) conclude a general agreement with republican associations (associations, unions) of

employers and republican associations of employees;

6) establishes the procedure for adoption of normative legal acts in labor safety and

protection area by the relevant authorized bodies;

7) performs other functions entrusted to it by the Constitution, laws of the Republic of

Kazakhstan and acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

Footnote. Article 15 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ ((

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication)

Article 16. Competence of an authorized state body for labor in labor relations regulation area

The authorized state body for labor:

1) implements the state policy in labor, labor safety and protection area;

2) organizes state control over observance of the labor legislation of the Republic of

Kazakhstan, including requirements for labor safety and protection, legislation of the

Republic of Kazakhstan on employment, and coordinates activities and checks the activities

of the local labor inspectorate;

3) carries out methodological guidance and coordination of local executive bodies in labor

relations regulation area;

4) requests the necessary information from local labor inspectorates on labor matters;

5) is excluded by Law of the Republic of Kazakhstan No. 273-VI dated November 26,

2019 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the day of its first official

publication);

6) coordinates the activities of state agencies to develop technical regulations in the area

of occupational safety and labor protection;

7) performs coordination and interaction in the area of labor safety and protection with

other state bodies, as well as representatives of employees and employers;

8) establishes the procedure for development, approval, replacement and revision of labor

standards by the employer, standard norms and labor standards, uniform and (or)

inter-industrial, model norms and labor standards for all areas of activity;

9) develops and approves a list of names of positions of employees related to

administrative personnel;

10) establishes the procedure for submission, review and approval of labor standards in

organizations, for the services (goods, works) of which the state regulation of tariffs (prices,

charge rates) is introduced;

11) establishes the procedure for submission, review and approval of parameters for the

system of payment for labor for employees of organizations, for services (goods, works) of

which the state regulation of tariffs (prices, charge rates) is introduced;

12) registers branch and regional agreements concluded at the level of the region (a city of

republican significance, the capital);

13) conducts training and attestation of state labor inspectors;

14) exercises control over the timely and objective conduct of an investigation of

accidents related to work activity in the manner established by this Code and other normative

legal acts of the Republic of Kazakhstan;

15) maintains international cooperation in labor relations regulation area;

16) determines the procedure for development, revision, approval and application of the

Unified tariff and qualification reference book of works and occupations of workers, tariff

and qualification characteristics of occupations of workers, the Qualification reference book

of positions of managers, specialists and other employees, and the standard qualification

characteristics of positions of managers, specialists and other employees of organizations;

16-1) develops and approves the Unified tariff-qualification reference book of works and

occupations of workers, the tariff-qualification characteristics of occupations of workers, the

Qualification reference book of positions of managers, specialists and other employees;

16-2) develops and approves the qualification characteristics of individual positions of

specialists of government agencies and state enterprises common to all areas of activity;

17) considers and coordinates qualification reference books or standard qualification

characteristics of positions of managers, specialists and other employees of organizations of

various types of economic activity, developed and approved by the authorized state bodies of

the relevant areas of activity;

18) determines the list of manufactures, workshops, professions and positions, a list of

heavy work, work with harmful and (or) dangerous working conditions, the work in which

gives the right for the reduced working hours, additional paid annual leave and higher wages,

and the order of their provision (hereinafter - List of manufactures, workshops, professions

and positions, a list of heavy work, work with harmful and (or) dangerous working conditions

);

19) creates a commission to investigate group accidents in accordance with this Code and

other normative legal acts of the Republic of Kazakhstan;

20) organizes monitoring and assessment of risks in the area of occupational safety and

labor protection;

21) approves the model provision on labor arbitration;

22) establishes a unified procedure for calculating the average wage;

23) determine the procedure for entering the civil service and holding a competition for

the vacant position of a civil servant, with the exception of the first head and teacher of the

state educational organization;

24) defines general requirements for vocational training, retraining and skills development

in the organization;

25) approves the form, the procedure for keeping and storing work record books;

26) approves the list of works where the labor of workers under the age of eighteen is

prohibited, the maximum standards for carrying and transporting heavy loads by workers

under the age of eighteen;

27) approve limit standards for lifting and manual movement of weights by women;

28) approves the model provision on labor safety and protection in the organization;

29) determines the procedure for mandatory periodic attestation of production facilities

for working conditions;

30) develop and approve rules and deadlines for conducting training, instruction and

knowledge checks on safety and health issues of workers, managers and persons responsible

for ensuring safety and health;

31) establishes the procedure for development, approval and revision of the instruction on

labor safety and protection by the employer;

32) determines the procedure for allocation and payment of social benefits for temporary

disability;

33) approve the procedure for issuing to employees milk or equivalent food products and (

or) specialized products for dietary (therapeutic and preventive) nutrition, special clothes and

other personal protective equipment, and also establish the procedure for providing them with

collective protective equipment, sanitary facilities and devices at the expense of the employer;

34) approve, in agreement with the central authorized body for budgetary planning, the

standards for the issuance to employees of milk or equivalent food products and (or)

specialized products for dietary (therapeutic and preventive) nutrition;

35) approves, upon agreement with the central authorized body on budget planning, the

norms for issuing special clothes and other personal protective items to workers of

organizations of various economic activities;

36) develops and approves the procedure for declaring the activities of the employer;

37) determines the priorities of scientific developments in the area of labor safety and

protection and labor relations regulation;

38) organizes development of scientific, scientific and technical projects and programs

financed from the state budget, and implements them;

39) develops and approves the form of recording of collective labor disputes;

40) develops and approves uniform cross-industry standards for the number of employees

who provide technical services and functioning of state bodies;

40-1) coordinates industry standards for the number of employees who provide technical

services and functioning of state bodies, which are developed and approved by the state

bodies of the relevant areas of activity in accordance with the procedure established by the

authorized state body for labor;

41) coordinates the registers of civil servants' posts, developed and approved by the

relevant authorized state bodies of the relevant areas of activity;

41-1) develop and approve a model regulation on the occupational safety management

system;

41-2) develop and approve rules for managing professional risks;

41-3) develop and approve intersectoral standard norms for the number of employees of

labor protection services;

41-4) develop and approve the Code of Ethics for civil servants;

41-5) develop and approve rules for submitting and obtaining information about a

employment contract in a unified system of recording employment contract;

41-6) develop and approve rules for the design and use of work permits in the

performance of works in conditions of increased danger;

41-7) ensure the confidentiality and protection of the employee's personal data contained

in the unified system of recording labor agreement, in accordance with the legislation of the

Republic of Kazakhstan on personal data and their protection;

41-8) submit information from the unified system of recording labor agreement to

individuals and legal entities taking into account the requirements of the legislation of the

Republic of Kazakhstan on personal data and their protection;

42) exercises other powers provided for by this Code, laws of the Republic of Kazakhstan,

acts of the President of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of

Kazakhstan.

Footnote. Article 16 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

06.04.2016 № 483-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the day of its

first official publication); No. 273-VI dated November 26, 2019 (shall be enforced upon

expiry of ten calendar days after the day of its first official publication); dated 04.05.2020 №

321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first

official publication); dated 31.03.2021 № 24-VII (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication); dated 12.10.2021 № 67-VII ЗРК (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 17. Competence of local labor inspectorate

Local labor inspectorate:

1) carries out the state control over observance of the labor legislation of the Republic of

Kazakhstan, including requirements for labor safety and protection;

2) monitors collective contracts submitted by employers;

3) carry out an analysis of the causes of industrial injuries and develop proposals for its

prevention;

4) investigates accidents related to work activity, in accordance with the procedure

established by this Code and other normative legal acts of the Republic of Kazakhstan;

5) Excluded by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication);

6) is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI dated 24.05.2018 (

shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

7) interacts with representatives of employees and employers on matters of improving

labor safety and protection standards;

8) consider the appeals of employees, employers and their representatives on compliance

with the labor legislation of the Republic of Kazakhstan, including labor health and safety;

9) monitors attestation of production facilities for working conditions;

10) Is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI dated 24.05.2018 (

shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

11) submits periodic reports to the authorized state body for labor, as well as the results of

monitoring the state of labor safety and protection on the basis of the information system on

labor protection and safety;

12) conducts monitoring of collective labor disputes in the form established by the

authorized state body for labor;

13) provides the necessary information on labor relations to the authorized state body for

labor;

14) carries out the declaring of the employer's activities.

Footnote. Article 17 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI

dated 24.05.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication);

Article 18. Competence of local executive bodies in labor relations regulation area

Local executive bodies:

1) implement the state policy in the labor, labor safety and protection area;

2) after approval with local representative authority shall determine the list of positions of

specialists for health care, social security, education, culture, sports, veterinary medicine,

forestry and specially protected natural territories that shall be civil servants and rural area

worker;

3) register the industrial and regional agreements concluded at the municipal, district level

;

4) coordinate the conduct of strikes in organizations, ensuring the activity of the

population (public transport, organizations that supply water, electricity, heating);

5) conclude regional (regional, city, district) agreements with regional associations (

associations, unions) of employers and regional associations of employees;

6) review and agree on the parameters of the remuneration system for employees of

organizations, for the services (goods, works) of which the state regulation of tariffs (prices,

fee rates) is introduced, in the manner established by the authorized state body for labor;

7) establish a quota for employment of categories of the population defined by the laws of

the Republic of Kazakhstan;

8) carry out, in the interests of local government, other powers vested in local executive

bodies by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Footnote. Article 18 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 73-VI

dated 15.06.2017 (shall be enforced from 01.01.2019); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication);

CHAPTER 3. SUBJECTS OF LABOR RELATIONS. GROUNDS FOR EMERGENCE

OF LABOR RELATIONS

Article 19. Subjects of labor relations

The subjects of labor relationship are the employee and the employer.

The head of a branch or representative office of a foreign legal entity exercises all rights

and fulfills all obligations of the employer on behalf of this legal entity.

Article 20. Representatives of employees and their powers

1. The interests of employees within their delegated powers shall be represented by bodies

of trade unions in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "On trade unions",

and, in their absence, by elected representatives.

Elected representatives of employees shall be elected and authorized at the general

meeting (conference) of employees of the organization by a majority of votes of participants

in the presence of at least two thirds of the total number of employees of the organization. It

shall be allowed to hold a general meeting (conference) of employees of the organization on

the election of elected representatives of employees by remote voting. Participation at the

general meeting (conference) of the employee shall be confirmed by an electronic digital

signature or other electronic method with the provision of authorization, identification of the

employee.

If the membership of employees in trade unions shall be less than half of the staff of the

organization, the interests of employees may be represented by trade unions and elected

representatives.

Collective bargaining between the employer and employees without the participation of a

trade union shall not be allowed, if a trade union is created in this organization.

2. Workers, who are not members of the trade union, who did not participate in the

election of the elective representatives of workers, have the right to delegate the right to

represent their interests to trade union bodies, the elective representatives of employees. On

the basis of a written application of an employee, the trade union bodies, the elective

representatives of employees ensure representation of his interests.

3. The elective representatives of employees have the right:

1) to represent and protect the labor rights and interests of employees;

2) to conduct collective negotiations with the employer on development of projects and

conclusion of collective contracts;

3) in accordance with collective contracts to visit workplaces for studying and taking

measures to ensure normal working conditions;

4) to participate in settlement of labor disputes between the employee and the employer in

accordance with the procedure established by this Code.

Footnote. Article 20 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 20-1. Associations (associations, unions) of employers and their powers

1. Employers have the right to form and join employers' associations (associations, unions

) on a voluntary basis.

2. Employers' interests within their delegated powers shall be represented by employers'

associations (associations, unions) in accordance with this Code, the Entrepreneur Code of the

Republic of Kazakhstan and other laws of the Republic of Kazakhstan.

3. Associations (associations, unions) of employers shall represent the rights and interests

of their members through social partnership mechanisms by:

1) guaranteeing the rights of employees and employers in the field of labor and improving

the labor legislation of the Republic of Kazakhstan;

2) work in tripartite republican, sectorial, regional commissions for social partnership and

regulation of social and labor relations;

3) participation in the development of agreements and their conclusion;

4) participation in the composition of the conciliation commission in the consideration of

individual labor disputes, conciliation commission and labor arbitration in the consideration

of collective labor disputes;

5) consultations and negotiations with representatives of employees on the regulation of

labor relations and other relations directly related to them.

Footnote. Article 3 as added by the article 20-1 in accordance with the Law of the

Republic of Kazakhstan dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of

ten calendar days from the day of the first official publication).

Article 21. Grounds for emergence of labor relations

1. Labor relations arise between the employee and the employer on the basis of an

employment contract concluded in accordance with this Code, except for the cases established

by the laws of the Republic of Kazakhstan.

2. In the cases and in the manner established by the laws of the Republic of Kazakhstan,

the constituent documents, acts of the employer, conclusion of the employment contract may

be preceded by the following procedures:

1) election (election) for the position;

2) election by competition for the relevant post;

3) appointment or confirmation to a post;

4) referral to work by the bodies authorized by the laws of the Republic of Kazakhstan in

accordance with the established quota;

5) making a court decision on concluding an employment contract.

3. Labor relations with the head of the executive body of a legal entity shall be carried out

in accordance with this Code, laws of the Republic of Kazakhstan, constituent documents and

an employment contract.

Article 22. Basic rights and obligations of the employee

1. The employee has the right:

1) conclusion, amendment, addition, termination of an employment contract in the order

and under the conditions provided by this Code;

2) requirement from the employer of performance of conditions of labor, collective

agreements, contracts, acts of the employer;

3) for safety and labor protection;

4) for obtaining complete and reliable information on the state of working conditions and

labor protection;

5) for timely and full payment of wages in accordance with the terms of labor, collective

contracts;

6) for payment of downtime in accordance with this Code;

7) for the rest time, including the paid annual work leave;

8) an association, including the right to form a trade union, as well as membership in it, to

represent and protect its labor rights and interests, unless otherwise provided by the Laws of

the Republic of Kazakhstan;

9) for participation through their representatives in collective negotiations and drafting of

a collective contract, as well as acquaintance with the signed collective contract;

10) compensation for damage caused to health in connection with the performance of

labor (official) duties;

11) for compulsory social insurance;

12) for insurance against accidents in performance of labor (service) duties;

13) for guarantees and compensation payments;

14) for protection of their rights and legitimate interests by all means that do not

contradict the law;

15) equal payment for equal work, as well as equal working and living conditions without

any discrimination;

16) application for consideration of an individual labor dispute successively to the

conciliation commission, court in the order stipulated by this Code;

17) for a workplace equipped in accordance with the requirements of safety and labor

protection;

18) for provision with individual and collective protection means, special clothing in

accordance with the requirements stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan,

as well as labor, collective contracts;

19) for refusal to perform work in the event of a situation that poses a threat to the health

or life, with notification to the direct manager or representative of the employer about it;

20) for applying to the authorized state body for labor and / or the local labor inspectorate

to conduct a survey of labor safety and protection conditions in the workplace, as well as to

participate in verification and review of issues related to improving conditions, safety and

labor protection;

21) for appeal against the actions (inaction) of the employer in the area of labor relations

directly related to them;

22) for payment for labor in accordance with qualifications, complexity of labor, the

quantity and quality of the work performed, as well as working conditions;

23) for resolution of individual and collective labor disputes, including the right to strike,

in the manner prescribed by this Code, other laws of the Republic of Kazakhstan;

24) for protection of personal data held by the employer;

25) receiving from the unified system of recording labor agreements information about

the labor contract and their labor activity.

2. The employee is obliged to:

1) perform labor duties in accordance with agreements, labor, collective contracts, acts of

the employer;

2) observe work discipline;

3) comply with the requirements for safety and labor protection, fire safety, industrial

safety and industrial sanitation in the workplace;

4) take good care of the property of the employer and employees;

5) inform the employer of the situation that poses a threat to the life and health of people,

the safety of the employer's and workers' property, and the occurrence of downtime;

6) not disclose information constituting state secrets, official, commercial or other secret

protected by law, which became known to him in connection with performance of his duties;

7) compensate the employer for the damage caused within the limits established by this

Code and other laws of the Republic of Kazakhstan.

3. The employee has other rights and performs other duties stipulated by this Code.

Footnote. Article 22 as added by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 04.05.2020

№ 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first

official publication).

Article 23. Basic rights and obligations of the employer

1. The employer has the right:

1) for freedom of choice when hiring;

2) to amend, supplement, terminate and cancel the employment contracts with employees

in the manner and on the grounds established by this Code;

3) to issue the acts of the employer within the limits of their authority;

4) form and join associations (associations, unions) in order to represent and protect their

rights and interests;

5) to require from the employees to fulfill the terms of labor, collective contracts, labor

regulations and other acts of the employer;

6) to encourage employees, impose disciplinary sanctions, involve employees in material

liability in cases and in the manner provided for in this Code;

7) for compensation for damage caused by the employee when performing his duties;

8) to apply to the court in order to protect their rights and legitimate interests in labor area

;

9) to establish a probationary period for the employee;

10) to provide workers with vocational training, retraining and upgrading of their skills in

accordance with this Code;

11) for reimbursement of its costs associated with training an employee in accordance

with this Code;

12) to apply for consideration of an individual labor dispute successively to the

conciliation commission, court in the order provided by this Code;

13) to receive from the unified system of recording labor agreements information about

the labor activity of applicants (with their prior consent) and employees.

2. The employer is obliged:

1) to comply with the requirements of the labor legislation of the Republic of Kazakhstan,

agreements, collective contracts, employment contracts, acts issued by him;

2) when hiring, to conclude employment contracts with employees in the manner and

under the conditions established by this Code;

3) when hiring, to require documents necessary for conclusion of an employment contract,

in accordance with Article 32 of this Code;

4) to provide the employee with work stipulated by the employment contract;

5) timely and in full, to pay the employee wages and other payments provided for by

normative legal acts of the Republic of Kazakhstan, labor, collective contracts, acts of the

employer;

6) familiarize the employee with the collective agreement, rules of labor regulations, other

acts of the employer that shall be directly related to the work (labor function) of the employee

, and in cases provided for by this Code, other acts of the employer personally or by sending

them by courier mail, mail, fax, e-mail and other information and communication

technologies;

7) to consider the recommendations of representatives of employees and provide the

representatives of employees with complete and reliable information necessary for collective

negotiations, collective contracts, as well as monitoring of their implementation;

8) to conduct collective negotiations in the manner established by this Code, to conclude a

collective contract;

9) to provide workers with working conditions in accordance with the labor legislation of

the Republic of Kazakhstan, labor, collective contracts;

10) to provide the employees with equipment, tools, technical documentation and other

means necessary for performance of their duties, at their own expense;

11) to provide information to the authorized body on employment in accordance with the

requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan on employment;

12) to comply with the requirements of state labor inspectors;

13) to suspend work if its continuation creates a threat to life, health of the employee and

other persons;

14) to provide compulsory social insurance of employees;

15) to insure the employee against accidents in performance of his labor (official) duties;

16) to provide the employee with an annual paid leave;

17) to ensure the safety and delivery of documents confirming labor activity of employees

, and information on with holding and deduction of money for their provision of pensions and

compulsory social insurance to the state archive;

18) to warn the employee about harmful and (or) dangerous working conditions and the

possibility of occupational disease;

19) take measures to prevent occupational risks in workplaces and technological processes

, carry out preventive work taking into account production and scientific and technological

progress;

20) to keep records of working hours, including overtime, in harmful and (or) dangerous

working conditions, on heavy work performed by each employee;

21) to compensate for the harm caused to the life and health of the employee while

performing his labor (official) duties in accordance with this Code and other laws of the

Republic of Kazakhstan;

22) to provide free access for officials of the authorized state labor body and local labor

inspectorate, representatives of employees, technical inspectors for labor protection to inspect

safety, conditions and labor protection in organizations and compliance with the legislation of

the Republic of Kazakhstan, as well as to investigate accidents related to labor activity, and

occupational diseases;

23) to ensure the maintenance of registers or other documents determined by the employer

, in which the name, first name, patronymic (if indicated in the identity document) and the

date of birth of employees under the age of eighteen are indicated;

24) to collect, process and protect personal data of the employee in accordance with the

legislation of the Republic of Kazakhstan on personal data and their protection;

25) to carry out internal control over labor safety and protection;

26) establish a conciliation commission in the manner established by this Code;

26-1) provide the employee with leave to undergo screening studies with the preservation

of the place of work (position) and average salary in the manner and amount determined by

the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of health care;

27) to enter information on the conclusion and termination of employment contract with

an employee, introduction of amendments and (or) additions containing the information

provided for in Article 28 of this Code subparagraphs 1), 2), 3), 4), 5) and 13), paragraph 1

into a unified system of recording labor agreements in the manner determined by an

authorized state labor body;

28) Ensure employees equal payment for equal work, as well as equal working conditions

without any discrimination.

3. The employer has other rights and performs other duties stipulated by this Code.

Footnote. Article 23 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 165-VI

dated 02.07.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication); dated 07.07.2020 № 361-VI (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

SPECIAL PART

SECTION 2. LABOR RELATIONS

CHAPTER 4. EMPLOYMENT CONTRACT

Article 24. Subject of the employment contract

According to the employment contract, the employee undertakes to perform work (labor

function) in person, observe the rules of the work schedule, and the employer undertakes to

provide the employee with work on the stipulated labor function, provide working conditions

stipulated by this Code, laws of the Republic of Kazakhstan and other normative legal acts of

the Republic of Kazakhstan, collective contracts, acts of the employer, to pay the employee

wages timely and in full.

Article 25. Guarantees of equality of rights and opportunities in conclusion of an

employment contract

1. It is prohibited to violate the equality of rights and opportunities when concluding an

employment contract.

2. Pregnancy, the presence of children under the age of three, minority, disability may not

restrict the right to conclude an employment contract, except for the cases provided for by this

Code.

Article 26. Prohibitions and restrictions for conclusion of employment contract and

employment

1. It is not allowed to enter into an employment contract:

1) to perform the work, contraindicative to a person for health reasons on the basis of a

medical opinion;

2) with citizens who have not reached the age of eighteen, for heavy work, the work with

harmful and (or) dangerous working conditions, as well as for positions and works that

provide for the full material responsibility of the employee for failure to ensure the safety of

property and other valuables of the employer, as well as for work that can harm their health

and moral development (gambling, work at night entertainment facilities, production,

transportation and trade of alcoholic beverages, tobacco products, drugs psychotropic

substances and precursors);

3) with citizens who are deprived of the right to hold a certain position or engage in

certain activities in accordance with an effective court verdict;

4) with foreigners and stateless persons temporarily staying in the territory of the

Republic of Kazakhstan, until the employer receives the permission of the local executive

body to attract foreign labor or a certificate of qualification for self-employment, issued in

accordance with the procedure established by the authorized body for migration of the

population, foreign employees, or prior to obtaining a permit for an immigrant to work, issued

by the internal affairs authorities in accordance with the procedure, established by the

Ministry of Internal Affairs of the Republic of Kazakhstan, or without observance of

restrictions or exemptions established by the Laws of the Republic of Kazakhstan;

5) with foreign students and trainees temporarily staying on the territory of the Republic

of Kazakhstan, who did not submit certificates from the education organization indicating the

form of training or the host organization for vocational training and (or) internship and a

residence permit for the purpose of training;

6) with foreigners and stateless persons temporarily staying on the territory of the

Republic of Kazakhstan, who have not submitted a permission to enter and stay with the aim

of family reunification and a document confirming the state of marriage with a citizen of the

Republic of Kazakhstan recognized by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

7) for performance of work (rendering of services) in the household by one employer - an

individual simultaneously with more than five labor immigrants.

2. Employment is not permitted:

1) to a commercial organization, with the exception of state organizations and

organizations in whose authorized capital the state's share shall be more than fifty percent,

including in national management holdings, national holdings, national companies, national

development institutions, whose shareholder shall be the state, their subsidiaries, more than

fifty percent of voting shares (shares in the authorized capital) owned by them, as well as

legal entities, more than fifty percent of voting shares (interest in the authorized capital) of

which belongs to said subsidiaries, within one year of the termination of his public service, If

in the last year prior to the termination of public service during the performance of state

functions, the certain person, by virtue of his official powers, directly exercised control in the

form of inspections of the activities of the commercial organization or the activities of the

commercial organization have been directly related to the certain person in accordance with

his competence;

2) the subjects of the quasi-public sector of the person who committed the corruption

crime;

3) in the organization in the field of education, upbringing and development, recreation

and rehabilitation, physical culture and sports, medical provision, provision of social services,

culture and art with participation of minors, of the persons who have or have been convicted,

subjected to criminal prosecution (except for persons, the criminal prosecution against whom

was terminated on the basis of subparagraphs 1) and 2) of the part one of Article 35 of the

Criminal Procedure Code of the Republic of Kazakhstan) for criminal violations: murder,

deliberate harm to health, against public health and morality, sexual inviolability, extremist or

terrorist crimes, human trafficking;

4) excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 12.10.2021 № 67-VII (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first

officialpublication);

5) for work of part-time employees under eighteen years of age, and employees engaged

in heavy work, work with harmful and (or) dangerous working conditions, with the exception

of medical employees.

Footnote. Article 26 as amended by the Article 204 of the Labour code of the Republic of

Kazakhstan dated 23.11.2015 № 414-V (shall be enforced from 01.01.2017); By the Law of

the Republic of Kazakhstan No. 147-VІ dated 16.04.2018 (shall be enforced upon expiry of

ten calendar days after its first official publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter

into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication);

dated 13.05.2020 № 327-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from

the day of the first official publication); dated 30.12.2020 № 393-VI (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication); dated

12.10.2021 № 67-VII (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day

of the first official publication).

Article 27. Difference of an employment contract from other types of contracts

Distinctive features of an employment contract from other types of contracts are the

presence of one of the following conditions in it:

1) performance of work (labor function) by the employee on a particular qualification,

specialty, profession or position;

2) fulfillment of obligations in person with subordination to the labor regulations;

3) the receipt of wages for work by the employee.

Article 28. Content of the employment contract

1. The employment contract shall contain:

1) requisites of the parties:

surname, first name, patronymic (if it is indicated in the identity document) of the

employer - an individual, the address of his permanent residence and information on

registration at the place of residence, name, number and date of issuance of the identity

document;

individual identification number (business identification number);

the name of the employer - legal entity and its location, the number and date of state

registration of the employer - a legal entity, business identification number;

surname, first name, patronymic (if it is indicated in the identity document) of the

employee, the address of his permanent residence and information on registration at the place

of residence, name, number, date of issuance of the identity document, the individual

identification number;

2) work for a certain specialty, profession, qualification or position (labor function);

3) place of work execution;

During remote work, the place of work execution shall not be indicated, except for

combined remote operation;

4) the term of the employment contract;

5) the date of commencement of work;

6) the working hours and rest time;

7) the amount and other terms of remuneration for labor;

8) characteristics of working conditions, guarantees and benefits, if the work is heavy and

(or) performed in harmful and (or) dangerous conditions;

9) the rights and duties of the employee;

10) the rights and obligations of the employer;

11) the procedure for amending and terminating the employment contract;

12) responsibility of the parties;

13) the date of conclusion and the serial number.

2. The employment contract concluded with the disabled person must contain the

conditions for equipping the workplaces in accordance with their individual capabilities.

3. By agreement of the parties, other terms that are not inconsistent with the legislation of

the Republic of Kazakhstan may be included in the employment contract.

Footnote. Article 28 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

12.10.2021 № 67-VII (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day

of the first official publication).

Article 29. The condition of non-competition

1. By agreement of the parties between the employer and the employee, a

non-competition agreement may be concluded, which provides for the employee's obligation

not to carry out actions that could cause damage to the employer.

2. The non-competition agreement establishes limitations and conditions for their

adoption, and compensation may be established for the period of this condition, except for

cases when the non-competition condition is stipulated by the legislation of the Republic of

Kazakhstan.

3. The list of posts and works, occupied or performed by employees with whom a

non-competition agreement can be concluded is approved by the employer's act.

Article 30. Term of employment contract

1. An employment contract may be concluded:

1) for an indefinite period;

2) for a certain period of not less than one year, except for the cases established by

subparagraphs 3), 4), 5) and 6) of this paragraph.

At the expiry of the term of the employment contract, the parties are entitled to extend it

for an indefinite or definite period of not less than one year.

In case of expiry of the employment contract, if none of the parties within the last

working day (shift) notified of the termination of the employment relationship, it shall be

considered extended for the same period for which it was previously concluded, except in

cases provided for in Article 51, paragraph 2 of this Code;

An employment contract concluded for a certain period may be renewed no more than

twice.

With the continuation of labor relations, the employment contract is considered concluded

for an indefinite period;

The provisions of parts four and five of this subparagraph shall not apply to foreign

employees of autonomous educational organizations and their organizations.

3) for the duration of a certain work;

4) for the period of replacement of the temporarily absent employee;

5) for the period of seasonal work;

6) within the time limits established by the legislation of the Republic of Kazakhstan for

performance of work by foreign workers arriving for independent employment, the permits,

issued by the local executive body for attraction of foreign labor or a work permit issued by

the internal affairs authorities to a labor immigrant.

2. Small business entities may enter into employment contracts with employees for a fixed

period without the restriction provided for in subparagraph 2) of paragraph 1 of this article.

3. An employment contract with a foreign employee of a state body is concluded for a

period determined by the head of the state body.

4. An employment contract with the head of the executive body of a legal entity shall be

concluded by the owner of the property of the legal entity or by the person (body) authorized

by him or by an authorized body of the legal entity or by a person authorized by him for a

term and in the order established by laws of the Republic of Kazakhstan, constituent

documents or agreement of the parties.

In the event of expiration of the employment contract concluded with the head of the

executive body of the legal entity, if neither of the parties has notified of termination of

employment relationship not later than the last working day before the expiry of the

employment contract, the employment contract is extended for a period until the decision is

made by the founders, the owner of property of a legal entity or an authorized person (body)

or an authorized body of a legal entity on the election (appointment, confirmation to a post) of

a new head, or the same person, unless another period of extension is defined by this decision.

5. With an employee who has reached the retirement age in accordance with paragraph 1

of Article 11 of the Law of the Republic of Kazakhstan "On Pensions in the Republic of

Kazakhstan" and possesses a high professional and qualification level, taking into account his

efficiency, the employment contract may be prolonged annually without the restriction

provided for in the part four of subparagraph 2) of paragraph 1 of this article.

Footnote. Article 30 as amended by the Laws of the Republic of Kazakhstan dated

06.04.2016 № 483-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the day of its

first official publication); dated 23.11.2015 № 414-V (shall be enforced from 01.01.2017);

dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from

the day of the first official publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

Article 31. The age when conclusion of employment contract is allowed

1. Conclusion of an employment contract is allowed with citizens who have reached the

age of sixteen.

2. The employment contract may be concluded with:

1) citizens who have reached the age of fifteen years, if they obtained a basic secondary,

general secondary education in organization of secondary education;

2) pupils who have reached the age of fourteen, to perform work when they are free from

their studies, which does not cause harm to health and does not impede the learning process;

3) persons who have not reached the age of fourteen, in the organizations of

cinematography, theaters, theatrical and concert organizations, circuses for participation in

creation and (or) performance of works without prejudice to health and moral development,

subject to the conditions specified in subparagraph 2) of this paragraph.

3. In cases specified in this Article, paragraph 2, an employment contract must be signed

with a minor by one of his legal representatives.

Footnote. Article 31 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the

day of the first official publication).

Article 32. Documents required for conclusion of an employment contract

1. To conclude an employment contract, the following documents are required:

1) identity card of a citizen of the Republic of Kazakhstan or passport of a citizen of the

Republic of Kazakhstan (birth certificate for persons under the age of 16).

Repatriates shall submit an ID card of the repatriate issued by the local executive bodies;

2) a residence permit of a foreigner in the Republic of Kazakhstan or the ID card of a

stateless person (for foreigners and stateless persons permanently residing in the territory of

the Republic of Kazakhstan) or an ID card of the refugee;

3) a degree certificate, qualifications, the availability of special knowledge or professional

training when concluding an employment contract for work that requires appropriate

knowledge and skills;

4) a document confirming the work activity (for persons who have a working experience);

5) a document on preliminary medical examination (for persons who are obliged to

undergo such an examination in accordance with this Code and other normative legal acts of

the Republic of Kazakhstan).

2. To conclude an employment contract in the field of education, upbringing, recreation

and rehabilitation, physical training and sports, medical provision, provision of social services

, culture and art with the participation of minors, the person shall provide a certificate of the

presence or absence of information on commission of a criminal offense: murder, deliberate

harm to health, against health of the population and morals, sexual inviolability, extremist or

terrorist crimes, human trafficking.

3. When entering the civil service, to work in subjects of the quasi-public sector, a person

submits a certificate on the existence or absence of information about the commission of a

corruption crime.

4. To conclude an employment contract on a part-time job with another employer, the

employee presents a certificate of the nature and conditions of work at the main place of work

(place of work, position, working conditions).

5. The list of documents required for conclusion of an employment contract when

attracting foreign employees of a state body is determined in accordance with the procedure

for attracting foreign workers approved by the Government of the Republic of Kazakhstan.

6. The employer shall not be entitled to demand documents not provided for in this Article

, except in cases provided for in regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

7. If the employee agrees that the employer keeps original documents or temporarily

leaves them to perform the procedures established by the legislation of the Republic of

Kazakhstan, the employer issues a written obligation to the employee to return the documents

.

Footnote. Article 32 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the

day of the first official publication); dated 13.05.2020 № 327-VI (shall enter into force from

01.01.2021); dated 30.12.2020 № 393-VI (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 33. The procedure for concluding, amending and supplementing an employment

contract

1. The employment contract is concluded in writing in at least two copies and signed by

the parties. One copy of the employment contract is kept by the employee and another copy –

by the employer.

The conclusion of employment contract, introduction of amendments and additions to it

may be made in the form of an electronic document certified by electronic digital signature.

2. Introduction of amendments and additions to the employment contract, including when

transferring to another job, shall be made by the parties in writing in the form of an additional

agreement in the order provided for in this Article, paragraph 1, except in cases provided by

this Code.

Notification of a change in the terms of the employment contract is filed by one of the

parties to the employment contract and is considered by the other party within five working

days from the date of its filing. The party that received notice of a change in the terms of the

employment contract, including when transferring to another job, is obliged, within the time

limit specified in this article, to inform the other party of the decision taken.

3. Admission of a person to the work is carried out only after conclusion of the

employment contract.

In the absence and (or) non-conclusion of the employment contract due to the fault of the

employer, he is liable in accordance with the procedure established by the laws of the

Republic of Kazakhstan. In this case, the employment relationship is considered to have

arisen from the day the employee commenced work.

4. Recognition of an employment contract as invalid through the fault of the employer

does not entail loss of the right by the employee to be paid for work, compensation for unused

days of paid annual leave, other payments and benefits.

Recognition of certain conditions of an employment contract as invalid does not entail

invalidity of the employment contract as a whole.

Footnote. Article 33 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the

day of the first official publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force upon

the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

Article 34. Hiring procedure

Admission to work is documented by an employer's act issued on the basis of the

concluded employment contract.

Article 35. Documents confirming the work activity of the employee

The document confirming the work activity of an employee may be any of the following

ones:

1) work record book;

2) the employment contract with the employer's note on the date and reason for its

termination;

3) extracts from the acts of the employer confirming the emergence and/or termination of

employment relations on the basis of the conclusion and/or termination of the employment

contract;

4) extracts from the payroll for employees;

5) a service record (a list of information about the work, work activity of the employee),

signed and certified by the seal of the employer (if any);

6) extracts from the unified accumulative pension fund on the mandatory pension

contributions made;

7) information from the State social insurance fund on social contributions made;

7-1) agreement on dual training;

8) an archive certificate containing information on the employee's work activity;

9) the court decision on the establishment of a legal fact confirming the existence of an

employment relationship that has entered into legal force.

Footnote. Article 35 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the

day of the first official publication); dated 08.01.2021 № 410-VI (shall enter into force upon

the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

Article 36. Condition of probation period in employment contract

1. When concluding a employment contract, a probationary period may be established in

the employment contract in order to verify that the qualifications of the employee correspond

to the assigned work. The probationary period shall begin with the commencement date

specified in the employment contract.

2. The probation period is included in the work experience of the employee and may not

exceed three months. For the heads of organizations and their deputies, chief accountants and

their deputies, heads of branches, representative offices of organizations, the probation period

may be increased to six months.

3. The probation period is suspended for the period when the employee was actually

absent from office.

Footnote. Article 36 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the

day of the first official publication).

Article 37. Result of probation period in hiring

1. In the event of a negative result of the employee's work during the probationary period,

the employer shall have the right to terminate the employment contract with him by giving

him a notice indicating the reasons for the termination of the employment contract.

2. If the probationary period has expired and the employer has not notified the termination

of the employment contract, the employee shall be considered to have passed the probationary

period.

Footnote. Article 37 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the

day of the first official publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force upon

the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

Article 38. Transfer of an employee to another job

1. Transfer of an employee to another job is:

1) change of the work (labor function) of the employee, that is, performing work on

another position, specialty, profession, qualification;

2) assignment of other work, in performance of which the working conditions (wages,

working hours and rest time, benefits and other conditions) change, stipulated by the

employment contract;

3) transfer to a separate structural division of the employer;

4) transfer to another locality together with the employer.

2. Transfer of an employee to another job is allowed with the consent of the employee,

documented by introduction of appropriate changes in the employment contract and the

employer's act, except for cases provided for by this Code.

3. It is not allowed to transfer the employee to another job if there are contraindications

for the employee due to the state of health, confirmed by a medical certificate.

Article 39. Transfer of an employee to another locality together with the employer

1. The employer shall be obliged to notify the employee about the upcoming move of the

employer to another area no later than one month, if the labor and collective agreements do

not provide for a longer notice period.

2. If the employee refuses to transfer to another place together with the employer or if

there is an act certifying the employee's refusal to submit a written refusal to transfer to

another place together with the employer, the employment contract with the employee shall

be terminated on the basis provided for in Article 58, paragraph 1, subparagraph 1) of this

Code.

Footnote. Article 39 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the

day of the first official publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force upon

the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

Article 40. Secondment of an employee

1. Employee secondment shall refer to the employee (seconded) performing work in a

certain specialty, qualification or position (employment function) due to employment contract

or other position, specialty, qualification of another legal entity (including its branches,

representative offices and/or other separate structural units), as well as in branches,

representative offices and (or) other separate structural subdivisions of the same legal entity,

with the exception of restrictions stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

For the purposes of this Article, the receiving party shall mean the legal entities referred

to in part three of this paragraph.

In order to ensure the fulfillment of certain tasks, employees can be seconded to the

following receiving parties:

1) to a legal entity (its branches, representative offices and/or other separate structural

subdivisions) that shall be the founder, participant or shareholder of the employer, as well as

which indirectly owns the shares (shares in the authorized capital) of the legal entity - the

employer;

2) to a legal entity (its branches, representative offices and/or other separate structural

subdivisions) whose shares (shares in the authorized capital) are directly or indirectly owned

by the legal entity - the employer;

3) to a legal entity (its branches, representations and/or other separate structural

subdivisions), shares (shares in the authorized capital) in which directly or indirectly belong

to persons who directly or indirectly own shares (shares in the authorized capital) of the legal

entity - the employer.

2. Conditions, procedure, term of secondment of the employee, list of positions and

number of seconded employees shall be determined by agreement between legal entities

according to civil legislation of the Republic of Kazakhstan depending on the purposes of

secondment.

If a legal entity (including its branches, representative offices and/or other separate

structural units) is simultaneously assigned more than ten percent of the average number of

employees per year, it is necessary to coordinate the secondment with representatives of the

workers of the receiving party.

3. Behind the seconded employee, the place of work (position) shall be retained by the

employer who makes the secondment.

4. The secondment shall be allowed only with the written consent of the parties to the

labor contract by signing an additional agreement to the labor contract indicating the place of

work for the period of secondment. At the end of the secondment period, if the employment

contract continues, the employer shall undertake to provide the employee with the place of

work (position) that the employee held before the secondment.

5. For the period of secondment, the employee shall be subject to the working and rest

time of the receiving party, with the exception of the duration and procedure for granting

annual paid work leave.

6. In case of violation of labor discipline by the seconded employee, the receiving party

shall notify the employer of the seconded employee within three working days from the date

of discovery of this fact with the submission of supporting documents for the decision to

bring him to disciplinary liability in accordance with the labor legislation of the Republic of

Kazakhstan.

7. In the event of an accident involving a seconded employee, the organization of an

investigation into an accident involving employment shall be entrusted to the receiving party

with the participation of the employer's representative.

8. The secondment shall not be allowed for the purpose of:

1) replacement of employees of the receiving party who refused to perform work in cases

and procedures established by the labor legislation of the Republic of Kazakhstan;

2) performance of works in case of idle (temporary suspension of work by the receiving

party), implementation of bankruptcy procedure by the receiving party, introduction of

part-time working conditions by the receiving party in order to preserve jobs in case of threat

of dismissal of employees.

Footnote. Article 40 in the wording of the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); amended by the Law of the RK dated 19.12.2020 № 386-VI (shall enter into

force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

Article 41. Temporary transfer to another job in case of production necessity

The employer, in the event of a production necessity, including temporary replacement of

the absent employee, has the right to transfer the employee without his consent for up to three

months within a calendar year to another work not specified by the employment contract and

not contraindicated for him for health reasons in the same organization, in the same area or in

the structural subdivision of the employer located in another locality, with payment for the

work performed, but not lower than the average salary for the previous work.

In case of temporary transfer to the structural unit of the employer located in another

locality, the employee receives compensation in the amounts provided for in Article 127 of

this Code.

Article 42. Temporary transfer to another job in case of downtime

1. In the event of downtime, the employer has the right to transfer the employee without

his consent for the whole period of downtime to another work that is not contra-indicated for

the state of health.

2. In case of temporary transfer to another job in the event of a downtime, the employee is

paid for the work performed.

Article 43. Temporary reassignment for health reasons

1. In connection with an occupational injury, occupational disease or other health injury,

received in connection with the performance of work duties, or other damage to health, on the

basis of a medical report, the employer shall be obliged to temporarily transfer the employee

to another work not contraindicated for health reasons or to release him from work on the

terms and conditions stipulated in the labor, collective agreements and act of the employer,

pending restoration of working capacity or establishment of disability or establishment of loss

of professional working capacity.

2. If the employee refuses to temporarily transfer to another work not contraindicated for

health reasons or if there is an act certifying the employee's refusal to submit a written refusal

for temporary transfer on such grounds, the employment contract with the employee is

terminated on the basis provided for in Article 58, paragraph 1, subparagraph 3) of this Code.

Footnote. Article 43 in the wording of the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 44. Temporary transfer of pregnant women to another job

On the basis of a medical report, the employer shall be obliged to transfer the pregnant

woman to another job, excluding the effects of harmful and/or hazardous industrial factors,

with payment for the work performed, but not lower than the average salary for the previous

job.

The employer shall be obliged to temporarily transfer a pregnant woman working on a

shift basis on the basis of a pregnancy certificate for a period of twelve weeks or more for a

five-day or six-day working week with payment for the work performed, but not lower than

the average salary for the previous work.

Before giving a pregnant woman another job, she is subject to exemption from work

while maintaining the average wage.

In case if a pregnant woman refuses to be transferred to another job offered by the

employer, she shall be released from performance of the contra-indicated work without saving

wages until the granting of maternity leave.

Footnote. Article 44 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 45. Moving an employee to another workplace. Change of the name of the position (

work)

1. It doesn’t demand the consent of the employee transition to other workplace or in other

structural unit in the same area or a work assignment on other mechanism or the unit within a

position, specialty, a profession, qualification and with preservation of the size and the terms

of payment of work caused by the employment contract.

2. The change in the name of the position (work) of the employee, the structural unit, the

change in the management structure that does not entail changes in the working conditions for

the employee, may be carried out by the employer without the consent of the employee.

Footnote. Article 45 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 46. Change in working conditions

1. In connection with changes in organization of production associated with

reorganization or changes in economic, technological conditions, conditions of work

organization and (or) reduction in the scope of work of the employer, it is allowed to change

the working conditions of the employee when continuing to work in accordance with his

specialty or profession, relevant qualifications. When the working conditions change,

appropriate amendments and changes to the employment contract are made.

2. The employer shall be obliged to notify the employee of the amendment in working

conditions that has occurred due to the reasons specified in this Article, paragraph 1, not later

than fifteen calendar days, if the labor and collective agreements do not provide for a longer

notice period.

3. In case of the employee's written refusal to continue work due to amendments in

working conditions or if there is an act certifying the employee's refusal to submit a written

refusal to continue work due to amendments in working conditions, the employment contract

with the employee shall be terminated on the basis provided for in Article 58, paragraph 1,

subparagraph 2) of this Code.

In the event that the circumstances specified in paragraph 1 of this article may lead to a

reduction in the staff number or staff of workers, the employer has the right to introduce a

part-time work in order to save jobs.

Footnote. Article 46 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 47. Employment relations in case of amendments of the name, departmental affiliation

of the employer, amendment of ownership shares (shares in authorized capital) of legal entity,

reorganization of the employer - legal entity

Footnote. The title of the Article 47 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020

№ 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first

official publication).

In cases of amendments in the name, departmental ownership of the employer,

amendment of ownership shares (shares in the authorized capital) of a legal entity,

reorganization of the employer - legal entity, employment relations with employees continue

unchanged.

Footnote. The Article 47 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 48. Suspension from work

1. In cases provided for by the Laws of the Republic of Kazakhstan, the employer or the

receiving party is obliged to suspend the employee, the employee of the sending party from

work on the basis of acts of the relevant authorized state bodies.

2. In addition to the cases provided for in this Article, paragraph 1, the employer or the

receiving party shall suspend the employee, the employee of the sending party:

1) being at work in a state of alcohol, drug, toxicomaniac intoxication (their analogues) or

who has consumed substances that cause such intoxication during the working day;

2) who has not passed the examination on the test of knowledge on health and safety of

employment or industrial safety;

3) not using personal and/or collective protective equipment provided by the employer or

the receiving party;

4) not having undergone a medical examination or pre-shift medical examination, if they

are mandatory in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan;

5) in case of deprivation of the right of the employee, the employee of the sending party to

drive the vehicle or other permits necessary for the performance of work due to the

employment contract;

6) if his actions or inaction have caused or could have serious consequences for his health

and safety, including other employees, industrial injuries and accidents, violation of labor

protection, fire safety or traffic safety rules.

3. The employer or the receiving party shall have the right to suspend from work the

employee, the employee of the sending party, who shall not have secured the property and

other values transferred to the employee, the employee of the sending party on the basis of a

written agreement on taking full liability.

4. For the period of suspension from work, the employee of the sending party shall not

maintain salaries and shall not be paid at the expense of the employer or the receiving party

social allowance for temporary disability.

5. Suspension of the employee, the employee of the sending party from work shall be

carried out by the employer's act or the act of the receiving party for a period of time until the

reasons for the suspension are clarified and/or eliminated.

6. Salaries, social benefits on temporary incapacity for work and other payments provided

for by the regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan, employment, collective

agreements, acts of the employer or the act of the receiving party shall be retained by the

employee, the employee of the sending party in case of their unlawful suspension by the

employer or the receiving party from work.

Footnote. The Article 48 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 19.12.2020 № 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 49. Grounds for termination of employment contract

Grounds for termination of employment contract are:

1) termination of an employment contract by agreement of the parties;

2) expiry of the term of the employment contract;

3) termination of the employment contract at the initiative of the employer;

4) in connection with the transfer of the employee to another employer;

5) termination of the employment contract at the initiative of the employee;

6) circumstances that do not depend on the will of the parties;

7) refusal of the employee to continue labor relationship;

8) the transfer of the employee to elective work (position) or his appointment to a position

excluding the possibility of continuing labor relations, except for the cases provided for by

laws of the Republic of Kazakhstan;

9) violation of the terms of conclusion of the employment contract.

Article 50. Procedure for termination of an employment contract by agreement of the parties

1. An employment contract may be terminated by agreement of the parties.

2. The party to the employment contract, who has expressed a desire to terminate the

employment contract by agreement of the parties, sends a notice to the other party to the

employment contract.

The party that received the notification is obliged within three working days to inform the

other party in writing about the decision taken.

The date of termination of the employment contract by agreement of the parties is

determined by agreement between the employee and the employer.

3. Excluded by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

Footnote. The Article 50 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 51. Procedure for termination of employment contract after its expiry

1. An employment contract concluded for a certain period is terminated due to the expiry

of its term.

2. If on the day of expiry of the employment contract concluded for a certain period of at

least one year, the pregnant woman submits a certificate of pregnancy for a period of twelve

weeks or more, as well as an employee with a child under three years of age who has adopted

the (adopter) of the child and who wishes to exercise his/her right to leave without payment

for the care of the child, shall submit a written statement on the extension of the term of the

employment contract, except in cases of replacement of a temporarily absent employee, the

employer shall be obliged to extend the term of the employment contract until the end of the

parental leave.

3. The expiration date of the employment contract concluded for the period of

performance of a certain work is the day of completion of work.

4. The expiry date of the employment contract concluded during the replacement of the

temporarily absent employee shall be the day of the employee's employment, after which the

place of work (position) has been retained, or the date of termination of the employment

contract with the employee, after which the place of work (position) has been retained.

Footnote. The Article 51 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 52. Grounds for termination of an employment contract at the initiative of the

employer

1. Employment contract may be terminated with the employee at the initiative of the

employer in the following cases:

1) liquidation of the employer - legal entity or termination of the activity of the employer -

individual;

2) reduction in the staff number or workers;

3) decrease in the volume of production, work performed and services rendered, which

led to worsening of the economic state of the employer;

4) non-compliance of the employee with the position held or the work performed due to

insufficient qualification, confirmed by the results of attestation;

4-1) non-compliance of the employee with the requirements for professional activity

established by the Laws of the Republic of Kazakhstan;

5) repeated failure of tests of the employee, the head and the person responsible for

ensuring health and safety of work;

5-1) deprivation of the qualification certificate "appraiser";

6) non-compliance of the employee with the position held or work performed due to the

state of health, which prevents continuation of this work and excludes the possibility of its

continuation;

7) a negative result of work during the probation period;

8) absence of an employee at work without reasonable excuse for three or more

consecutive hours in a single working day (working shift);

9) finding an employee at work in a state of alcohol, narcotic, psychotropic, drug abuse

intoxication (its analogues), including in cases of use the substances that cause a state of

alcohol, narcotic, drug abuse intoxication (its analogues) during a working day;

10) refusal to undergo a medical examination to establish the fact of use of substances

causing a state of alcohol, drug, toxicomaniac intoxication;

11) violations by the employee of the rules of labor protection or fire safety or traffic

safety in transport, which entailed or could have serious consequences for the health and

safety of employees, including industrial injuries and accidents;

12) the employee at the place of work stealing someone else's property (including small

ones), deliberately destroying it or damaging it, established by a verdict or court order that

entered into legal force;

13) committing guilty actions or inactions of an employee serving monetary or

commercial values, as well as using his official position in his interests or in the interests of a

third person contrary to the interests of the employer in return for obtaining material or other

benefits for himself or other persons, if these actions or inactions give grounds for loss of

confidence in him by the employer;

14) committing an immoral offense by an employee performing educational functions

incompatible with continuation of this work;

15) disclosure by an employee of information constituting state secrets and other secrets

protected by law, which have become known to him in connection with performance of his

duties;

16) a repeated non-fulfillment or repeated improper performance of labor duties without

reasonable excuse by the employee, having a disciplinary sanction;

17) submission of deliberately false documents or information by the employee to the

employer when entering into an employment contract or transferring to another job if the

original documents or information could be grounds for refusing to conclude an employment

contract or transfer to another job;

18) violation of employment duties by the head of the employer's executive body, his

deputy or the head of the branch, representative office and (or) other separate structural

subdivision of the employer, determined by the employer's act, which caused material damage

to the employer;

19) termination of the employee's access to state secrets in cases established by the laws

of the Republic of Kazakhstan;

20) absence of an employee from work for more than two months in a row due to

temporary disability, except for cases when the employee is on maternity leave, and if the

disease is included in the list of diseases for which a longer period of disability is established,

approved by the authorized state body in health area.

The employee who has lost his ability to work due to an occupational injury or

occupational disease, retains the place of work (position) until the ability is restored or

disability is established;

21) the employee commits a corruption offense that excludes, in accordance with the

enforced judicial act, the possibility of further work, except for the cases directly stipulated by

the laws of the Republic of Kazakhstan;

22) continuation of the employee's participation in the strike after bringing to his attention

the court's decision to recognize the strike as illegal or to suspend the strike;

23) early termination of the powers of the head of the executive body, members of the

collegial executive body of a legal entity or the powers of a separate member of the executive

body of a legal entity, as well as in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "

On joint stock companies" of employees of the internal audit service and corporate secretary

by decision of the founder, owner of the property of the legal entity or authorized by the

founder, owner of the person (body) or authorized body of the legal entity;

24) reaching the retirement age by the employee, established by paragraph 1 of Article 11

of the Law of the Republic of Kazakhstan "On Pensions in the Republic of Kazakhstan", with

the right of annual extension of the term of the employment contract by mutual agreement of

the parties;

25) absence of an employee from work for more than one month for reasons unknown to

the employer.

1-1. An employment contract with an employee at the initiative of the employer shall be

subject to termination in the following cases:

1) the presence of citizenship of a foreign state by the head, his deputy, a member of the

collegial governing body of the subject of the quasi-state sector - a citizen of the Republic of

Kazakhstan;

2) committing a corruption crime by an employee of the quasi-public sector.

2. An employment contract on part-time employment may be terminated at the initiative

of the employer in the event of conclusion of an employment contract with the employee for

whom this work will be the main one.

Footnote. Article 52 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

06.04.2016 № 483-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the day of its

first official publication); No. 134-VI dated 10.01.2018 (shall be enforced upon expiry of six

months after its first official publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication); dated

30.12.2020 № 393-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the

day of the first official publication); dated 02.01.2021 № 405-VI (shall enter into force upon

the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

Article 53. Procedure for termination of an employment contract at the initiative of the

employer

1. The employer, upon termination of the employment contract on the grounds stipulated

in Article 52, paragraph 1, subparagraphs 1) and 2) of this Code, shall notify the employee of

the termination of the employment contract at least one month in case the employment and

collective agreements do not provide for a longer notice period. With the written consent of

the employee, termination of the employment contract can be made before the expiration of

the notification period.

It is not permitted to terminate an employment contract with employees until they reach

the retirement age established by the Law of the Republic of Kazakhstan "On Pensions in the

Republic of Kazakhstan", which is less than two years, on the grounds provided for by

subparagraphs 2) and 4) of paragraph 1 of Article 52 of this Code, without a positive decision

of the commission, created from an equal number of representatives from the employer and

employees.

2. Upon termination of an employment contract on the basis provided for in Article 52,

paragraph 1, subparagraph 3) of this Code, the employer shall notify employees of

termination of the employment contract within fifteen working days, if the employment and

collective agreements do not provide for a longer notice period. By agreement of the parties,

the notice period may be replaced by payment of salaries proportional to the unworked period

. In the notification, the employer shall be obliged to indicate the reasons for the termination

of the employment contract.

Termination of an employment contract for this reason is possible provided that the

following conditions are met simultaneously:

1) closure of the structural unit (shop, site);

2) absence of possibility of transferring the employee to another job;

3) notification for at least one month of representatives of employees indicating the

reasons for termination of the employment contract (the existence of a direct connection

between the economic changes of the employer and the need to terminate the employment

contract).

3. Termination of an employment contract on the basis provided for by subparagraph 4) of

paragraph 1 of Article 52 of this Code should be based on the decision of the attestation

commission, which must include a representative of employees, unless otherwise stipulated

by the laws of the Republic of Kazakhstan.

The procedure, conditions and frequency of attestation of employees are determined by

the collective contract or the act of the employer.

4. Termination of an employment contract on the basis provided for by subparagraph 5) of

paragraph 1 of Article 52 of this Code should be based on the decision of the examination

commission, set up in the manner established by the legislation of the Republic of Kazakhstan

.

5. In order to terminate an employment contract on the basis provided for in subparagraph

6) of paragraph 1 of Article 52 of this Code, the non-compliance of the employee with the

position held or the work performed due to the state of health that prevents continuation of

this work must be confirmed by a medical certificate in the manner established by the

legislation of the Republic of Kazakhstan.

6. Termination of the employment contract on the grounds provided for by subparagraphs

8), 9), 10), 11), 12), 14), 15), 16), 17) and 18) of paragraph 1 of Article 52 of this Code shall

be carried out in compliance with the procedure for applying the disciplinary sanction

provided for in Article 65, and the requirements of Article 66 of this Code.

7. Termination of a labour contract on the basis provided by Subparagraph 9) of

Paragraph 1 of Article 52 of this Code must be confirmed by medical conclusion.

The decision to send the employee for medical examination shall be made by the

employer's representative.

7-1. Termination of an employment contract on the basis provided for in Article 52,

paragraph 1, subparagraph 10) of this Code shall be confirmed by the act of refusal of the

employee to undergo a medical examination.

7-2. Termination of an employment contract on the basis provided for in Article 52,

paragraph 1, subparagraph 13) of this Code shall be confirmed by an internal investigation act

indicating in it justifications confirming the commission of guilty acts or inaction by the

employee. The procedure for internal investigation shall be established by an act of the

employer.

8. Termination of an employment contract on the basis provided for in Article 52,

paragraph 1, subparagraph 20) of this Code shall be allowed after the employee presents a

certificate of temporary incapacity for work.

9. Termination of a labour contract on the basis provided by Subparagraph 24) of

Paragraph 1 of Article 52 of this Code shall be allowed on reaching an employee the

retirement age established by Paragraph 1 of Article 11 of the Law of the Republic of

Kazakhstan "On provision of pensions in the Republic of Kazakhstan", notifying an employee

after reaching him/her retirement age not less than one month before the date of termination

of the labour contract and payment of compensation in the amount determined by the labour,

collective contracts and (or) the employer act.

10. Termination of an employment contract on the basis provided for in Article 52,

paragraph 1, subparagraph 25) of this Code shall be allowed if the employee does not provide

information about the reasons for the absence within ten calendar days from the date of the

employer sending the employee an act of absence by mail by registered letter with

notification of its delivery.

11. Termination of an employment contract on the basis provided for in Article 52,

paragraph 1-1, subparagraph 1 of this Code shall be carried out on the basis of the submission

of the internal affairs bodies of the Republic of Kazakhstan or the diplomatic service bodies

of the Republic of Kazakhstan.

12. Termination of an employment contract on the basis provided for in Article 52,

paragraph 1-1, subparagraph of this Code shall be carried out on the basis of:

1) a court conviction for the commission of a corruption crime that has entered into legal

force;

2) The decision of the court that has entered into force or the decision of the prosecution

body approved by the prosecutor on the termination of a criminal case on the basis of Article

36, part one, paragraphs 3), 4), 9), 10) and 12) of the Code of Criminal Procedure of the

Republic of Kazakhstan.

Footnote. Article 53 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

06.04.2016 № 483-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the day of its

first official publication); No. 147-VІ dated 16.04.2018 (shall be enforced upon expiry of ten

calendar days after its first official publication); No. 165-VI dated 02.07.2018 (shall be

enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication); dated 04.05.2020

№ 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first

official publication); dated 30.12.2020 № 393-VI (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 54. Limitation of possibility of termination of an employment contract at the initiative

of the employer

1. Termination of the employment contract at the employer's initiative during the period

of temporary incapacity for work and the employee's stay on vacation shall be prohibited,

except in the cases provided for in Article 52, paragraph 1-1, subparagraphs 1), (18), 20) and

23) of this Code.

2. Termination of the employment contract at the initiative of the employer on the

grounds provided for by subparagraphs 2) and 3) of paragraph 1 of Article 52 of this Code is

not allowed with pregnant women who provided the employer with a certificate of pregnancy,

women with children under the age of three, single mothers, raising a child under the age of

fourteen (a disabled child under the age of eighteen), other persons raising this category of

children without a mother.

Footnote. Article 54 as amended by the Law of the RK dated 30.12.2020 № 393-VI (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 55. Ground and procedure for termination of an employment contract in connection

with transfer of an employee to another legal entity

1. The employment contract with the employee shall be terminated due to its transfer to

another legal entity:

1) more than fifty percent of shares (shares in the authorized capital) of which directly or

indirectly belong to the employer with whom the employment contract shall be terminated;

2) which directly or indirectly shall own more than fifty percent of the shares (shares in

the authorized capital) of the employer with whom the employment contract terminates;

3) more than fifty percent of the shares (shares in the authorized capital) of the specified

legal entity and the employer with whom the employment contract is terminated belong to the

same legal entity.

1-1. An employment contract with a civil servant shall be terminated in connection with

his transfer to work in another state institution, state-owned enterprise, if the requirement of

Article 139, paragraph 8 of this Code is fulfilled.

2. The grounds for termination of the employment contract are a written application of the

employee and a written confirmation of the employment from another legal entity. The date

of termination of the employment contract is determined by agreement of the parties.

Footnote. Article 55 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 56. Procedure for termination of an employment contract at the initiative of the

employee

1. The employee shall have the right, on his own initiative, to terminate the employment

contract by notifying the employer thereof at least one month in advance, except as provided

for in this Article, paragraph 3. The employment contract shall allow for the establishment of

a longer period of notification by the employer's employee of the termination of the

employment contract.

2. An employment contract at the initiative of an employee may be terminated before the

expiry of the notice period provided for in paragraph 1 of this article, with the written consent

of the employer.

3. The employee shall have the right to notify the employer of the failure of the employer

to comply with the terms of the employment contract. If, after seven working days from the

date of notification, non-fulfillment of the terms of the employment contract by the employer

continues, the employee has the right to terminate the employment contract by notifying the

employer no later than three working days.

4. Within the period of notice provided for in this Article, the notice may be withdrawn by

the employee.

5. After the expiry of the notice period specified in this article, the employee has the right

to stop work, except for cases of non-completion of the acceptance / transfer of the employer's

property (documentation) through the fault of materially responsible persons. The day of

termination of the employment contract with materially responsible employees is the day of

completion of the acceptance and transfer of the employer's property (documentation).

Footnote. Article 56 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 57. Grounds for termination of employment contract for circumstances beyond the

control of the parties

1. The employment contract is subject to termination for the following circumstances

beyond the control of the parties:

1) when the local executive bodies revoke the permit to attract foreign labor or expire the

validity period of the foreigner residence permit in the Republic of Kazakhstan;

2) upon entry into legal force of a court verdict by which an employee or an employer - an

individual - is sentenced to a punishment excluding the possibility of continuing labor

relations;

3) in the event of the death of an employee or an employer - an individual, as well as in

case of declaring an employee or an employer - individual dead or recognizing as missing by

the court;

4) in case the court recognizes the employee as incapable or incapacitated, due to which

the employee does not have the opportunity to continue employment relationship;

5) in case of restoration of an employee at work who previously performed this work;

6) when an employee enters military service under a contract, service in law enforcement

and special state bodies from the day the employee presents the corresponding document no

later than three working days.

2. The date of termination of the employment contract on the grounds specified in

subparagraphs 2), 3) and 4) of paragraph 1 of this article is the date of entry into legal force of

the sentence or decision of the court, the date of death of the employee or employer - an

individual.

Footnote. Article 57 as amended by the Article 204 of the Labour code of the Republic of

Kazakhstan dated 23.11.2015 № 414-V (shall be enforced from 01.01.2017); as amended by

the Law of the Republic of Kazakhstan dated 13.06.2017 № 69-VI (shall be enforced upon

expiry of ten calendar days after the day its first official publication); dated 04.05.2020 №

321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first

official publication).

Article 58. Grounds for termination of employment contract when the employee refuses to

continue the employment relationship

1. An employment contract with an employee is subject to termination if the employee

refuses to continue employment relationships in the following cases:

1) the employee's refusal to transfer to another locality together with the employer;

2) the employee’s refusal to continue working in connection with changes in working

conditions;

3) the employee's refusal to temporary transfer to another job due to his state of health

when he gets an industrial injury, occupational disease or other health damage that is not

related to production in connection with performance of his duties.

2. Termination of the employment contract shall be permitted if the employee refuses to

continue the employment relationship in written form or if there is an act certifying the

employee's refusal to submit a written refusal to continue the employment relationship.

3. Termination of the employment contract is not allowed on the grounds specified in

paragraph 1 of this article during the period of temporary disability of the employee (

including maternity leave) and a leave.

Footnote. Article 58 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 59. Procedure for termination of an employment contract in connection with transfer

of an employee to an elective work (position) or appointment to a position

An employment contract with an employee is terminated due to his / her transfer to an

elective work (position) or appointment to a position, if the laws of the Republic of

Kazakhstan prohibit holding of other paid positions for the persons holding such positions.

The grounds are the notification by the employee of the employer and the act of election

or appointment of the employee to work (position).

Article 60. Grounds for termination of employment contract due to violation of terms of

employment contract

The employment contract is subject to termination due to violation of the terms of the

employment contract, if this violation excludes the possibility of continuing labor relations in

cases of:

1) conclusion of an employment contract for performance of work that is contraindicated

to the employee for health reasons on the basis of a medical report;

2) conclusion of an employment contract for performance of work in violation of an

effective sentence or court order, by which a person is deprived of the right to hold certain

positions or engage in certain activities;

3) conclusion of an employment contract with foreigners and stateless persons without

obtaining qualification certificates in accordance with the established procedure for

independent employment or permission to employ foreign labor or without compliance with

restrictions or exemptions established by the laws of the Republic of Kazakhstan;

4) conclusion of an employment contract with a foreign employee of a state agency with

violation of the requirements established by normative legal acts of the Republic of

Kazakhstan;

5) conclusion of an employment contract with the persons specified in paragraph 2 of

Article 26 of this Code;

6) in other cases provided for by this Code, laws of the Republic of Kazakhstan and other

normative legal acts of the Republic of Kazakhstan.

Footnote. Article 60 as amended by the Article 204 of the Labour code of the Republic of

Kazakhstan dated 23.11.2015 № 414-V (shall be enforced from 01.01.2017).

Article 61. Documentation of employment contract termination

1. Termination of the employment contract is documented by the employer's act, with the

exception of termination of the employment contract in the event of death (declaring by the

court as dead or recognition as missing) of the employer- individual and termination of the

employment contract with local workers.

2. The employer's act must indicate the grounds for termination of the employment

contract in accordance with this Code.

3. A copy of the employer's certificate on termination of the employment contract shall be

given to the employee or sent to him by mail by registered letter with notification of his

delivery within three working days from the date of publication of the employer's certificate.

Footnote. Article 61 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 62. Issuance of documents confirming professional experience, as well as other

documents related to employment

1. On the day of termination of the employment contract, the employer must issue a

document confirming the employee's work activity.

2. At the request of the employee (including the former), the employer must, within five

working days from the date of the application, issue a certificate indicating the specialty (

qualification, position), period of work and salary, a recommendation, containing information

on qualifications of the employee and his attitude to work, as well as other documents

provided for by this Code.

3. In the event of liquidation, bankruptcy of the employer - legal entity, termination of the

activity of the employer - individual, the employer is obliged, in the presence of debt to the

employee, to issue a certificate of the amount of the arrears in wages and other payments,

properly documented.

CHAPTER 5. WORK REGULATIONS. LABOR DISCIPLINE

Article 63. Labor regulations

1. The labor regulations are approved by the employer.

2. The labor regulations establish working hours and rest periods for employees,

conditions for ensuring labor discipline, and other issues of regulating labor relations.

Article 64. Disciplinary sanctions

1. For commission of a disciplinary offense by employee, the employer or the first head of

national managing holding in the cases provided by the Laws of the Republic of Kazakhstan

shall have the right to apply the following types of disciplinary sanctions:

1) a remark;

2) a reprimand;

3) a severe reprimand;

4) termination of the employment contract at the initiative of the employer on the grounds

provided for by subparagraphs 8), 9), 10), 11), 12), 14), 15), 16), 17) and 18) of paragraph 1

of Article 52 of this Code.

2. The use of disciplinary sanctions not provided for by this Code and other laws of the

Republic of Kazakhstan is not allowed.

Footnote. Article 64 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI

dated 24.05.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 65. Procedure for applying disciplinary sanctions

1. Disciplinary sanctions shall be imposed by the employer by issuing an act of the

employer, except in cases provided for by the Laws of the Republic of Kazakhstan. In cases

provided for by the Laws of the Republic of Kazakhstan, the provisions of this Article and

Article 66 of this Code shall apply when a disciplinary sanction is imposed by the first head

of the national management holding.

2. Prior to the application of a disciplinary sanction, the employer must request an

explanation from the employee in writing (on paper or in the form of an electronic document

certified by electronic digital signature) or in electronic form with the provision of

authorization and identification of the employee.

The requirement to provide an explanation of the fact of the committed disciplinary

misconduct shall be drawn up in written form (on paper or in the form of an electronic

document certified by electronic digital signature) and shall be awarded to the employee

personally or by courier mail, mail, fax, e-mail and other information and communication

technologies confirming receipt of the employer's request.

If the employee evades or refuses to receive the request, the representative of the

employer shall draw up a corresponding act.

If the employee does not provide an explanation after two working days from the date of

receiving the claim or drawing up an act of evasion or refusal to receive the claim, the

representative of the employer shall draw up a corresponding act.

Failure by the employee to provide an explanation shall not be an obstacle to disciplinary

action.

3. For each disciplinary offense, only one disciplinary sanction may be applied against the

employee.

4. The employer's act on imposing a disciplinary sanction on an employee may not be

issued in the period of:

1) temporary disability of the employee;

2) the release of the employee from work for performance of the state or public duties;

3) finding an employee on vacation or rotational vacation;

4) finding an employee on a business trip.

5) conduct an investigation of an accident related to work activity against persons who

have committed violations of health and safety requirements.

5. The act on imposing a disciplinary sanction shall be declared to the employee subjected

to disciplinary sanction against the signature within three working days from the date of its

publication. In the event of an employee refusing to confirm familiarization with the

employer’s act with his / her signature, an appropriate entry in the act on imposing a

disciplinary sanction is made.

If it is not possible to familiarize the employee personally with the employer's act on the

imposition of a disciplinary sanction, the employer must send the employee a copy of the act

on the imposition of a disciplinary sanction by mail by registered letter with a notification of

its delivery within three working days from the date of issuance of the employer's act.

Footnote. Article 65 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI

dated 24.05.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 66. Term of imposing and duration of disciplinary sanction

1. Disciplinary sanction for an employee is imposed directly upon revelation of a

disciplinary offense, but not later than one month from the date of its detection, with the

exception of cases stipulated by paragraph 4 of Article 65 of this Code and other laws of the

Republic of Kazakhstan.

In cases stipulated in Article 176 of this Code, disciplinary sanctions shall be imposed not

later than one month after the entry into legal force of the court decision on recognizing the

strike as illegal.

2. A disciplinary penalty cannot be applied later than six months from the date of the

commission of a disciplinary offense, and in cases established by the laws of the Republic of

Kazakhstan, or the establishment of a disciplinary offense based on the results of an audit or

inspection of the financial and economic activities of the employer - later than one year from

the date of the employee's disciplinary offense.

3. Consideration of the issue of disciplinary liability and the course of the period for

imposing a disciplinary sanction shall be suspended during the period:

1) absence of the employee at work due to temporary disability;

2) release from work for the performance of state or public duties;

3) being on vacation, business trip or inter-shift rest;

4) proceedings in a criminal case, a case of an administrative offense, as well as before the

entry into force of a judicial act or an act of an official authorized to consider cases of

administrative offenses affecting the decision of the issue of disciplinary liability of an

employee;

5) attendance by an employee of training, retraining, refresher courses and internships;

6) the employee's judicial appeal against the employer's acts on the commission of a

disciplinary offense.

7) conduct an investigation of an accident related to work activity against persons who

have committed violations of health and safety requirements.

4. The period of disciplinary sanction may not exceed six months from the date of its

application, except for termination of the employment contract on the grounds provided for

by this Code.

5. An employer who has imposed a disciplinary sanction on an employee has the right to

remove it ahead of schedule by issuing an employer's act.

Footnote. Article 66 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan No. 273-VI dated

26.11.2019 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the day of its first

official publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

CHAPTER 6. WORKING HOURS

Article 67. Working hours and its types

1. Periods of preparatory-final work (obtaining a task-order, materials, tools, acquaintance

with equipment, documentation, preparation and cleaning of the workplace, delivery of

finished products, etc.), breaks provided for by technology, labor organization; labor safety

and protection regulations; the time of presence or waiting of work in the workplace, when

the employee does not have free time; duty on holidays and weekends; duty at home, as well

as other periods that, in accordance with labor, collective contracts, acts of the employer or

normative legal acts of the Republic of Kazakhstan, relate to working hours.

2. Working hours can be of normal duration, reduced duration and incomplete.

Article 68. Normal duration of working hours

1. Normal duration of working hours should not exceed 40 hours per week.

2. An employment contract may provide for shorter working hours with payment for

normal duration of working hours.

3. The total duration of daily work at the place of main work and part-time work should

not exceed the norm of duration of daily work, established by paragraph 4 of Article 71 of

this Code, for more than 4 hours.

Article 69. Reduced duration of working hours for certain categories of employees

1. For employees who have not reached the age of eighteen, the reduced working hours

are established:

1) for workers aged from fourteen to sixteen - not more than 24 hours per week;

2) for workers aged from sixteen to eighteen - not more than 36 hours per week.

2. For workers engaged in heavy work, work with harmful and (or) dangerous working

conditions, the reduced working hours are established - not more than 36 hours per week

according to the List of industries, workshops, professions and positions, the list of heavy

work, work with harmful and (or ) dangerous working conditions.

The reduced working hours set by this paragraph apply to workers whose work in heavy,

harmful and (or) dangerous conditions is confirmed by the results of attestation of production

facilities for working conditions.

In the event that the employer fails to certify the production facilities for working

conditions, as well as for workplaces that are not subject to certification, the reduced working

hours are provided in full according to the List of industries, workshops, professions and

positions, the list of heavy work, work with harmful and (or ) dangerous working conditions.

The employees of the guiding party shall be provided with a reduced working time based

on the results of certification of production facilities according to the working conditions of

the receiving party.

3. Employees with disabilities of the first and second category shall be provided with

reduced working hours - not more than 36 hours per week.

4. Payment for labor of employees when establishing their reduced working hours is made

in accordance with this Code.

Footnote. Article 69 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 19.12.2020 № 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 70. Incomplete working hours

1. When concluding an employment contract, as well as in the process of labor relations,

an employee may be provided with the incomplete working hours by a written agreement

between the employee and the employer.

Incomplete working hours is considered to be the time that is less than the normal

duration established by this Code, including:

1) part-time work, that is, a reduction in the norm of duration of daily work (working shift

);

2) part-time work week, that is, a reduction in the number of working days in the working

week;

3) simultaneous reduction of the norm of the duration of daily work (working shift) and

reduction of the number of working days in the working week.

2. Part-time work does not entail restrictions on duration of paid annual leave, calculation

of length of service and other rights in the labor area established by this Code, labor,

collective contracts, agreements.

3. At the written request of a pregnant woman, one of the parents (adopter) with a child (

children) under the age of three, as well as an employee caring for a sick family member in

accordance with a medical report, the employer shall be obliged to establish a part-time

regime for them.

Footnote. Article 70 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 71. Working pattern

1. A five-day working week is set for employees with two days off. With a five-day

working week, the duration of daily work (shift) is determined by the employer's act taking

into account the specifics of the work and with the observance of the established duration of

the working week.

2. In organizations where introduction of a five-day workweek is inappropriate due to

nature of production and working conditions, a six-day workweek is established with one day

off.

3. A five-day or six-day working week shall be established by the employer in accordance

with the terms of the labor and collective contracts or the employer's act.

4. Duration of daily work may not exceed 8 hours, except for cases stipulated by this

Code and other laws of the Republic of Kazakhstan

5. Duration of daily work (working shift), the time of commencement and completion of

daily work (working shift), the time of breaks in work are determined in accordance with the

conditions established by labor rules, labor and collective contracts.

6. For creative workers of professional organizations of art and cultural entertainment,

mass median employee s, athletes, coaches, a different duration of daily work (working shift)

may be established in accordance with the labor legislation of the Republic of Kazakhstan,

acts of the employer, collective or employment contracts.

Article 72. Division of daily work (working shift) into parts

1. Division of daily work (working shift) into parts is allowed:

1) at works with different intensity of work;

2) at the initiative of the employee, if this is due to his social conditions and other

personal needs.

2. When dividing daily work (working shift) into parts, the total working time should not

exceed the established duration of daily work (working shift).

3. Types of work, where division of daily work (working shift) into parts is made, the

number and duration of breaks in work, as well as the types and amounts of compensation

payments to employees for working with such conditions are determined by labor, collective

contracts.

Breaks associated with division of daily work (working shift) into parts are provided for

employees' rest and do not apply to working hours.

Article 73. Shiftwork

1. Shift work may be established in cases where duration of production process exceeds

the permissible duration of daily work.

2. With shift work, the duration of a shift, transition from one shift to another, is

established by shift schedules.

3. Shift schedules are brought to the attention of employees by the employer not later than

ten calendar days before they are put into effect.

4. Involvement of an employee to work for two shifts in a row is prohibited.

Article 74. Flexible work schedule

1. For employees, including those employed in remote work, a flexible working time

regime can be established in order to combine their social and domestic and other personal

needs with the interests of production.

2. In the flexible work schedule mode:

1) fixed working hours;

2) flexible (variable) working hours, during which the employee has the right, at his

discretion, to perform labor duties;

3) the record period

are established.

3. The record period for flexible working schedule is the period within which the average

duration of working hours established for this category of employees should be observed.

4. The record period for flexible working hours may not exceed six months.

5. Duration of daily work (working shift) and (or) weekly work in flexible working

schedule may be more or less than the norm of daily and / or weekly working hours.

6. Duration of fixed work schedule, flexible (variable) working hours, record period in the

flexible work schedule are established by the employer's act, labor or collective contracts.

Footnote. Article 74 as amended by the Law of the RK dated 01.07.2021 № 61-VII (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 75. Summarized recording of working hours

1. Summarized recording of working hours is applied in continuously operating industries

, workshops, sections and in some types of work, where, according to the conditions of

production (work), the daily or weekly working hours established for this category of workers

may not be observed.

2. The recording period for the summarized recording of working hours is the period

within which the average daily and / or weekly working hours for the given category of

employees must be observed.

3. The recording period for the summarized recording of working hours can be any

calendar period, but not more than one year or the period of performance of a certain work.

4. In establishing the summarized recording of working hours, it is mandatory to observe

the duration of the employee's rest between the end of the job and its beginning on the next

working day (working shift).

5. The procedure for work in the summarized recording of working hours, the category of

employees for whom a summarized recording of working hours is established, are determined

by the collective contract or the employer's act.

6. Attraction of employees who have not reached the age of eighteen, to work with

application of the summarized recording of working hours is not allowed.

7. The use of the summarized recording of working hours for pregnant women is not

allowed if a working day (working shift) is longer than eight hours.

8. It is not allowed to apply the summarized recording of working hours for disabled

workers of the first category.

The summarized recording of working hours may not be established for disabled workers

of the second and third category, if such a regime is banned for him on the basis of a

conclusion of the expert occupational pathology committee.

Article 76. Night work

1. The night time is considered to be the time from 22.00 to 06.00.

2. They are not allowed to work at night:

employees under the age of eighteen;

pregnant women who provided the employer with a certificate of pregnancy.

3. Involvement of disabled workers in night work is allowed only with their written

consent, provided that such work is not prohibited for them for health reasons in accordance

with medical opinion.

4. The employer shall not be entitled to employ the following workers for night work

without a written consent:

1) women with children under the age of seven and other persons raising children under

the age of seven without a mother;

2) employees bringing up disabled children up to the age of eighteen.

Footnote. Article 76 as amended by the Law of the RK dated 12.10.2021 № 67-VII ЗRК (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 77. Overtime work

1. Attraction to overtime work is allowed only with the written consent of the employee,

except for the cases provided for in paragraph 2 of this article.

2. Overtime work without the consent of the employee is allowed in the following cases:

1) in performance of works necessary for the defense of the country, as well as to prevent

emergencies, natural disasters or industrial accidents, or immediate elimination of their

consequences;

2) to eliminate other circumstances that break the normal functioning of water supply, gas

supply, heating supply, energy supply and other life support systems;

3) to continue the work if the replaced employee does not show up, if the work does not

allow a break, with immediate measures taken to replace him by the other employee;

4) to provide emergency and urgent assistance to citizens who are threatened with loss of

health or death.

3. The following workers are not allowed to work overtime:

1) pregnant women who have provided the employer with a certificate of pregnancy;

2) under the age of eighteen;

3) people with disabilities.

Article 78. Maximum number of overtime works

1. Overtime work should not exceed two hours per day for each employee, and one hour

for heavy work, work with harmful and (or) dangerous working conditions.

2. Total duration of overtime work should not exceed twelve hours per month and one

hundred and twenty hours per year.

3. Limitation of the maximum number of overtime work does not apply to the works in

the cases provided for by subparagraphs 1) and 4) of paragraph 2 of Article 77 of this Code.

Article 79. Procedure for recording of working hours

1. The employer is obliged to keep a record of the working hours actually worked by the

employee.

2. The time worked and unworked by the employee is subject to be recorded. At that, the

overtime work, night work, weekends, holidays, days of business trips are separately taken

into account.

3. The form and procedure for keeping time records shall be determined by the employer's

act.

4. In cases when during the working hours of the employee the periods of work performed

out of the workplace are included or their performance may not be recorded by the employer

within a specific time, these periods are noted in the records of working hours as performance

of the scope of work established by the employment contract.

Footnote. Article 79 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

CHAPTER 7. REST TIME

Article 80. Types of rest time

The types of rest time are:

1) breaks during a working day (working shift):

break for rest and eating;

inter-shift and special breaks;

2) daily (inter-shift) rest;

3) days off (rotational rest);

4) holidays;

5) leave.

Article 81. Break for rest and eating

1. During the daily work (working shift), the employee must be given one break for rest

and eating for at least half an hour.

2. The time for a break for rest and eating, its duration is established by the rules of the

labor schedule, labor, collective contracts.

3. The break time for rest and eating is not included in the working hours. At works where

a break is impossible under the production conditions, the employer must provide the

employee with the opportunity to rest and eat during working hours in a specially equipped

place. The list of such works, the order and place for rest and eating are set by the collective

contract or acts of the employer.

Article 82. Inter-shift and special breaks

1. In certain types of work, employees shall be provided with interchange breaks due to

the technology and organization of production and labor, which shall be included in working

hours. The types of such work, the duration and the procedure for granting such breaks shall

be determined by a collective agreement or acts of the employer, unless otherwise established

by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. Workers who work in the cold or hot seasons in the open air, in closed unheated rooms,

as well as those engaged in loading and unloading works, have special breaks for heating or

cooling and rest, which are included in the working hours. The employer is obliged to equip

premises for heating, cooling and rest of workers.

3. Working women with children under the age of one and a half years, fathers (adoptive

parents) raising children under the age of one and a half years without a mother, are given

additional breaks for feeding a child (children) at least every three hours of work of the

following duration:

1) having one child, - each break of at least thirty minutes;

2) having two or more children, - each break for at least one hour.

4. Breaks for feeding a child (children) at the request of the employee specified in

paragraph 3 of this article, are added to a break for rest and eating or the summarized breaks

are provided at the beginning or the end of the working day (shift).

5. Breaks for feeding a child (children) are included in the working hours. During the

breaks, women, fathers, adoptive parents retain the average wage.

Footnote. Article 82 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 83. Duration of daily (inter-shift) rest

Duration of a daily (inter-shift) rest of an employee between the end of work and its

beginning next day (working shift) may not be less than twelve hours.

Article 84. Weekend

1. Weekly employees are given weekends.

2. In a five-day workweek, employees are given two days off per week, and in a six-day

workweek - one day off.

3. In a five-day and six-day working week, a general day off is Sunday. The second day

off for a five-day workweek is established by a collective contract or labor rules.

4. Employees (a group of employees), employed in continuous productions or production,

whose work may not be stopped on weekends due to production and technical conditions or

due to the need for constant continuous service to the population, as well as working shifts,

the days off are provided on different days of the week alternately according to shift

schedules (watch schedules).

5. The first day of the Kurban-ait, celebrated according to the Muslim calendar, January 7

- Orthodox Christmas are the days off, regardless of the operating modes and shift schedules

used (watch schedules).

6. An employee, being on a business trip, enjoys the days off in accordance with the rules

of the employer's work schedule to which he is sent.

Article 85. Work on weekends and holidays

1. In order to attract employees working on a shift schedule or on a rotational basis

according to the watch schedule, to work on holidays, as well as on weekends stipulated in

paragraph 5 of Article 84 of this Code, the written consent of employees and the issuance of

the employer's act are not required.

Work on weekends and holidays shall be permitted with the written consent of the

employee or at his request on the basis of an act of the employer, except as provided for in

Article 86 of this Code.

2. For work on weekends and holidays, the employee, at his request, is given another day

of rest or payment is made in the amount specified in Article 109 of this Code.

3. For a rational use of working hours during the holidays, as well as on weekends

provided for by paragraph 5 of Article 84 of this Code, the Government of the Republic of

Kazakhstan has the right to postpone the weekend on other working days.

4. It is prohibited to attract pregnant women who have provided a pregnancy certificate to

their employer for work on weekends and holidays.

Footnote. Article 85 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 86. Exceptional cases of involvement in work on weekends and holidays without the

consent of the employee

Attraction to work on weekends and holidays without the consent of the employee is

allowed in the following cases for:

1) prevention of emergencies, natural disasters or industrial accidents, or immediate

elimination of their consequences;

2) prevention and investigation of accidents related to work, loss of or damage to property

;

3) performance of urgent, unforeseen work, the urgent fulfillment of which influence the

further normal work of the organization as a whole or its individual units.

Article 87. Types of leave

1. Employees are given the following types of leave:

1) paid annual labor leave;

2) social leave.

2. Paid annual leave is intended for rest of an employee , restoring health, improving

health and other personal needs of an employee and is provided for a certain number of

calendar days with preservation of the place of work (position) and average salary.

3. Employees are provided with the following types of paid annual labor leave:

1) the main paid annual labor leave;

2) additional paid annual labor leave.

4. Social leave refers to the release of an employee from work for a certain period in order

to create favorable conditions for motherhood, undergo screening studies, child care, and

in-service education and for other social purposes.

5. Employees are provided with the following types of social leave:

1) leave without pay;

2) study leave;

3) leave in connection with pregnancy and the birth of a child (children), the adoption of a

newborn child (children);

4) leave without pay to care for a child until he reaches the age of three.

5) leave to undergo screening tests in the amount of not more than three working days

during the year;

6) leave for medical registration for pregnancy up to twelve weeks in the amount of at

least three working days.

The period of being on social leave is included in the length of service, unless otherwise

stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan.

6. Granting leave is issued by the act of the employer.

Footnote. Article 87 as amended by the Law of the RK dated 07.07.2020 № 361-VI (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 88. Duration of the main paid annual leave

The main paid annual leave for employees is given for a period of twenty-four calendar

days, unless more days are provided for by this Code, other normative legal acts of the

Republic of Kazakhstan, labor, collective contracts and acts of the employer.

Article 89. Additional paid annual leave

1. Additional paid annual leave is granted:

1) to workers engaged in heavy work, work with harmful and (or) dangerous working

conditions, lasting not less than six calendar days according to the List of industries,

workshops, professions and positions, the list of heavy work, work with harmful and (or)

dangerous working conditions.

Additional paid annual leave is granted to employees whose work in difficult, harmful and

(or) dangerous conditions is confirmed by the results of attestation of production facilities for

working conditions.

In the event that the employer fails to certify production facilities for working conditions,

and also for workplaces that are not subject to certification, additional paid annual leave is

provided in full according to the List of industries, workshops, professions and positions, the

list of heavy work, work with harmful and ( or) dangerous working conditions;

2) the disabled of the first and second categories for a period of not less than six calendar

days.

Additional paid annual work leave shall be granted to employees of the sending party

based on the results of certification of production facilities according to the working

conditions of the receiving party.

2. Other categories of employees may be granted additional annual leave and its duration

may be established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

3. Labor, collective agreements may establish additional annual paid leave of

encouragement nature for long-term continuous work, performance of important, complex,

urgent work, as well as work of a different nature.

Footnote. Article 89 as amended by the Law of the RK dated 19.12.2020 № 386-VI (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 90. Calculation of duration of paid annual labor leave

1. Duration of paid annual labor leave is calculated in calendar days, excluding holidays,

which fall on the days of paid annual leave, regardless of the operating modes and shift

schedules.

2. When calculating the total duration of the paid annual leave, additional paid annual

leave shall be added together with the main paid annual labor leave.

Article 91. Calculation of the length of service for provision of paid annual leave

The length of service for provision of paid annual leave includes:

1) actually worked time;

2) the time when the employee did not actually work, but he retained his place of work (

position) and wages in full or in part;

3) the time when the employee did not actually work due to temporary disability,

including the time spent on maternity leave;

4) the time when the employee did not actually work before re-employment.

Article 92. Definition of period and procedure for provision of paid annual leave

1. A paid annual leave for the employee for the first and subsequent years of work by

agreement of the parties is granted at any time of the working year.

2. The working year is twelve calendar months, calculated from the first day of the

employee's work.

3. By agreement between the employee and the employer, paid annual work leave can be

divided into parts. At the same time, one of the parts of paid annual labor leave must be at

least fourteen calendar days.

4. Payment for annual leave shall be made not later than three working days prior to the

commencement of the leave, and in the event of granting the labor leave outside the vacation

schedule - not later than three working days from the date of its grant.

5. Employees who work under an employment contract for part-time job receive the paid

annual leave simultaneously with the leave for their main work.

If the duration of annual paid labor leave under an employment contract for part-time

work is less than the duration of leave for main work, the employer, at the request of a

part-time employee, grants him an unpaid leave for the days that make up a difference in

duration of the leaves.

6. Granting leave, transfer or withdrawal from a paid annual labor leave are documented

by the act of the employer.

Footnote. Article 92 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 93. Order of providing paid annual labor leave

1. The order of providing a paid annual labor leave to employees is determined annually

in accordance with the leave schedule approved by the employer taking into account the

opinion of employees, or is established outside the leave schedule by agreement of the parties.

2. In case of changing the leave schedule in connection with the production necessity, the

employer is obliged to notify the employee about this not less than two weeks to go before the

beginning of the labor leave.

Article 94. Cases and procedure for postponing the paid annual labor leave

1. The annual paid leave shall be postponed in full or in its part in the following cases:

temporary disability of the employee;

at the time of maternity leave.

2. The annual paid leave (part of it) in cases provided for by paragraph 1 of this article

shall be postponed at the request of the employee while on a paid annual leave. The

postponed labor leave by agreement of the parties may be added to the leave for the next

working year or provided at the request of the employee separately in the current working

year.

3. It is forbidden not to grant an unused paid annual leave or a part thereof for two

consecutive years.

Article 95. Recall from a paid annual leave

1. A paid annual leave may be interrupted by the employer in case of production necessity

only with the written consent of the employee.

2. A part of the paid annual leave, unused in connection with the recall, by agreement of

the parties to the employment contract, is granted during the current working year or next

working year at any time or is added to the paid annual leave for the next working year.

3. If an employee is recalled from a paid annual leave, instead of granting an unused part

of the leave at another time, by agreement between the employee and the employer, the

employee receives a compensation for the days of the unused part of the annual paid leave.

4. It shall not be allowed to withdraw from paid annual work leave of an employee under

the age of 18, pregnant women who have provided the employer with a certificate of

pregnancy, and workers engaged in hard work, work with harmful and (or) dangerous

working conditions.

Footnote. Article 95 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 96. Realization of the right to the paid annual labor leave and payment of

compensation upon termination of the employment contract

1. A paid annual labor leave with subsequent termination of an employment contract in

connection with expiration of its term may be granted in the case when the time of leave is

fully or partially outside the term of the employment contract. The day of termination of the

employment contract due to the expiry of its term is considered to be the last day of the paid

annual leave.

2. Upon termination of the employment contract, an employee who has not used or not

fully used an annual paid labor leave (annual leave) shall be compensated for the unused days

of the paid annual labor leave (annual leave).

Compensation payment for unused days of the paid annual labor holiday (annual labor

holiday) shall be estimated at the rate of the average salary of the worker.

Footnote. Article 96 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 97. Unpaid leave

1. By agreement of the parties to the employment contract on the basis of an employee's

application, he may be granted an unpaid leave.

2. Duration of an unpaid leave is determined by agreement between the employee and the

employer.

3. On the basis of notification of the employee, the employer is obliged to grant an unpaid

leave for up to five calendar days in case of:

1) registration of marriage;

2) the birth of a child;

3) the death of close relatives, as well as the spouse and/or their traits (full-born and

incomplete brothers and sisters, parents (parent), children, grandfather, grandmother,

grandchildren);

4) in other cases provided for by labor, collective contracts.

Footnote. Article 97 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 98. Study leave

1. Workers who study in educational organizations are provided with study leave for

preparing and passing exams and examinations, performing laboratory work, preparing and

defending the thesis work (project), for passing training programs for the military-trained

reserve.

2. Payment for study leave is determined by agreements, collective and employment

contracts, training contracts.

3. The employer grants study leave with preservation of the place of work (position) for

the employees, sent for training, internship abroad under the international scholarship

Bolashak.

Article 99. Leave for pregnancy and birth of a child (children), adoption of a newborn child (

children)

1. Pregnant women, women who gave birth to a child (children), women (men) who

adopted a newborn child (children) are granted the following leaves in connection with the

birth of a child:

1) a maternity leave;

2) a leave for employees who adopted a newborn child (children);

3) an unpaid leave to care for a child until he reaches the age of three.

2. A pregnant woman shall, from the date specified in the temporary disability list

entitling her to maternity leave, execute it by submitting a temporary disability list confirming

her right to that type of leave.

Maternity leave shall be provided for a duration of:

in normal delivery, seventy calendar days before delivery and fifty six calendar days after

delivery;

in complicated delivery or birth of two or more children - seventy calendar days before

delivery and seventy calendar days after delivery;

for normal delivery, women residing in the territories exposed to nuclear tests – ninety

one calendar days before delivery and seventy nine calendar days (in case of complicated

delivery or birth of two or more children – ninety three calendar days) after delivery;

in the case of delivery with a period from twenty two up to twenty nine weeks of

pregnancy and birth of a child weighing five hundred grams or more, who lived more than

seven days, - seventy calendar days after delivery;

in the case of delivery with a period from twenty two up to twenty nine weeks of

pregnancy and birth of a dead fetus or a child weighing five hundred grams or more, who died

before seven days of life, - fifty six calendar days after delivery;

for women living in the territories exposed to nuclear tests, in the event of delivery with a

period from twenty two up to twenty nine weeks of pregnancy and birth of a child weighing

five hundred grams or more, who lived for more than seven days, - ninety three calendar days

after delivery;

women living in the territories exposed to nuclear tests, in the event of delivery with a

period from twenty two up to twenty nine weeks of pregnancy and birth of a dead fetus or a

child weighing five hundred grams or more, who died before seven days of life, - seventy

nine calendar days after delivery.

When a woman applies for a temporary disability list during pregnancy, the leave shall be

calculated in total and granted completely regardless of the number of days that she actually

used before giving birth and the length of work with the employer.

When a woman applies for a temporary incapacity for work in the period following

childbirth, only leave after childbirth of the duration specified in Part two of this paragraph

shall be granted.

3. Employees who adopted a newborn child (children) shall be granted (to one of their

parents) a leave for the period from the day of adoption and until expiration of fifty-six days

from the date of the birth of the child.

4. The employer pays for maternity leave, leave for employees who adopted a newborn

child (children), while maintaining the average wage, if provided for by the terms of the labor

and (or) collective contract, by the employer's act, with the deduction of the amount of social

allowance in the event of loss of income due to pregnancy and childbirth, adoption of a

newborn child (children), carried out in accordance with the legislation of the Republic of

Kazakhstan on compulsory social insurance.

Footnote. Article 99 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 165-VI

dated 02.07.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 100. Unpaid leave for child care until he reaches the age of three

1. The employer is obliged to grant an unpaid leave to the worker for childcare until he

reaches the age of three:

1) at the choice of the parents - the mother or the father of the child;

2) the parent, raising the child alone;

3) to another relative actually raising a child who has been left without parental care, or a

guardian;

4) the employee who adopted a newborn child (children).

2. An unpaid leave for child care until the age of three is granted on the basis of a written

application of the employee with indication of its duration and provision of a birth certificate

or other document confirming the birth of the child.

The employee can use the leave to take care of the child until he reaches the age of three

years in full or in parts.

3. For the period of an unpaid leave for the care of the child until he reaches the age of

three, the employee retains his place of work (position).

4. If the child is employed before the maternity leave expires, without payment, until the

child reaches the age of three, the employee must notify the employer of his or her intention

one month before the start of work.

Footnote. Article 100 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

CHAPTER 8. LABOR STANDARDIZATION AND REMUNERATION

Article 101. Labor standardization

1. The labor standards (time, performance, labor intensity, maintenance, numerical

strength) are the measure of labor costs and are established for an employee of appropriate

qualifications in accordance with the level of equipment, technology, organization of

production and labor.

2. Development, introduction, replacement and revision of labor standards are carried out

by the employer in the manner established by the authorized state body for labor.

3. Labor standards are subject to mandatory replacement in the process of attestation and

rationalization of workplaces, introduction of new technology, equipment and organizational

and technical measures that ensure growth of labor productivity.

Achievement of a high level of production (provision of services) by individual

employees through the use of new methods of work and improvement of workplaces at their

own initiative is not a basis for reviewing the previously established labor standards.

4. Employees are notified of introduction of new labor standards by the employer not later

than one month prior to it.

5. When developing labor standards, the following should be ensured:

1) quality of labor standards, their optimal approximation to necessary labor costs;

2) establishment of similar labor standards for the same work performed in similar

organizational and technical conditions;

3) progressive nature of labor standards based on scientific and technological

achievements;

4) coverage by the labor standards of those types of work for which it is possible and

appropriate to establish the labor standards;

5) technical (scientific) validity of labor standards.

6. The labor standards in the organization, for the services (goods, works) of which the

state regulation of tariffs (prices, fee rates) is introduced, are approved by the employer in

agreement with the authorized state bodies of the relevant areas of activity and with the

authorized state body for labor in accordance with the procedure established by it.

7. Typical norms and labor standards are developed and approved by the employers'

industrial associations, uniform and (or) inter-industrial model norms and labor standards for

all areas of activity are approved by the National Chamber of Entrepreneurs of the Republic

of Kazakhstan in agreement with representatives of employees in accordance with the

procedure established by the authorized state body for labor.

8. Qualification requirements for employees and complexity of certain types of work are

established on the basis of professional standards, and in their absence - on the basis of the

Unified tariff-qualification reference book of jobs and occupations of workers, the

Qualification reference book of positions of managers, specialists and other employees, the

tariff-qualification characteristics of occupations of workers and standard qualification

characteristics of positions of managers, specialists and other employees of organizations.

Article 102. State guarantees in labor remuneration area

State guarantees for remuneration of employees include:

1) the minimum monthly wage;

2) the minimum amount of hourly wages;

3) payment for overtime work;

4) payment for work on holidays and weekends;

5) payment for night work;

6) limiting the amount of deductions from the employee's salary;

7) the procedure and terms of payment of wages.

Article 103. Amount of wages

1. The amount of the monthly salary of the employee is established differentially,

depending on qualification of the employee, complexity, quantity and quality of the work

performed, as well as working conditions. The size of the monthly salary is not limited to the

maximum size.

The wage is paid to the employee for the time actually worked by him, recorded in the

employer's documents on recording the working hours.

1-1. The amount of the main salary of the employees of the sending party shall be not less

than the amount of the main salary of the employees of the receiving party for a similar

position, corresponding qualification, specialty or profession, complexity, quantity and

quality of the work performed, as well as industrial and household conditions in accordance

with the contract for the provision of personnel services.

The wages of the employees of the sending party shall be paid for the time actually having

worked by them, recorded in the documents on recording the working time of the receiving

party.

2. The amount of the monthly salary of an employee who has completely worked out the

working hours that have been determined for this period and has fulfilled the labor standards

or labor obligations, may not be lower than the minimum monthly wage established for the

relevant fiscal year by the law of the Republic of Kazakhstan on the republican budget.

Footnote. Article 103 as amended by the Law of the RK dated 19.12.2020 № 386-VI (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 104. Minimum wage determination

1. The minimum monthly wage set annually for the relevant financial year by the law of

the Republic of Kazakhstan on republican budget should not be lower than the subsistence

minimum and does not include surcharges and allowances, compensatory and social benefits,

bonuses and other incentive payments and is paid in proportion to the worked time.

2. The minimum amount of the hourly salary of an employee who has fulfilled his labor

duties may not be less than the minimum monthly wage divided by the average monthly

number of working hours according to the working time balance for the corresponding

calendar year.

3. The minimum monthly wage or the monthly wage rate of a first-class employee

provided for by the terms of labor, collective contracts and (or) acts of the employer may not

be less than the minimum monthly wage established for the relevant fiscal year by the law of

the Republic of Kazakhstan on republican budget.

Article 105. Remuneration of employees, employees of the guiding party engaged in hard

work, work with harmful and (or) hazardous working conditions

Footnote. The title of the Article 105 as amended by the Law of the RK dated 19.12.2020

№ 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first

official publication).

1. Payment for labor of workers engaged in heavy work, work with harmful and (or)

dangerous working conditions is established in an increased amount in comparison with

payment for labor of workers engaged in work with normal working conditions, by

establishing the increased official salaries (rates) or additional payments, the size of which is

determined by a collective contract or an employer's act, taking into account the industry

coefficients that classify working conditions by the degree of harmfulness and danger

determined by the industrial agreement.

2. Payment for labor of workers engaged in heavy work, work with harmful and (or)

dangerous working conditions, in an increased amount is carried out according to the List of

industries, workshops, professions and positions, the list of heavy work, work with harmful

and (or) dangerous working conditions.

3. The labor payment conditions established by this article are provided to workers whose

involvement in heavy work, work with harmful and (or) dangerous working conditions is

confirmed by the results of attestation of production facilities for working conditions.

Based on the results of certification of production facilities according to the working

conditions of the receiving party, increased job salaries (rates) or surcharges for employees of

the sending party shall be established when concluding a contract for the provision of

personnel services.

In the event that the employer fails to certify the production facilities for labor conditions,

and also for workplaces that are not subject to attestation, the wages of workers engaged in

heavy work, work with harmful, dangerous working conditions are made according to the List

of industries, workshops, professions and positions, a list of heavy work, work with harmful

and (or) dangerous working conditions.

Footnote. The Article 105 as amended by the Law of the RK dated 19.12.2020 № 386-VI

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 106. Hourly wage

1. Conditions of the employment contract and (or) the employer's act may establish hourly

wages for the work actually performed in case of part-time working day or partial load, as

well as for temporary or one-time work. With the reduced working hours for certain

categories of employees, provided by this Code, hourly wages are established.

2. Remuneration for labor in the summarized recording of working hours is made for the

actually worked-out working hours on the shift schedule (watch schedules). At the same time,

wages are calculated on hourly tariff rate calculated on the basis of the tariff rate (official

salary) and the monthly standard of working hours in accordance with the working time

balance for the corresponding calendar year.

Article 107. Remuneration system

1. Salary to an employee is established by an employment contract in accordance with the

remuneration systems of the employer.

2. The system of labor remuneration is determined by the terms of labor, collective

contracts and (or) acts of the employer.

3. To increase the interest of employees in improving production efficiency and quality of

work performed, the employer may introduce bonus schemes and other forms of labor

incentives defined by the terms of the collective contract and (or) acts of the employer.

4. The wage system should ensure a share of the basic wage of at least 75 percent in the

wages of employees without taking into account one-time incentive payments.

5. Conditions of remuneration determined by agreements, labor, collective contracts and

acts of the employer may not be worsened in comparison with the conditions established by

this Code and other normative legal acts of the Republic of Kazakhstan.

Article 108. Overtime payment

With time-based pay, overtime work is paid at an increased rate under the terms of the

labor or collective contracts and (or) the employer's act, but not lower than one and a half

amount based on the daily (hourly) rate of the employee. In case of piecework remuneration,

the extra payment for overtime work is made at a rate not less than fifty percent of the

established daily (hourly) rate of the employee.

By agreement of the parties, hours of rest are allowed for overtime work at the rate of not

less than one hour of rest per one hour of overtime work.

Article 109. Payment for work on holidays and weekends

Payment for work on holidays and weekends is made in an increased amount in

accordance with the terms of labor or collective contracts and (or) the employer's act, but not

lower than one and a half amount based on the day (hour) rate of the employee.

Article 110. Payment for night work

Every hour of night work is paid in an increased amount according to the terms of the

labor or collective contracts and (or) the employer's act, but not lower than in one and a half

amount based on the daily (hourly) rate of the employee.

If night shift coincides with a holiday or weekend, remuneration shall be paid separately

for night hours in accordance with Part one of this Article and for hours of holiday or

weekend in accordance with Article 109 of this Code.

Footnote. The Article 110 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 111. Payment for labor when combining posts, expanding the service area and

performing (replacing) the duties of a temporarily absent employee

1. Workers performing in the same organization along with their main work, stipulated by

the employment contract, the additional work for another or the same position or the duties of

a temporarily absent employee without release from their basic work receive an additional

payment.

2. Additional work assigned to employees may be carried out through:

1) combination of positions - the employee, along with his main job, as provided by the

employment contract (job description), performs additional work for another vacant position;

2) expansion of service areas - the employee, along with his / her main job, as stipulated

in the employment contract (job description), performs additional work for a specified

duration of a working day (shift);

3) performance (replacement) of the duties of a temporarily absent employee - the

employee, along with his / her main job, stipulated by the employment contract (job

description), performs additional work for both the other and the same position.

An additional payment to employees for the performance (replacement) of the duties of a

temporarily absent employee is not made if the replacement of a temporarily absent employee

is included in the duties of a replacement employee.

3. The amount of surcharges for combination of positions, the expansion of the service

area or performance (replacement) of the duties of a temporarily absent employee are

established by the employer in agreement with the employee on the basis of the volume of

work performed.

4. The employee shall have the right to refuse to perform additional work, and the

employer - to cancel the order on its fulfillment, having notified the other party about this no

later than three working days before the termination of additional work.

In case of early cancellation of the order or refusal to perform additional work by the

employee, the employer shall be obliged to pay the employee salaries for the period worked.

Footnote. Article 111 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

06.04.2016 № 483-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the day of its

first official publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry

of ten calendar days from the day of the first official publication); dated 01.07.2021 № 61-VII

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 112. Downtime payment

1. The procedure for documentation of downtime and conditions for payment of

downtime for reasons beyond the control of the employer and the employee are determined

by the labor and collective contracts and set at a rate not lower than the minimum wage, due

to the employer's fault - at a rate of not less than fifty percent of the average wage of the

employee.

2. The downtime caused by the employee is not payable.

Article 113. Procedure and terms of payment of wages

1. Salaries shall be fixed and paid in monetary form in the national currency of the

Republic of Kazakhstan at least once a month no later than the first decade of the following

month. The date of payment of salaries shall be provided for by labor, collective agreements.

If the day of payment of salaries coincides with weekends or holidays, payment shall be made

on the eve of them.

2. When paying wages, the employer is obliged to notify each employee in written or

electronic form on a monthly basis of the components of wages due to him for the relevant

period, the amounts and grounds for the deductions made, including information on the

deducted and transferred mandatory pension contributions, the amount payable.

3. In case of non-payment of wages by the employer in full and within the time limits

established by labor and collective agreements, the employer is liable in accordance with the

laws of the Republic of Kazakhstan. The employer pays the employee a debt and a penalty for

the period of delay in payment. The amount of the penalty shall be calculated based on 1.25

times the base rate of the National Bank of the Republic of Kazakhstan on the day of

fulfillment of obligations to pay salaries and shall be accrued for each overdue calendar day,

starting from the next day when payments are to be made, and ending with the day of

payment.

4. When the employment contract is terminated, the payment of amounts due to the

employee from the employer is made not later than three working days after its termination.

In case of violation of the terms specified in the first part of this paragraph, the employer

shall pay the employee the debt and penalty for the period of delay of payment. The amount

of the penalty shall be calculated based on 1.25 times the base rate of the National Bank of

the Republic of Kazakhstan on the day of fulfillment of obligations to pay the amounts due to

the employee, and is accrued for each overdue calendar day, starting from the next day when

payments are to be made, and ending with the day of payment.

Footnote. The Article 113 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 02.01.2021 № 399-VI (shall enter into force from 16.12.2020).

Article 114. Calculation of the average salary of an employee

1. Calculation of the average wage both for a five-day and a six-day workweek is made

for actually worked time on the basis of the average daily (hourly) wage for the

corresponding period, taking into account the established surcharges and allowances, bonuses

and other incentive payments, which are of a permanent nature, provided for by the

remuneration system.

2. To calculate the average salary, the calculation period is the twelve calendar months

preceding the event, to which the corresponding payment (payment) is related, in accordance

with this Code. For employees who have worked less than twelve calendar months, the

average wage is calculated for actually worked time.

The collective contract may provide for other periods for calculating the average wage, if

this does not worsen the situation of workers.

3. For all cases of calculating the average wage provided for by this Code, the authorized

state body for labor establishes a uniform procedure for its calculating.

Article 115. Deductions from wages

1. Deductions from the employee's wages are made by court decision, and also in cases

provided for by the laws of the Republic of Kazakhstan and this article of the Code.

2. Deductions from the employee's salary to pay off his debt to the organization in which

he works may be made on the basis of an act of the employer with notification of the

employee:

1) for repayment of unspent and timely non-refunded amounts of money issued in

connection with a business trip, as well as in case of failure to provide documents confirming

expenses related to a business trip;

2) in cases providing compensation to the employer for the costs associated with training

the employee, if there is a training contract, in proportion to the unfinished working hours in

the early termination of the employment contract;

3) to reimburse the unearned advance paid to the employee against the future wages;

4) in cases of postponing or recall of an employee from an annual paid leave, with the

exception of paragraph 3 of article 95 of this Code;

5) in other cases in presence of the written consent of the employee.

3. When deducting from wages on several execution lists, as well as in cases provided for

by the laws of the Republic of Kazakhstan and this article of the Code, the amount of monthly

deduction may not exceed fifty percent of the wage due to an employee .

Footnote. The Article 115 as amended by the Law of the RK dated 01.07.2021 № 61-VII (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

CHAPTER 9. PROFESSIONAL TRAINING, RETRAINING AND ADVANCED TRAINING

Article 116. Concepts used in this chapter

The following concepts are used in this chapter:

1) advanced training - a form of vocational training that allows to maintain, expand,

deepen and improve previously obtained professional knowledge, skills;

2) dual training - a form of training that combines training in an education organization

with compulsory periods of industrial training and professional internship in an enterprise (

organization) with the provision of workplace and compensation payments to students with

equal responsibility of the enterprise (organization), educational institution and student;

3) dual training contract - a written agreement between the student, the enterprise (

organization) providing the workplace for industrial training and professional internship, and

the educational institution regulating the conditions and procedure for industrial training and

professional internship;

4) vocational training - a form of vocational training aimed at personality development to

obtain new or changed professional skills necessary to perform a certain type of work;

5) retraining - a form of vocational training that allows to master another profession or

specialty;

6) training contract - a written agreement between the employer and the trainee on the

conditions of vocational training, retraining and advanced training;

6-1) industrial training - training aimed at theoretical knowledge acquisition, practical

skills of students, on the basis of education organizations and (or) enterprises (organizations);

7) regulated professions - professional activities requiring confirmation of conformity and

assignment of qualifications;

8) Mentor - a qualified employee of enterprise (organization), with knowledge in

technologies of production or services, managing industrial training and professional

internship.

Footnote. The Article 116 as amended by the Law of the RK dated 04.07.2018 № 171-VI

(shall enter into force from 01.01.2021); No. 172-VІ dated 04.07.2018 (shall be enforced

upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Article 117. Professional standards and qualifications system

1. The national qualifications framework consists of a description of general

characteristics of professional activity for each qualification level.

The branch qualifications framework classifies requirements for qualification of a

specialist in levels depending on complexity of the work performed and the nature of the

knowledge, skills and competencies used in the industry.

Professional standard - a standard that defines requirements for the level of qualification

and competence, the content, quality and working conditions in a specific area of professional

activity.

2. The development, introduction, replacement and revision of professional standards

shall be carried out by associations (associations, unions) of employers on the basis of the

sectoral framework of qualifications and approved by the National Chamber of Entrepreneurs

of the Republic of Kazakhstan in the manner established by the authorized state body for

labor.

2-1. Development, approval, replacement and revision of professional standards for

services rendered by state legal entities are carried out by the state bodies of the relevant areas

of activity in coordination with the authorized state body for labor.

3. The development and revision of the national qualifications shall be carried out by the

authorized state agency for labor jointly with the authorized agency for education and shall be

approved by the republican tripartite commission on social partnership and regulation of

social and labor relations.

4. The development and revision of the sectoral framework of qualifications shall be

carried out by authorized state bodies and associations (associations, unions) of employers of

the relevant fields of activity and approved by sectoral commissions for social partnership and

regulation of social and labor relations.

5. Certification of conformity and assignment of qualifications in regulated professions

shall be carried out by organizations accredited in accordance with the legislation of the

Republic of Kazakhstan.

The procedure for confirming conformity and assigning qualifications in regulated

professions shall be determined by authorized state bodies of the relevant areas of activity.

6. Development and revision of the list of regulated professions shall be carried out by the

authorized state body for labor together with the authorized state bodies of the relevant

spheres of activity and approved by the republican tripartite commission for social partnership

and regulation of social and labor relations.

Footnote. Article 117 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

06.04.2016 № 483-V (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the day of its

first official publication); dated 04.07.2018 № 171-VI (the order of introduction can be seen

in Article.2); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 118. Professional training, retraining and advanced training

1. The necessity and volume of vocational training, retraining and advanced training for

functioning and development of the organization are determined by the employer.

1-1. Educational programs of technical and professional, post-secondary, higher and

postgraduate education, retraining and advanced training should be training results-oriented

and take into account the requirements, in availability of appropriate professional standards

for implementation of comprehensive system for confirming compliance and awarding

qualifications.

2. The employer conducts vocational training, retraining and advanced training of

employees or other persons who are not in labor relations (trainee) with him:

1) directly in the organization (at the employer);

2) in educational organizations implementing educational programs of technical and

vocational, post-secondary, higher and postgraduate education;

3) in other organizations that carry out vocational training, retraining and advanced

training of personnel.

3. Vocational training, retraining and advanced training of trainees in the direction of the

employer shall be carried out at the expense of the employer's funds or other means not

prohibited by the legislation of the Republic of Kazakhstan, in accordance with the training

contract.

4. The training contract must contain:

1) stating of a particular specialty, qualification acquired by student, and (or) name of

qualification course;

2) the rights and obligations of the employer and the trainee;

3) the period of study and the period of practicing at the employer after completion of

training;

4) the procedure and cases of reimbursement to the employer of costs related to training,

in proportion to the unfinished practicing period;

5) guarantees and compensation payments related to training;

6) responsibility of the parties.

The training contract may contain other conditions determined by agreement of the parties

.

5. Workers undergoing vocational training, retraining and advanced training may, in

agreement with the employer, be released from work or do part-time work.

6. The agreement, collective and (or) employment contracts may provide for benefits and

compensation payments related to training.

7. The employer assists educational organizations implementing educational programs of

technical and vocational education, in training, retraining and advanced training of the staff.

8. Employers, in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on

education shall provide places for professional internship, as well as industrial training, create

safe conditions and fulfill the obligations provided by the contracts.

Footnote. Article 118 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 171-VI

dated 04.07.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); No. 172-VІ dated 04.07.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar

days after its first official publication).

Article 119. Dual training

Dual training shall be carried out in accordance with the dual training contract concluded

on the basis of the form of a model contract on dual training, approved by the authorized

agency for education.

During the period of industrial training and professional internship, the rules of labor

regulations shall be applied to the student.

During the course of industrial training and professional internship, the student shall

perform certain functional duties, which shall be counted in the student's work experience,

and during this time compensation payments can be made.

Requirements on safety and labor protection shall apply to persons undergoing industrial

training and professional internship.

On the basis of a dual training contract, an enterprise (organization) shall assign a mentor

to the students for managing of industrial training and professional internship.

Footnote. Article 119 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 171-VI

dated 04.07.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); No. 172-VІ dated 04.07.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar

days after its first official publication).

Chapter 10. LIABILITY OF THE PARTIES TO THE EMPLOYMENT CONTRACT,

EMPLOYEE OF THE SENDING PARTY

Footnote. The title of the Article 10 as amended by the Law of the RK dated 19.12.2020

№ 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first

official publication).

Article 120. Obligation of the party to an employment contract for compensation for damage (

harm)

1. Material liability of a party to an employment contract for damage (harm) caused by it

to the other party of the employment contract is for damage (harm) caused as a result of the

guilty unlawful conduct (action or inaction) and causal relationship between the guilty

unlawful conduct and the damage caused (harm), unless otherwise provided by this Code and

other laws of the Republic of Kazakhstan.

2. The party to the employment contract that caused damage (harm) to the other party

shall reimburse it in accordance with this Code and other laws of the Republic of Kazakhstan.

3. The labor, collective contract can specify the material liability of the employee and the

employer.

4. Termination of an employment contract after infliction of damage (harm) does not

entail the release of the party to the employment contract from the liability for compensation

of the damage (harm) to the other party.

121. Liability of the employer for damage caused to the employee by unlawful

deprivation of opportunity to work

1. The employer is obliged to compensate the employee for not receiving his salary and

other payments due to him in case of illegal transfer to another job, preventing the employee

from working in the workplace, unilateral change of the terms of the employment contract,

suspension from work, termination of the employment contract.

2. Additional cases of compensation by the employer of damage caused by unlawful

deprivation of an employee of the opportunity to work may be established by the labor,

collective contract.

Article 122. Liability of the employer for harm caused to life and (or) health of the employee

1. In case of causing harm to life and (or) health of an employee in connection with

performance of his labor duties, the employer is obliged to compensate for harm in the

amount and order, specified by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. Damage specified in paragraph 1 of this article shall be compensated in full in the

absence of employee’s insurance payments, except for the case provided for in paragraph 3 of

this article. In the presence of insurance payments, the employer is obliged to compensate to

employee the difference between the sum insured and the actual amount of damage.

3. If the damage caused to the employee is related to establishment of the degree of

professional disability for work from five to twenty-nine percent inclusive, the employer must

compensate the employee for the lost wages and expenses caused by damage to his health.

The amount of expenses caused by damage to health, reimbursed by the employer during

the period of establishing the degree of disability may not exceed two hundred and fifty

monthly calculation indicators established for the relevant fiscal year by the law on the

republican budget, at the time of payment.

Payment for reimbursement of expenses caused by damage to health shall be carried out

on the basis of documents confirming these expenses submitted by the employee or the

person who incurred these expenses. At the same time, expenses for medical care provided

within the guaranteed volume of free medical care and in the system of compulsory social

health insurance in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field

of healthcare shall not be subject to compensation .

Footnote. Article 122 as amended by Law of the Republic of Kazakhstan No. 80-VI dated

30.06.2017 (shall be enforced since 01.01.2020).

Article 123. Liability of the employee, employee of the sending party for causing damage to

the employer or the receiving party

Footnote. The title of the Article 123 – in the wording of the Law of the RK dated

19.12.2020 № 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the

day of the first official publication).

1. Material liability of the employee, employee of the sending party for damage caused to

the employer or the receiving party occurs in cases provided for by this Code, other

regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan and acts of the employer or acts of the

receiving party.

2. The liability of the employee, the employee of the sending party for damage caused to

the employer or the receiving party shall be excluded if the damage arose due to force

majeure circumstances, as a result of which the proper performance of duties was impossible,

or the extreme need for defense, as well as the failure of the employer or the receiving party

to provide adequate conditions for the safety of property transferred to the employee, the

employee of the sending party.

3. The employee, the employee of the sending party shall be obliged to compensate for

direct actual damage caused to the employer or the receiving party.

4. Direct actual damage refers to a real decrease in the available property of the employer

or the receiving party or a deterioration in the condition of given property (including the

property of third parties held by the employer or the receiving party, if the employer or the

receiving party is responsible for the safety of this property), as well as the need for the

employer or the receiving party to make costs or excessive payments for the purchase or

restoration of property.

5. It shall be unacceptable to hold the employee, the employee of the sending party

responsible for such damage, which can be classified as a normal industrial and economic risk

.

6. The employer or the receiving party shall be obliged to create the conditions necessary

for the employees, employees of the sending party for normal work and ensuring the

complete safety of the property entrusted to them.

The provision of this paragraph shall not apply to remote operation except for combined

remote operation.

7. The list of positions and works occupied or performed by employees, employees of the

sending party, with which a contract may be concluded on full individual or collective (joint)

liability for the failure to ensure the safety of property and other values transferred to

employees, employees of the sending party, as well as a model contract on full liability shall

be approved by the employer's act or the act of the receiving party.

8. Liability for the full amount of damage caused to the employer or the receiving party

shall be borne by the employee, the employee of the sending party in the following cases:

1) failure to ensure the safety of property and other valuables transferred to the employee,

the employee of the sending party on the basis of a written agreement on assuming full

liability;

2) failure to ensure the safety of property and other valuables received by the employee,

the employee of the sending party for a report on a one-time document;

4) shortages, intentional destruction or intentional damage of materials, semi-finished

products, products, including during their manufacture, as well as tools, measuring devices,

special clothes and other items issued by the employer or the receiving party to the employee,

the employee of the sending party for use;

5) violation of the condition of non-competition, which caused damage to the employer or

the receiving party;

6) in other cases stipulated in labor, collective agreements or acts of the receiving party.

Footnote. The Article 123 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 19.12.2020 № 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall

enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

CHAPTER 11. GUARANTEES AND COMPENSATION PAYMENTS

Article 124. Guarantees when employees perform state or public duties

1. The employer shall exempt the employees from performing their labor duties while

they are involved in state or public duties in cases stipulated by the laws of the Republic of

Kazakhstan, while retaining their place of work (position).

2. For performance of state and public duties, the employee's salary is paid at the place of

performance of the specified duties, but not below the average salary at the place of work.

3. For employees subject to conscription for military service or military training, during

the medical commission, the place of work (position) shall be retained, salaries at the place of

work, if there is a summons to call local military administration bodies, and for the period of

military service or military training, the place of work (position) is retained.

An employee who has retained a place of work (position) for the period of military

service or military training, not later than one month from the date of exclusion from the lists

of a military unit in connection with dismissal from military service or the end of military

training, must begin his work duties.

Footnote. The Article 124 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 125. Guarantees for employees sent for medical examination

For the time of periodic medical examinations at the expense of the employer, the

employees, who are required to pass them in accordance with this Code or a collective

contract, retain the place of work (position) and average salary.

Article 126. Guarantees for employees who are donors

An employee, who is a donor, during the examination and donation of blood and its

components, retain the place of work (position) and average salary, and other guarantees are

provided in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in health care area.

Article 126-1. Guarantees for women with up to twelve weeks of pregnancy

For pregnant women, the place of work (position) and average salary shall be retained for

the period of examination and medical registration for pregnancy up to twelve weeks, as well

as other guarantees shall be provided in accordance with the legislation of the Republic of

Kazakhstan in the field of health.

Footnote. Chapter 11 as added by the Article 126-1 in accordance with the Law of the RK

dated 07.07.2020 № 361-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from

the day of the first official publication).

Article 126-2. Guarantees for employees who are donors of organs (parts of organs) and (or)

tissues (parts of tissue) for transplantation

An employee who shall be a donor of organs (parts of organs) and (or) tissues (parts of

tissue) for transplantation, during the examination and removal of organs (parts of organs)

and (or) tissues (parts of tissue), the place of work (position) and average salary are retained,

as well as other guarantees are provided in accordance with the legislation of the Republic of

Kazakhstan in the field of health.

Footnote. Chapter 11 as added by the Article 126-2 in accordance with the Law of the RK

dated 07.07.2020 № 361-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from

the day of the first official publication).

Article 127. Guarantees and compensation payments for employees on business trips

1. For the duration of a business trip, the employee retains the place of work (position)

and wages for working days falling on the days of the business trip.

2. Employees sent on business trips are paid:

1) daily subsistence allowance for calendar days of business trips, including travel time;

2) travel expenses to and from the place of destination;

3) expenses for renting accommodation.

3. Conditions and terms for sending employees on business trips are determined by labor,

collective contracts or the employer's act.

During remote work, the employee shall be sent on a business trip from the place of actual

performance of labor duties, unless otherwise provided for by labor, collective agreements or

an act of the employer.

4. Sending of workers for a business trip under the age of eighteen, pregnant women, as

well as disabled workers, is allowed if such work is not prohibited to them for medical

reasons. At the same time, these workers have the right to refuse to be sent on a business trip.

5. Workers who have children under the age of three, employees caring for sick family

members or raising children with disabilities are entitled to refuse going on a business trip if

children with disabilities or sick family members need constant care on the basis of a medical

certificate.

6. The reimbursement of expenses for business trips at the expense of budget funds,

including to foreign countries, shall be carried out in the manner determined by the

Government of the Republic of Kazakhstan.

The procedure for reimbursement of expenses for business trips at the expense of budget

funds, including to foreign countries, shall be developed by the central authorized agency for

budget planning.

Footnote. Article 127 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 112-VI

dated 30.11.2017 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 127-1. Guarantees for workers engaged in labor activity in ecological disaster and

radiation risk zones

Guarantees for employees engaged in labor activity in the zones of ecological disaster and

radiation risk are established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Footnote. Chapter 11 is supplemented by Article 127-1 in accordance with the Law of the

Republic of Kazakhstan No. 483-V dated 06.04.2016 (shall be enforced upon expiry of ten

calendar days after its first official publication).

Article 127-2. Guarantees for employees, workers who participated in peacekeeping operation

Guarantees for employees, workers who took part in peacekeeping operation are

established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Footnote. Chapter 11 is supplemented by Article 127-2 in accordance with the Law of the

Republic of Kazakhstan No. 483-V dated 06.04.2016 (shall be enforced upon expiry of ten

calendar days after its first official publication).

Article 128. Compensatory payments when transferring an employee to another locality

together with the employer

1. When transferring an employee to work in another locality together with the employer,

the employer is obliged to reimburse to the employee for:

1) relocation of the employee and his family members;

2) transportation of employee’s property and his family members.

2. Procedure and amount of compensation payments provided for in paragraph 1 of this

article shall be determined by labor, collective contracts or the employer's act.

Article 129. Compensatory payments in connection with the use of personal property by the

employee in the interests of the employer

By agreement of the parties, when using the employee's personal property in the interests

of the employer and with his consent, the employer makes a compensation payment for the

use, depreciation (amortization) of the instrument, personal transport, other technical means

and the costs of their operation.

Article 130. Compensation payments to employees in cases where their work takes place on

the way or is of a traveling nature or is related to official trips within the areas served,

settlements

Footnote. The title of the Article 130 in the wording of the Law of the RK dated

04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the

day of the first official publication).

1. Employees, when their work takes place on the way or has a traveling character or is

associated with official trips within the serviced areas, settlements, compensation payments

are made for each day of being out of permanent residence in the manner established by the

agreement, collective agreements, labor agreements and (or) an act of the employer.

2. Employees whose permanent work shall take place on the way or has a traveling

character or shall be associated with official trips within the serviced sections, settlements

include employees of railway, river, sea, road transport, civil aviation, roads, gas distribution

systems (including during trips within settlements), main pipelines, main communication

lines and structures on them, radio relay lines and structures on them, overhead power

transmission lines and structures on them, communication facilities, as well as employees

serving sections of the State border of the Republic of Kazakhstan.

3. In the event that employees are on the move not all working days of the month, the

payment is made in proportion to the actual number of days of travel to the place of work (

operation) and back.

Footnote The Article 130 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 131. Compensation payments in connection with loss of work

1. The employer makes compensation payments in connection with the loss of work in the

amount of the average monthly wage in the following cases:

1) upon termination of the employment contract at the initiative of the employer in case of

liquidation of the employer - legal entity or termination of the activity of the employer -

individual;

2) upon termination of the employment contract at the initiative of the employer in the

event of reduction in the number or staff of employees;

3) upon termination of the employment contract at the initiative of the employee in the

event of failure of the employer to comply with the terms of the employment contract.

2. The employer makes compensation payments in connection with the loss of work upon

termination of the employment contract at the initiative of the employer in the event of a

decrease in the production volume, work performed and services rendered, which caused

worsening of the economic state of the employer, in the amount of the average salary for two

months.

3. The labor, collective contracts or the employer's act may provide for a higher amount of

compensation for loss of work.

Article 132. Procedure and conditions for payment of field allowance

1. Field allowance shall be paid to the employees of geological exploration, topographical

and geodetic, survey organizations when performing work in the field:

1) outside a permanent place of residence without a daily return to a permanent place of

residence;

2) outside the permanent place of residence, but with a daily return to the site of the field

organization, which is also not a permanent place of residence;

3) outside the permanent place of residence through the organization of work on a

rotational basis.

2. Procedure, terms of payment and the size of the field allowance, calculation of the time

of work in the field conditions are established in agreements, collective, labor contracts and

approved by the employer's act.

Article 133. Payment of social benefits to employees for temporary disability at the expense

of the employer's funds

1. The employer is obliged at the expense of his funds to pay a social allowance to

employees for temporary disability.

2. The basis for the payment of social benefits for temporary incapacity for work shall be

the lists of temporary incapacity for work issued in the manner determined by the authorized

body in the field of health.

3. Social benefits for temporary disability are paid to employees from the first day of

disability until the day of restoration of work capacity or until disability is established in

accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

4. Social benefits for temporary disability are not paid:

1) to the employee whose temporary disability occurred as a result of work-related

injuries received in the course of a criminal offense, in the case of determination of guilt by a

court verdict that has entered into legal force;

2) during the period of compulsory treatment of the employee by court ruling (except for

the mentally ill);

3) during the time when the employee is under arrest and during the forensic medical

examination in the case of determination of his guilt by a verdict or court order that entered

into legal force;

4) in case of temporary disability of the employee from diseases or industrial injuries

caused by the use of alcohol, narcotic drugs, psychotropic substances, their analogues and

precursors;

5) for the days of temporary disability, falling within the paid annual work leave;

6) for days of temporary incapacity for work, which fall on leave without pay;

7) for days of temporary incapacity to work, which fall on leave without maintaining the

salary for the care of the child until he reaches the age of three years.

5. The size of the social allowance for temporary disability is determined by the

Government of the Republic of Kazakhstan, the procedure for assignment and payment - by

the authorized state body for labor.

Employers have the right to establish additional payments to employees to the amount of

social benefits for temporary disability, established by the legislation of the Republic of

Kazakhstan.

Footnote. Article 133 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 165-VI

dated 02.07.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

CHAPTER 12. SPECIFICS OF LABOR REGULATION OF INDIVIDUAL CATEGORIES

OF EMPLOYEES

Article 134. Seasonal works

1. Seasonal works are the works that due to climatic or other environmental conditions are

performed during a certain period (season), but not more than one year.

2. The employment contract should specify the condition for concluding a contract for

seasonal work and a certain period of its implementation.

3. At the conclusion of an employment contract for seasonal work, the probationary

period for the purpose of verifying the employee's compliance with the work assigned to him

is not established.

4. An employment contract with employees engaged in seasonal work, in addition to the

grounds provided for in Article 52 of this Code, may be terminated at the initiative of the

employer in the following cases:

1) suspension of work at the employer for a period of more than two weeks for production

reasons;

2) absence of an employee for work for one month in a row due to temporary disability.

5. An employee engaged in seasonal work shall have the right to terminate the

employment contract on his own initiative, having notified the employer of this seven

calendar days.

6. The employer shall be obliged to notify the employee engaged in seasonal work about

the upcoming termination of the employment contract on the grounds stipulated by Article 52,

paragraphs 1, subparagraph 1) and 2) of this Code within seven calendar days.

7. Upon termination of an employment contract with an employee engaged in seasonal

work, the employer shall make a compensation payment for the unused leave in proportion to

the time worked.

8. Upon termination of an employment contract with an employee engaged in seasonal

work, on the grounds provided for by subparagraphs 1) and 2) of paragraph 1 of Article 52 of

this Code, compensation is paid in the amount of a two-week average salary.

Footnote The Article 134 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 135. Rotational work

1. Rotational work is a special form of the labor process outside the place of permanent

residence of workers, when their daily return to their permanent place of residence can not be

ensured.

2. The employer shall be obliged to provide employees working on a shift basis while

they are at the site of work with housing and organize their food for life, delivery from the

collection point to the place of work and vice versa, as well as conditions for work and

interchange rest.

The employer shall determine the procedure for the application of the shift method of

work, as well as provide the necessary conditions for the employee's stay at the object of

work and in places specially equipped for living (watch camps), in accordance with the labor,

collective agreements and (or) the provision on the shift method of work approved by the

employer.

The employee shall be obliged, while on duty, to observe the procedure established by the

employer at the object of work and in places specially equipped for living (shift villages).

3. Employees under 18 years of age, pregnant women with a pregnancy period of twelve

weeks or more, who have provided certificates of pregnancy, disabled persons of the first

group from the day of providing a medical report, shall not be allowed to work on a shift

basis. Other employees may be engaged in work performed by the shift method, if such work

is not contraindicated on the basis of medical opinions.

4. A watch is considered to be a period, including the time of performance of work at the

facility and the time between inter-shift holidays. The duration of the watch may not exceed

fifteen calendar days.

With the written consent of the employee, the duration of the watch can be increased to

thirty calendar days in accordance with collective, labor contracts.

For crew members of marine vessels with the consent of the employee, the duration of the

watch can be increased to one hundred and twenty calendar days.

5. When working on a watch basis, a cumulative accounting of working time for a quarter

or other longer period is established, but not more than one calendar year, or the period of

performance of certain work.

For the time of replacement of a temporarily absent employee working by the shift

method, it shall be allowed to change the working time mode (from a five-day or six-day

working week) according to the agreement of the parties to the labor contract for work by the

shift method, and then provide the employee with days (hours) of rest for the processed hours.

6. Working hours and rest time within the accounting period are approved by the

rotational work schedule (watch schedule). The accounting period covers working hours, rest

time, travel time from the employer's location or from the point of collection to the place of

work and back, as well as other periods falling on this calendar period of time. At that, the

total length of working time for the accounting period should not exceed the norm established

by this Code. The employer is obliged to keep a record of the working time and rest time of

each employee working on a rotational basis.

Travel time from the employer's location or from the point of collection to the place of

work and back is not included in the working hours. With a working shift of more than eight

hours, the break for rest and eating is set for at least one hour.

7. Payment for the work of employees working on rotational basis at night, weekends and

holidays, is made not later than the date of payment of wages for the worked month, provided

for by labor, collective contracts.

Footnote The Article 135 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 136. Household worker

1. Household workers are recognized as workers who perform works (render services) at

the employers - individuals in the household, which is managed by one or more family

members if the works (services) are performed (rendered) not for the purpose of generating

income by the employer and / or for the employer.

2. Issuance of an act on employment or termination of employment with a household

worker and introduction of information about his work in the work book by the employer is

not carried out.

3. The terms of notification of termination (suspension) of an employment contract with a

domestic worker, as well as cases and amounts of compensation for loss of work shall be

established by the employment contract.

4. Individual labor disputes between a household worker and an employer are resolved by

agreement of the parties and (or) in court.

Footnote The Article 135 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 137. Homeworker

1. Homeworkers are those who have concluded an employment contract with the

employer about doing work at home with their personal labor, using their materials and

equipment, tools and devices or allocated by the employer or purchased at the expense of the

employer's funds.

2. The employee's performance of work at home can be established both at the conclusion

of the employment contract, and during the term of the employment contract by introduction

of appropriate changes in the employment contract.

3. In the employment contract for performance of work at home, the following conditions

must be provided:

1) performance of works using equipment, materials, tools and devices owned by the

employee or allocated by the employer or purchased at the expense of the employer;

2) the procedure and terms of providing the employee with raw materials, materials,

semi-finished products, necessary for performance of work;

3) compensatory and other payments to the employee.

Article 137-1. Procedure for the provision of personnel services

1. The sending party shall conclude an employment contract or supplementary agreement

to the employment contract and shall send the employees to the receiving party to perform the

employment functions defined by their employment contracts for the benefit, under the

management and control of the receiving party. The guiding party shall be the employer for

the employees of the guiding party and shall have the rights and obligations provided for in

this Code.

2. Sending an employee of the sending party to the receiving party is allowed after the

employee and the sending party signs an employment contract or an additional agreement to

the employment contract indicating the place of work performed by the receiving party.

Sending the employee of the sending party to the receiving party to perform heavy work,

work with harmful and (or) hazardous working conditions shall be allowed provided that

there are results of certification of production facilities according to the working conditions of

the receiving side, as well as familiarization of the employee of the sending party with such

results at his workplace.

In the event that the sending party shall carry out activities within the framework of the

contract for the provision of personnel services, the professional risk class of the sent

employee must comply with the requirements of the Law of the Republic of Kazakhstan "On

compulsory insurance of the employee against accidents in the performance of labor (official)

duties." The sending party shall not be entitled to send, and the receiving party shall not have

the right to admit to the workplace of the employee of the sending party, uninsured under

compulsory accident insurance of the employee during the performance of labor (official)

duties.

3. It shall be allowed to send the employees of the guide side to the receiving side in the

following cases:

1) to perform work in the household of individuals;

2) for the duration of certain work;

3) during replacement of a temporarily absent employee;

4) for the duration of seasonal work.

4. The date of completion of the work by the employee of the sending party at the

receiving party shall be the day indicated in the notification sent by the receiving party to the

sending party, on the expiration of the period of attraction of employees of the sending party

by the receiving party.

5. It shall not be allowed to send the employees of the sending party to the receiving party

to perform the work in the following cases:

1) replacement of employees participating in the strike in accordance with the procedure

established by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

2) replacement of employees who refused to perform work in cases and procedures

established by the labor legislation of the Republic of Kazakhstan, with the exception of

deterioration of the health of the employee;

3) downtime, bankruptcy proceedings, introduction of a part-time regime in order to

preserve jobs in case of threat of dismissal of employees.

6. The conditions and procedure for the performance of work by the employees of the

sending party shall be determined by the contract for the provision of personnel services,

which is concluded between the sending and receiving parties in accordance with the civil

legislation of the Republic of Kazakhstan.

The provisions of the contract for the provision of personnel services that aggravate the

situation of employees of the sending party compared to the labor legislation of the Republic

of Kazakhstan shall be recognized invalid and shall not be subject to application.

7. The receiving party shall be obliged to respect the rights of the workers of the sending

party in regulating the regime of work and rest provided for by the labor legislation of the

Republic of Kazakhstan.

8. It shall be prohibited for the receiving party to discriminate against the workers of the

sending party when concluding a contract for the provision of personnel services.

9. The employee of the sending party shall have the right to refuse to perform work in the

event of a situation that poses a threat to his health or life, with the notification of this to the

representative of the receiving party and the representative of the employer, and also has

other rights and bears the obligations provided for in this Code.

10. The receiving party shall have the right to:

1) require the employees of the sending party to comply with the terms of the employment

contract, the labor regulations and other acts of the receiving party;

2) encourage the employees of the sending party in the manner prescribed by the act of

the receiving party;

3) compensate for damage caused by the employee of the sending party in the

performance of labor duties.

11. The receiving party shall:

1) familiarize the employee of the sending party with the rules of labor regulations, other

acts of the receiving party that shall be directly related to work (labor function);

2) provide workers of the sending party with production and household conditions in

accordance with the labor legislation of the Republic of Kazakhstan;

3) provide the employees of the sending party with equipment, tools, technical

documentation and other means necessary for the performance of labor duties at their own

expense;

4) suspend work if its continuation poses a threat to the life and health of the employee of

the sending party and other persons;

5) notify the employee of the sending party about harmful and/or hazardous working

conditions and the possibility of occupational disease;

6) take measures to prevent risks at workplaces and technological processes, carry out

preventive work taking into account production and scientific and technological progress;

7) keep records of working time, including overtime work, work on weekends and

holidays, in harmful and (or) hazardous working conditions, in hard work performed by each

employee of the sending party.

12. In case of violation of employment discipline by the employee of the directing party,

the receiving party shall notify the directing party within five working days from the date of

detection of the fact in order to decide whether to bring him to disciplinary liability in

accordance with the employment legislation of the Republic of Kazakhstan.

13. Material liability of the employee of the sending party for damage caused to the

receiving party occurs in cases provided for in Article 123 of this Code, regulatory legal acts

of the Republic of Kazakhstan, as well as an employment contract.

14. The employment relations of the workers of the sending party shall be carried out in

accordance with this Code, the Laws of the Republic of Kazakhstan and the employment

contract.

Footnote. Chapter 12 as added by the Article 137-1 in accordance with the Law by of the

RK dated 19.12.2020 № 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days

from the day of the first official publication).

Article 138. Remote operation

1. Remote work shall be established both at the conclusion of the employment contract

and during the validity period of the employment contract, with the corresponding

amendments and additions to the employment contract.

For employees performing official (official) duties without entering into an employment

contract, whose work shall be regulated by this Code with the peculiarities provided for by

special Laws of the Republic of Kazakhstan and other regulatory legal acts of the Republic of

Kazakhstan, including members of the military service, special state and law enforcement

agencies, civil servants, the procedure and terms of remote work, the provision of equipment

necessary for the performance of labor duties, objects of informatization in accordance with

the legislation of the Republic of Kazakhstan on informatization, communication services and

other means, reimbursement of expenses shall be determined by the act of the employer.

2. At the initiative of the employee or employer, by agreement of the parties, remote work

or combined remote work can be established.

3. During the period of the introduction of a state of emergency or martial law, the

declaration of an emergency or the introduction of other restrictive measures, including

quarantine, by decision of state bodies or their officials, and in other exceptional cases

endangering the life or health of employees, The employer shall have the right by the act of

the employer to temporarily establish, with the reasons given, remote work or combined

remote work until the above cases are eliminated. At the same time, the provision of

equipment and objects of informatization necessary for the performance of labor duties in

accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on informatization,

communication services and other means, as well as reimbursement of expenses shall be

determined by the employer's act.

The employer's certificate must contain:

1) the basis of temporary establishment of remote operation and/or combined remote

operation;

2) a list of employees for whom remote work and/or combined remote work shall be

temporarily established;

3) duration of remote operation and/or combined remote operation, which does not exceed

the date of elimination of the case, which served as the basis for temporary establishment of

remote operation and/or combined remote operation.

4. The employer, the receiving party shall provide the employee with the equipment,

objects of informatization necessary for the performance of work duties in accordance with

the legislation of the Republic of Kazakhstan on informatization, communication services and

other means. The employer shall bear the expenses of their installation and maintenance.

The employee shall be obliged to use equipment, objects of informatization in the course

of performance of labor duties in accordance with the legislation of the Republic of

Kazakhstan on informatization, communication services and other means provided by the

employer, the receiving party.

In the event that an employee shall use his own equipment, informatization facilities in

accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on informatization and other

means, and also bears the expenses of paying for communication services, the employer shall

be paid compensation, the amount, procedure and term of payment of which shall be

established by agreement with the employee.

According to the agreement of the parties, the employee employed in remote work may be

reimbursed for other reasonable expenses, including the cost of electricity associated with the

performance of work for the employer receiving the party.

5. For employees engaged in remote work, a fixed recording of working hours shall be

established, subject to the restrictions of daily working hours, the characteristics of control

over which shall be determined in the employment contract or in the act of the employer.

The employee within working hours must be in the availability mode for communication

with the employer receiving the party.

The employer, the receiving party shall not be entitled to demand that the employee be in

the mode of accessibility outside working hours, except in the cases provided for in Article 77

, paragraph 2, and Article 86 of this Code.

If it is necessary to perform remote work outside the established working time, the

employee may be employed only with his written consent with payment in an increased

amount in accordance with Articles 108, 109 and 110 of this Code.

In remote work, when the performance of work cannot be recorded by the employer

receiving the specific time, the working time is noted in the document on recording working

time as the fulfillment of the scope of work established by the labor contract, the act of the

employer.

By agreement of the parties to the employment contract, a flexible working time regime

may be established for employees employed in remote work in accordance with Article 74 of

this Code.

6. Salaries for remote work shall be paid in full in the performance of the scope of work

determined by the employment contract and the act of the employer, depending on the

qualification of the employee, the complexity and quality of the work performed.

7. In order to ensure the health and safety of employees during their remote work, the

employer shall perform the duties provided for in Article 182, paragraph 2, subparagraphs 2),

3), 8), 10), 11), 14), 16) and 17) of this Code, the receiving party shall perform the duties

provided for in Article 182-1, paragraph 2, subparagraphs 3), 8), 9) and 10) of this Code, as

well as the employer or the receiving party, develop and issue an act of the employer, an act

of the receiving party with requirements for safety and labor protection when working with

equipment, objects of informatization in accordance with the legislation of the Republic of

Kazakhstan on informatization and other means.

The other duties of the employer, the receiving party to ensure safety and labor protection,

established by this Code, shall not apply to employees during the period of remote work,

unless otherwise provided in labor contracts, collective agreements, an act of the employer, an

act of the receiving party.

8. In order to protect official, commercial or other legally protected secrets that have

become known to the employee in the process of remote work, in the employment contract or

act of the employer, the act of the receiving party provides for a condition on the preservation

and non-disclosure of this information of the employer, information of the receiving party.

9. The employment relations of employees engaged in remote work shall be carried out in

accordance with this Code, taking into account the peculiarities established by this Article, the

employment contract, and the employer's act.

Footnote. The Article 138 in the wording f the Law of the RK dated 01.07.2021 № 61-VII

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 139. Civil service

1. Admission to the civil service is carried out in the order of appointment or by

competition.

2. A competition is organized and conducted by a state institution, a state enterprise

holding a vacant post.

3. Admission to the civil service is carried out by concluding an employment contract and

issuing an employer's act.

4. A person who has previously committed a corruption offense may not be accepted for

civil service duties related to performance of management functions.

5. Development and approval of the register of civil servants' posts are carried out by the

authorized state bodies of the relevant areas of activity in coordination with the authorized

state body for labor.

6. A civil servant shall not be entitled to:

1) use the means of material, technical, financial and information support, other state

property and official information for non-official purposes;

2) participate in activities that impede the normal functioning of the civil service and

performance of official duties;

3) use the official position for purposes other than civil service;

4) disclose information that became known during the period of civil service, constituting

state secrets, official and other secret protected by law.

7. Procedure and conditions for attestation of civil servants are determined by the

authorized state body of the relevant field of activity.

8. A civil servant, upon his written application, may be transferred to work in another

state institution, a state enterprise upon agreement between the heads of the relevant

organizations.

9. Payment for labor of civil servants, maintained at the expense of the state budget, is

determined by the Government of the Republic of Kazakhstan.

According to the decision of local representative authorities at the expense of budget

funds shall be established the increased salaries not less than twenty five percent to specialists

for health care, social security, education, culture, sports, veterinary medicine, forestry and

specially protected natural territories, who shall be civil servants and rural area workers and

tariff rates compared with the salaries and rates of civil servants engaged in these activities in

urban areas, unless otherwise shall not be established by the Laws of the Republic of

Kazakhstan.

The list of positions of specialists for health, social security, education, culture, sports,

veterinary medicine, forestry and specially protected natural territories that shall be civil

servants and rural area workers shall be determined by the local executive authority in

consultation with the local representative authority.

10. Civil servants maintained at the expense of the state budget are provided with a basic

paid annual leave for not less than thirty calendar days with payment of allowance for health

rehabilitation in the amount of the official salary.

Allowance for health rehabilitation for civil servants is paid once a calendar year when

providing the paid annual labor leave.

Footnote. Article 139 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan dated

15.06.2017 No. 73-VI (shall be enforced from 01.01.2019).

Article 140. Peculiarities of labor regulation of the head of the executive body of a legal

entity and other members of the collegial executive body of a legal entity, as well as

employees of the internal audit service and corporate secretary

Footnote. The title of the Article 140 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020

№ 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first

official publication).

1. Conclusion and termination of an employment contract, procedure and conditions of

remuneration, bringing to material and disciplinary responsibility, removing the head of the

executive body from work, members of the collective executive body of a legal entity, as well

as employees of the internal audit service and the corporate secretary, shall be carried out in

accordance with this Code, other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan,

documents approved by the founders, owner of property of a legal entity or authorized

founders, owner of a person (of the body) or an authorized body of a legal entity, regulations

on the executive body, the internal audit service, the corporate secretary of the legal entity

and the employment contract.

2. In the event that the sole founder (participant, shareholder) is the sole executive body of

the legal entity, the employment contract is not concluded. Labor relations are documented by

the employer's act on employment, which must include the labor function, the term of

employment, the date of commencement of work, the place of performance of work, as well

as the amount and other terms of payment for labor.

In case of amendments in the composition of founders (participants, shareholders) with

the head of the executive body, members of the collegial executive body of the legal entity, a

new employment contract shall be concluded or labor relations with them shall be terminated

on the basis of the decision of the founders, the owner of the property of the legal entity or

authorized by the founders, the owner of the person (body) or the authorized body of the legal

entity.

3. In case of appointment (election, approval) of the head of the executive body, members

of the collegial executive body of a legal entity, as well as employees of the internal audit

service and the corporate secretary for a new term, the employment contract shall be amended

and added accordingly.

4. The employer's act on accepting and terminating the employment contract is signed by

a person authorized by the decision of the founders, the owner of the property of the legal

entity or authorized by the founders, the owner of the person (body) or the authorized body of

the legal entity or documents approved by them.

5. Disciplinary action against the head and other members of the collegial executive body

of a legal entity, employees of the internal audit service and the corporate secretary shall be

imposed directly after the discovery of a disciplinary offence, but not later than two months

from the date of its discovery.

The procedure for applying disciplinary sanctions to the head and other members of the

collegial executive body of a legal entity, employees of the internal audit service and the

corporate secretary shall be established by an act of the employer approved by the decision of

the founders, the owner of the property of the legal entity or authorized by the founders, the

owner of the person (body) or the authorized body of the legal entity, taking into account the

peculiarities of the legislation of the Republic of Kazakhstan and the constituent documents of

the legal entity.

6. The specifics of labor regulation of the head of the executive body of the legal entity

provided for by this Code extend to the sole executive body of the legal entity, as well as to

other members of the collegial executive body of the legal entity.

Footnote. Article 140 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 141. Regulation of labor of employees relating to civil aviation personnel

The labor of employees related to aviation personnel of civil and experimental aviation

directly related to flight safety is regulated by this Code with the peculiarities, stipulated in

the Law of the Republic of Kazakhstan "On the use of the airspace of the Republic of

Kazakhstan and aviation activities" and other normative legal acts of the Republic of

Kazakhstan establishing special standards for duration of working hours and rest time, taking

into account international standards and standards in the civil aviation area.

Article 142. Regulation of labor of employees relating to crew members of marine vessels (

onboard personnel)

The labor of employees related to the members of the crews of marine vessels (onboard

personnel) is regulated by this Code with the peculiarities, stipulated by the Law of the

Republic of Kazakhstan "On Merchant Shipping" and other normative acts of the Republic of

Kazakhstan establishing the specifics of regulation of labor, wages, working hours and rest

time of crew members of marine vessels (onboard personnel).

Article 143. Regulation of labor of civil servants, deputies of the Parliament and maslikhats,

judges of the Republic of Kazakhstan

The labor of civil servants, deputies of the Parliament and maslikhats, judges of the

Republic of Kazakhstan is regulated by this Code with the peculiarities, stipulated by the laws

of the Republic of Kazakhstan and other normative legal acts of the Republic of Kazakhstan,

establishing special conditions and procedures for admission to service, its passage and

termination, special working conditions, labor remuneration conditions, as well as additional

benefits, privileges and limitations.

Article 143-1. Regulation of labor of persons who are subject to the requirements of the Law

of the Republic of Kazakhstan "On Combating Corruption"

The labor of persons who are subject to the requirements of the Law of the Republic of

Kazakhstan "On Combating Corruption" shall be regulated by this Code with the specifics

provided for by the Law of the Republic of Kazakhstan "On Combating Corruption".

Footnote. Chapter 12 as supplemented by article 143-1 in accordance with Law of the

Republic of Kazakhstan No. 273-VI dated November 26, 2019 (shall be enforced upon expiry

of ten calendar days after the day of its first official publication).

Article 144. Regulation of labor of persons in military service, employees of special state, law

enforcement bodies and state courier service

The labor of persons in military service, employees of special state, law enforcement

bodies and the state courier service is regulated by this Code with special features provided

for by special laws of the Republic of Kazakhstan and other normative legal acts of the

Republic of Kazakhstan, establishing special conditions and procedures for admission to

service, its passage and termination, special working conditions, labor remuneration

conditions, as well as additional benefits, privileges and limitations.

Article 145. Regulation of labor of employees of the National Bank of the Republic of

Kazakhstan and its departments

The labor of employees of the National Bank of the Republic of Kazakhstan and its

departments is regulated by this Code with the peculiarities, stipulated by the Law of the

Republic of Kazakhstan "On the National Bank of the Republic of Kazakhstan" and other

normative legal acts of the Republic of Kazakhstan and acts of the National Bank of the

Republic of Kazakhstan establishing special conditions for appointment, termination of the

employment contract, special working conditions, the system and terms of payment, as well

as privileges and limitations.

Article 145-1. Labor regulation of employees of the authorized body for regulation, control

and supervision of the financial market and financial organizations

The labor of employees of the authorized body for regulation, control and supervision of

the financial market and financial organizations shall be regulated by this Code with the

specifics provided for by the Law of the Republic of Kazakhstan "On State Regulation,

Control and Supervision of the Financial Market and Financial Organizations", other

regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan and acts of the authorized body on

regulation, control and supervision of the financial market and financial organizations,

establishing special conditions for appointment to a position, termination of an employment

contract, special working conditions, conditions of remuneration, as well as additional

benefits, advantages and restrictions.

Footnote. Chapter 12 as supplemented by Article 145-1 in accordance with Law of the

Republic of Kazakhstan No. 262-VІ dated 03.07.2019 (shall be enforced since 01.01.2020).

Article 146. Regulation of labor of employees who are members of the trade union bodies of

the trade union

The labor of employees who are members of the trade union bodies of the trade union is

regulated by this Code with the peculiarities stipulated by the Law of the Republic of

Kazakhstan "On Trade Unions".

SECTION 3. SOCIAL PARTNERSHIP AND COLLECTIVE RELATIONS IN

LABOR AREA

CHAPTER 13. SOCIAL PARTNERSHIP IN LABOR AREA

Article 147. Bodies, principles and tasks of social partnership

1. Parties to social partnership are the state in the person of the relevant executive bodies,

employees and employers in the person of their representatives authorized in accordance with

the established procedure.

2. Social partnership is provided in the form of interaction between the parties through the

bodies of social partnership:

1) at the republican level - by the republican tripartite commission on social partnership

and regulation of social and labor relations (hereinafter - the republican commission);

2) at the industrial level - by industrial commissions on social partnership and regulation

of social and labor relations (hereinafter - the industrial commission);

3) at the regional (regional, municipal, district) level - regional, municipal, district

commissions on social partnership and regulation of social and labor relations (hereinafter -

the regional commission);

4) at the level of organizations in the form of collective contracts that establish specific

mutual obligations in labor area between representatives of employees and the employer on

the basis of the legislation of the Republic of Kazakhstan.

3. Regularly functioning republican, industrial, regional commissions are formed on the

basis of the following principles:

1) mandatory participation of representatives of executive authorities, representatives of

employers and employees in the activities of commissions;

2) the authority of the parties;

3) parity representation;

4) the equality of the parties;

5) mutual responsibility of the parties.

4. The personal composition of the commission members is formed by each party of the

social partnership independently.

5. Social partnership in the Republic of Kazakhstan is aimed at solution of the following

tasks:

1) establishment of an effective mechanism to regulate social, labor and related economic

relations;

2) assistance in ensuring social stability and social harmony on the basis of an objective

consideration of the interests of all sectors of society;

3) assistance in ensuring the guarantees of the rights of workers in labor area, their social

protection;

4) facilitation of the process of consultations and negotiations between the parties to

social partnership at all levels;

5) assistance in resolving collective labor disputes;

6) development of proposals for implementation of state policy in social and labor

relations area.

Article 148. Organization of social partnership

1. Republican, industrial and regional commissions are regular bodies to coordinate the

interests of the parties to social partnership through consultations and negotiations that are

documented by relevant decisions binding on the parties.

2. Organization of social partnership is entrusted:

1) at the republican level – to the authorized state body for labor;

2) at the industrial level - to the authorized state bodies of the relevant areas of activity;

3) at the regional level - to local executive bodies of the respective administrative and

territorial unit.

For the purposes of this Code, the list of sectors is established by the republican

commission.

3. Representatives of the parties shall be:

1) at the republican level - plenipotentiary representatives of the Government of the

Republic of Kazakhstan, republican associations of trade unions, republican associations (

associations, unions) of employers, republican associations for small business;

2) at the sectoral level - authorized representatives of authorized state bodies of the

relevant spheres of activity, branch trade unions, branch associations (associations, unions) of

employers, and in their absence - branch organizations;

3) at the regional level:

at the level of the region, the city of republican significance, the capital - plenipotentiary

representatives of local executive bodies, territorial associations of trade unions, regional or

city of republican significance and the capital of the association (association, union) of

employers, regional or city of republican significance and the capital of the association for

small business;

at the level of a district, a city of regional significance - plenipotentiary representatives of

local executive bodies, a district or city of regional significance of a small business

association, territorial associations of trade unions.

The personal composition of the members of the commissions shall be formed by each

side of the social partnership independently. Representatives of the parties to the social

partnership are given equal rights and powers.

4. Excluded by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

5. Excluded by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

Footnote. The Article 148 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 149. The right to negotiate preparation of contracts

1. Negotiations on development, content, conclusion, amendment, complementation of a

contract may be initiated by any of the parties to social partnership.

2. If there are several representatives authorized by employees and employers at the

republican, industrial and regional levels, each of them is given the right to negotiate on the

basis of the pro-rata representation principle, depending on the number of represented

employees and employers.

Article 150. The order of negotiation, development and conclusion of contracts

1. The parties that received written proposals to start negotiations from the other party are

obliged to consider them within ten calendar days and begin negotiations.

If there are disagreements between the parties on certain provisions of the agreements, the

parties must sign a contract on the agreed terms and simultaneously draw up a protocol of

disagreements within three months from the date of the commencement of negotiations.

If the parties could not come to an agreement, a protocol is drawn up, which contains the

finalized proposals of the parties on eliminating disagreements and the terms for resumption

of negotiations.

2. The procedure for conducting negotiations, the timing of the development and

conclusion of agreements, as well as the introduction of amendments and additions to them,

shall be approved by the commissions.

3. Agreements come into force from the moment they are signed by the parties or from

the day set up in the agreements. All annexes to agreements are their integral part and have

equal legal force with them.

4. The term of the agreement is established by agreement of the parties or before adoption

of a new agreement, but may not exceed three years.

5. In cases where workers are simultaneously covered by several agreements, the most

favorable conditions for employees are applied if there are written applications from

employees.

6. Decisions of the commissions are taken only on the basis of reaching agreement of all

parties in the negotiations and are documented by corresponding agreements. The order of

decision-making and organization of work is developed and approved by the commissions.

7. General, industrial, regional agreements are signed by representatives of the parties to

social partnership.

Footnote. The Article 150 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 151. Registration of agreements

1. Industrial and regional agreements with annexes signed by the parties are sent for

notification registration within a ten-day period.

2. Registration of industrial and regional agreements concluded at the regional level is

carried out by the authorized state body for labor.

3. Registration of industrial and regional agreements concluded at the municipal and

district level is carried out by local executive bodies.

Article 152. Parties, types of social partnership agreements

1. At the republican level, a general agreement shall be concluded between the

Government of the Republic of Kazakhstan, republican associations (associations, unions) of

employers and republican associations (associations, unions) of trade unions.

2. At the industrial level, industrial agreements are concluded between the authorized state

bodies of the relevant area of activity, plenipotentiary representatives of employers and

industrial trade unions.

3. Regional (regional, municipal, district) agreements between local executive bodies and

plenipotentiary representatives of employers and territorial associations of trade unions are

concluded at the regional level.

Footnote. The Article 152 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 153. Content of social partnership agreements

1. Agreements should include provisions:

1) on validity period;

2) on the order of control over execution;

3) on the procedure for introducing amendments and additions to the agreement;

4) on the responsibility of the parties in case of failure to fulfill their obligations.

2. The content of the general agreement shall be determined by the republican

commission on the basis of the draft general agreement submitted by all parties to the social

partnership or one of them.

3. The content of industrial and regional agreements is determined by the industrial and

regional commissions on the basis of draft agreements submitted by all parties to the social

partnership or one of them.

4. The general agreement should provide for the following provisions:

1) on consideration of draft laws in social and labor relations area;

2) on the measures to prevent social and labor conflicts and strikes;

3) on development of the labor market, promotion of effective employment of the

population;

4) on approval for the national framework of qualifications;

5) on conditions and labor protection, industrial and environmental safety;

6) on development of social partnership and dialogue;

7) on the procedure for formation and activities of a group of observers to participate in

development and adoption of agreements at the industrial and regional levels.

5. Industrial agreements should include the provisions:

1) review of program and strategic documents of the relevant industry;

2) on development of social partnership and dialogue in the sector;

3) on measures to prevent social and labor conflicts and strikes;

4) on basic principles of the wage system of the sector, including establishment of:

minimum tariff rates (salaries) in the sector;

limit values of inter-category coefficients;

a unified procedure for establishment of additional payments to workers engaged in heavy

work, work with harmful and (or) dangerous working conditions;

5) on approval of the sectoral framework of qualifications;

6) excluded by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication);

7) excluded by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication);

8) excluded by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication);

9) excluded by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

6. Regional agreements should contain provisions for:

1) development of social partnership and dialogue in the region;

2) consideration of policy and strategic documents of the region;

3) measures to prevent social and labor conflicts and strikes;

4) assisting employers and workers' representatives in resolving labor disputes;

5) taking measures aimed at ensuring employment and reducing unemployment;

6) the activities of the Council for the prevention and settlement of collective employment

disputes.

7. The provisions of the agreement, which worsen the position of the employee in

comparison with the labor legislation of the Republic of Kazakhstan, shall be declared null

and void and shall not be subject to application.

Footnote. The Article 153 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 154. Effect of social partnership agreements, control over their implementation and

responsibility of the parties

1. Effect of the general agreement shall extend to state bodies, employers, employees in

the person of their representatives authorized in the established procedure.

2. Effect of the industrial agreement shall extend to the state bodies of the relevant area of

activity, employers, employees and their representatives in the relevant sector.

3. Effect of the regional agreement shall extend to the local executive bodies, employers,

employees and their representatives of the relevant administrative and territorial unit.

4. The agreements also apply to organizations registered in the territory of the Republic of

Kazakhstan, property owners whose founders (shareholders) or shareholders are foreign

citizens or foreign legal entities or legal entities with foreign participation, as well as branches

and representative offices of foreign legal entities.

5. The authorized state body for labor at the republican level, the state bodies of the

relevant area of activity at the industrial level and local executive bodies at the regional level

are obliged to officially publish the agreements within thirty calendar days from the date of

their signing.

6. The parties to social partnership shall control the implementation of agreements.

7. Evasion of representatives of the parties from participating in negotiations on

concluding, amending, supplementing agreements, or unreasonable refusal to sign an

agreement, violation of the terms of negotiations and failure to ensure the work of the relevant

commission, failure to provide information necessary for negotiating and controlling the

compliance with the agreements, as well as violation or non-fulfillment of their conditions

entail responsibility established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 155. Public control over observance of the labor legislation of the Republic of

Kazakhstan

Republican and industrial associations of workers carry out public control over

observance of the labor legislation of the Republic of Kazakhstan on terms and in the manner

stipulated in agreements and collective contracts.

CHAPTER 14. COLLECTIVE CONTRACT

Article 156. Parties to the collective contract. The procedure for collective negotiations,

development and conclusion of a collective contract

1. The parties to the collective contract are the employer and employees in the person of

their representatives authorized in the established procedure.

2. The proposal for collective bargaining and collective bargaining may come from either

party.

The party notified to the other party with a proposal to commence negotiations on the

conclusion of a collective agreement shall, within ten working days, consider it and enter into

negotiations in the order prescribed by paragraph 4 of this Article.

3. A collective agreement can be concluded both in organizations and in branches and

representative offices of foreign legal entities. The organization shall have one collective

agreement.

4. To conduct collective negotiations and prepare a collective contract, the parties shall set

up a commission on a parity basis. The number of members of the commission, its staff, the

timing of development of the draft and conclusion of a collective contract are determined by

agreement of the parties.

Employees who are not members of the trade union have the right to authorize the body of

the trade union to represent their interests in the relationship with the employer.

If there are several representatives of workers in the organization, they set up a single

representative body to participate in the work of the commission, discussion and signing of a

collective contract.

5. The draft collective contract prepared by the commission is subject to mandatory

discussion by the employees of the organization. The draft is finalized by the commission

taking into account the received recommendations and proposals.

6. Upon reaching an agreement between the parties, the collective contract shall be drawn

up in at least two copies and signed by the representatives of the parties.

7. If there are disagreements between the parties on certain provisions of a collective

contract, the parties must sign a collective contract on the agreed terms and simultaneously

draw up a protocol of disagreements within one month from the day of their appearance. The

disagreements that have arisen in the course of collective negotiations may be the subject of

further collective negotiations on their settlement with introduction of amendments and

additions.

8. Amendments and additions to the collective contract are made only by mutual consent

of the parties in the manner established by this article, for its conclusion.

9. The parties to collective negotiations shall not be entitled to disclose the information

received, if such information constitutes state secrets, official, commercial or other secret

protected by law.

10. The parties to collective negotiations may be exempted from performance of their

duties for the period of their conduct, while retaining their wages.

11. The employer is obliged to submit the collective contract signed by the parties to the

local labor inspectorate for monitoring within one month from the date of signing.

Footnote. The Article 156 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 157. Content and structure of a collective contract

1. Content and structure of a collective contract shall be determined by the parties in

accordance with the concluded general, industrial and regional agreements.

The collective contract includes the following provisions:

1) on standardization, wage systems, size of tariff rates and salaries, allowances and

additional payments to employees, including those engaged in heavy work, work with

harmful and (or) dangerous working conditions;

2) on establishment of inter-category coefficients;

3) on duration of working hours and rest time, leaves;

4) on creation of healthy and safe working and living conditions, on the volume of

financing measures for safety and labor protection, on improving health protection;

5) on creation of conditions for activities of the trade union;

6) on the procedure for introducing amendments and additions to the collective contract;

7) on control and responsibility of employees and the employer for execution of a

collective contract;

8) on the acts of the employer, requiring consideration of opinion of workers'

representatives;

9) on the procedure for admission to heavy work, work with harmful and (or) dangerous

working conditions of persons who reached retirement age in accordance with paragraph 1 of

Article 11 of the Law of the Republic of Kazakhstan "On Pensions in the Republic of

Kazakhstan".

2. The collective contract may include mutual obligations of employees and the employer

on the following issues:

1) on improving labor organization and increasing efficiency of production;

2) on the order of indexation of wages;

3) on providing employment, training, advanced training, retraining and employment of

the released workers;

4) on guarantees and benefits to employees undergoing training, retraining, advanced

training, and also to workers combining work with training;

5) on improving the living conditions of workers;

6) on health improvement, sanatorium treatment and rest of workers;

7) on guarantees to employees elected to the bodies of the trade union, as well as to

elective representatives and conditions for performance of their works;

8) on the procedure for taking into account the motivated opinion of the body of the trade

union in the event of termination of the employment contract with employees who are

members of the trade union;

9) on compensation payment in case of termination of the employment contract at the

initiative of the employer when the employee reaches retirement age;

10) on compensation payment for the time of finding employees on the road from the

location of the employer or from the point of collection to the place of work and back;

11) on payment of maternity leave, leave for workers who adopted a newborn child (

children), with preservation of the average wage minus the amount of social payments in case

of loss of income due to pregnancy and childbirth, adoption of a newborn child (children)

carried out in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on compulsory

social insurance;

12) on responsibility of employees and the employer for the damage caused by them;

13) on voluntary pension contributions;

14) on guarantees of medical insurance for employees and their families, on

environmental protection;

15) on making, at the expense of the employer's funds, of voluntary pension contributions

in favor of the employee in the event of inadequate funds for conclusion of a pension annuity

contract with the insurance organization;

16) on measures to train employees in the basics of labor legislation of the Republic of

Kazakhstan;

17) on payment of benefits and compensation payments, including in case of accidents

related to work;

18) other issues identified by the parties and this Code.

3. Collective contract should not worsen the situation of employees in comparison with

the labor legislation of the Republic of Kazakhstan, general, industrial, regional agreements.

Such provisions are recognized as invalid and not applicable.

Footnote. Article 157 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 483-V

dated 06.04.2016 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication).

Article 158. Terms, scope of a collective contract and responsibilities of the parties

1. A collective contract is concluded for a period determined by the parties.

2. A collective contract shall enter into force from the moment of its signing, unless

otherwise provided by its provisions, and is binding on the parties.

In case of expiration of the collective agreement, it shall be considered extended until the

conclusion of a new collective agreement, but not more than for a period of up to one year,

provided that at least one of the parties before the expiration of its validity period shall made

a proposal to conclude a new collective agreement.

The collective agreement may provide for its extension before the date of the conclusion

of a new collective agreement without limiting the period established by part two of this

Paragraph.

3. A collective contract shall apply to the employer and employees of the organization on

behalf of whom the collective contract is concluded and to the employees who joined it. The

terms and conditions of accession are defined in the collective contract.

4. Upon liquidation of the organization, declaring it bankrupt, a collective contract

terminates on the date of termination of employment contracts with all employees.

5. Evasion of representatives of the parties to participate in negotiations to conclude,

amend or supplement a collective contract or the unjustified refusal to conclude a collective

contract, violation of the terms of the negotiations and failure to ensure the work of the

relevant commission, failure to provide the information necessary to negotiate and monitor

compliance with the provisions of the collective contract, as well as the violation or

non-fulfillment of its conditions entail responsibility established by the laws of the Republic

of Kazakhstan.

Footnote. Article 158 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 147-VІ

dated 16.04.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication).

CHAPTER 15. CONSIDERATION OF INDIVIDUAL LABOR DISPUTES

Article 159. Order of consideration of individual labor dispute

1. Individual employment disputes shall be considered by the conciliation commissions,

except for disputes arising between the employer and the employee of the microenterprise, a

non-profit organization with a number of employees of no more than fifteen people, a

domestic worker, the sole executive body of a legal entity, the head of the executive body of a

legal entity, as well as other members of the collegial executive body of a legal entity, and on

unresolved issues or failure to comply with the decision of the conciliation commission -

courts.

The requirement to establish a conciliation commission to consider individual

employment disputes in accordance with the procedure established by this Code shall not

apply to certain categories of workers whose work shall be regulated by the Employment

Code of the Republic of Kazakhstan with the peculiarities provided for by special laws and

other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan, including those serving in military

service, employees of special state and law enforcement agencies, state employees.

2. Conciliation commission is a permanent body established in the organization, its

branches and representative offices on an equal footing from an equal number of

representatives from the employer and employees.

The collective agreement may provide for the creation of conciliation commissions in

other separate structural divisions of the organization.

3. Number of members of conciliation commission, the procedure for its work, the content

and procedure for taking a decision by the conciliation commission, the term of office of the

conciliation commission, the issue on engaging an mediator are established in a written

agreement between the employer and representatives of employees or in a collective contract.

4. An application submitted to the conciliation commission shall be subject to mandatory

registration by the said commission on the day of filing.

The dispute is considered in the presence of the applicant and / or the representative

authorized by him within the limits of authority delegated to him in accordance with the

normative legal acts of the Republic of Kazakhstan. It shall be allowed to consider the dispute

without the participation of the applicant with his written consent.

5. The conciliation commission shall review the dispute within fifteen working days from

the date of registration of the application and issue copies of the decision to the parties to the

dispute within three working days from the date of its adoption.

6. Decision of the conciliation commission is subject to execution within the period

established by it, except for the dispute on reinstatement at work.

7. In cases of non-fulfillment of the decision of the conciliation commission,

non-regulation of issues within the prescribed period, an employee or a person previously in

employment relations, or an employer, shall have the right to appeal to the court.

8. Members of the conciliation commission shall be required to undergo annual training

on the application of the employment legislation of the Republic of Kazakhstan, the

development of skills in negotiating and reaching consensus in employment disputes.

Footnote. The Article 159 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 160. Terms of application for review of individual labor disputes

To apply to the conciliation commission or to the court for review of individual labor

disputes, the following terms are established:

1) on disputes about reinstatement at work - one month from the day of delivery or

sending by mail by registered letter with a notification of delivery of a copy of the employer's

certificate of termination of the employment contract to the conciliation commission, and to

apply to the court - two months from the day of delivery or sending by mail by registered

letter with a notice of delivery of a copy of the decision of the conciliation commission when

dealing with unresolved disputes or when the party fails to fulfill its decision;

2) on other labor disputes - one year from the day when the employee or employer learned

or should have learned about the violation of his right.

Duration of the term for reviewing the individual labor disputes is suspended during the

validity period of the mediation contract for the labor dispute under consideration, and also in

the absence of a conciliation commission prior to its establishment.

In case of omission for good reasons of the fixed period of application, the conciliation

commission on employment disputes may restore the period of application to the conciliation

commission and resolve the dispute on the merits.

The conciliation commission independently shall determine whether the reasons why the

employee, including those who had previously been in labor relations, did not apply to the

conciliation commission within the prescribed time limit shall be valid.

The following deadlines shall be set for the participants in employment relations who are

entitled under this Code to appeal to the court without recourse to the conciliation

commission for the consideration of individual employment disputes:

on disputes about reinstatement at work - three months from the day of delivery or

sending by mail by registered letter with notification of delivery of a copy of the employer's

certificate of termination of the employment contract;

in other employment disputes, one year from the day on which an employee, including

one who had previously been in an employment relationship, learned or should have learned

of a violation of his or her right.

Footnote. The Article 160 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 161. Reinstatement in a job

1. An employee who has been reinstated shall be paid a salary for all the time of forced

absenteeism or a salary difference for the period of lower paid work when illegally transferred

to another job, but not more than six months.

2. The decision of the conciliation commission or the court to consider an individual labor

dispute on the reinstatement of an employee in his former job is immediately enforceable. If

the employer delays the execution of the decision on reinstatement, the conciliation

commission or the court makes a decision on the payment of salaries or salary differences to

the employee during the delay in the execution of the decision.

Footnote. The Article 161 in the wording by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-

VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

CHAPTER 16. CONSIDERATION OF COLLECTIVE LABOR DISPUTES

Article 162. Definitions used in this chapter

The following definitions are used in this chapter:

1) labor arbitration is a temporary acting body, set up by the parties to a collective labor

dispute involving authorized persons to resolve a labor dispute when an agreement is not

reached in the conciliation commission;

2) a strike - full or partial termination of work in order to meet the social and economic

and professional requirements of employees in a collective labor dispute with the employer;

3) a conciliation commission - is a body established by agreement between the employer

and employees (their representatives) to settle a collective labor dispute by conciliation of the

parties;

4) conciliation procedures - consecutive consideration of the collective labor dispute

initially in the conciliation commission, and in the absence of consent in it - in labor

arbitration, and also by mutual agreement of the parties with the application of the mediation

procedure.

Article 163. Emergence of a collective labor dispute

1. A collective employment dispute shall be deemed to have arisen from the date of

notification to the employer of the requirements of the employees on the application of the

employment legislation of the Republic of Kazakhstan, execution or amendment of the terms

of the agreements, employment and/or collective agreements, acts of the employer executed

in accordance with Article 164 of this Code.

2. The employer shall be obliged to consider the requirements put forward by employees

no later than three working days, the associations (associations, unions) of employers - no

later than five working days from the date of their receipt and take measures to resolve them,

and if it is impossible to resolve them within the specified period, bring their decisions and

proposals in written form to the employees with the indication of their representatives for

further consideration of differences.

Footnote. The Article 161 in the wording by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-

VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 01.07.2021 № 61-VII (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 164. Bodies for consideration of collective labor disputes and procedure for

documentation and consideration of the claims of employees

1. Collective employment disputes shall be settled in the following sequence: they shall be

considered by the employer (association, union) of employers) if it is impossible to resolve -

in a conciliation commission, if the agreement is not reached in it - by labor arbitration, on

issues that are not resolved by him - by the courts.

2. The requirements of employees on the application of employment legislation of the

Republic of Kazakhstan, fulfillment or amendments of the terms of agreements, collective

and (or) labor agreements, employer's acts between employees and employer, association (

association, union) of employers are formed and approved at a general meeting (conference)

of employees.

A meeting of employees shall be considered eligible if it is attended by at least two thirds

of the total number of employees of the organization.

The conference shall be deemed eligible if at least two thirds of the delegates elected by

the employees in accordance with protocol decisions are present.

The decision of the meeting (conference) of employees shall be considered adopted if at

least two thirds of the participants voted in support of the requirements put forward by them.

If it is impossible to hold a meeting (conference) of employees, the representative body of

employees has the right to approve its decision by collecting at least two thirds of the

signatures of employees in support of the requirements put forward by him.

Representatives of employees agree with the employer on the rules for holding meetings (

conferences) of employees, place, time, number of participants in the meeting (conference).

3. Employees' claims shall be stated in written and sent to the employer, (associations,

unions) of employers within a three-day calendar period from the date of the meeting (

conference).

4. In the event that these demands are put forward by employees of different employers,

these demands may be submitted by industrial or territorial associations of trade unions or

other individuals and (or) legal entities authorized by employees.

5. The employer, association (association, union) of employers shall be obliged to refrain

from any interference that can prevent the meeting (conference) of employees on making

claims.

6. Demands of employees when it is impossible to resolve them are considered in

accordance with conciliation procedures.

7. At any stage of consideration of a collective labor dispute, the parties may apply to the

mediator. The mediation procedure is independent of conciliatory procedures in the

conciliation commission, labor arbitration and may be in parallel with them.

Footnote. The Article 164 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 165. Conciliation commission

1. Conciliation commission is a body established by a joint decision of the parties on an

equal footing from an equal number of representatives from the employer and employees.

The decision to establish a conciliation commission shall be taken within three working

days from the date when the employer, association (association, union) of employers (their

representatives) bring their decision to the attention of employees (their representatives) or

draw up a protocol of disagreement during collective bargaining. If there are several

representatives of employees in the organization, they create a single representative body to

participate in the work of the commission.

2. The employer, association (association, union) of employers creates the necessary

conditions for the work of the conciliation commission.

3. Conciliation commission shall consider the demands of employees (their

representatives) within a period not later than seven working days from the date of their

receipt. The procedure for consideration of demands by the conciliation commission,

extension of the specified period of review shall be carried out by agreement of the parties

and documented by a protocol.

4. In the process of conciliation, the conciliation commission consults with employees (

their representatives), the employer, the association (association, union) of employers (their

representatives), state bodies and other interested persons.

5. A decision of the commission is made on the basis of an agreement of the parties,

documented by a protocol signed by the representatives of the parties, binding on the parties

and executed in the manner and terms established by the decision of the conciliation

commission. In case of refusal by one of the parties to sign the protocol, the other party

makes a corresponding record in the protocol.

6. If the agreement is not reached in the conciliation commission, its work ceases, and

labor arbitration is established to resolve the dispute.

Footnote. The Article 165 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 166. Labor arbitration

1. Labor arbitration is established by the parties to a collective labor dispute within five

working days from the date of termination of the work of the conciliation commission.

2. The number of members of the labor arbitration, its personal composition, the

procedure for resolving the labor dispute shall be determined by the agreement of the parties

on a parity basis. Labor arbitration must consist of at least five people. The state employment

inspector shall be included in the employment arbitration.

According to the demands of the workers, the members of the conciliation commission

may not be part of the labor arbitration.

3. Chairman of labor arbitration shall be elected by the members of arbitration from

among them.

4. Collective labor dispute is considered by labor arbitration with obligatory participation

of representatives of the parties to the collective labor dispute, and, if necessary, also with

participation of representatives of other interested persons.

5. Procedure for consideration of a dispute is determined by labor arbitration and brought

to the attention of the parties to a collective labor dispute.

6. A decision of labor arbitration shall be made not later than seven working days from

the day of its establishment by a simple majority of the members of the arbitration. When the

votes of members of labor arbitration are divided equally, the voice of the chairman is

decisive. The decision must be motivated, stated in writing and signed by all members of the

arbitration.

7. If the agreement of the parties to a collective labor dispute is not reached in the

conciliation commission in organizations in which the laws of the Republic of Kazakhstan

prohibit or restrict strikes, the establishment of labor arbitration is mandatory.

8. A decision of labor arbitration shall be binding on the parties to a collective labor

dispute.

9. In the event of non-fulfilment of the decision of labor arbitration within the specified

period, the parties have the right to resolve the dispute in court.

Footnote. The Article 166 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 167. Consideration of a collective labor dispute involving a mediator

1. Procedure for consideration of a collective labor dispute involving a mediator is

determined by agreement of the parties to a collective labor dispute.

2. As mediators, the parties determine the organizations and persons independent of them.

The republican, industrial and regional commissions for regulating social and labor relations

may, with the consent of the parties to a collective labor dispute, involve heads and

employees of central and local executive bodies, associations and other public associations,

employers and independent experts in the settlement of collective labor disputes.

In all cases of involving mediators from among them, a written consent for mediation

must be obtained.

Article 168. Consequences of reaching an agreement of the parties on a collective labor

dispute

1. In all cases of reaching an agreement between the parties to a collective labor dispute

on its resolution with or without a mediator, the unfinished conciliation proceedings shall be

terminated, and the terms of the agreement between the parties shall be considered as the

conditions for resolution of the dispute.

Agreements reached by the parties to a collective labor dispute are documented in writing.

2. Agreement between the parties on settlement of a dispute entails termination of a strike,

if it was declared.

Article 169. Guarantees in connection with resolution of a collective labor dispute

Members of the conciliation commission for the period of participation in negotiations on

resolution of a collective labor dispute are exempted from work with preservation of wages.

Representatives of employees and their associations participating in resolution of a

collective labor dispute may not be subjected to disciplinary sanction during resolution of a

collective labor dispute, transferred to another job or employment contracts may not be

terminated with them at the initiative of the employer without the prior consent of the body

authorizing them for representation.

Article 170. Obligations of the parties and conciliatory bodies for settlement of collective

labor disputes

1. Neither party has the right to evade participation in conciliatory procedures.

2. Disagreements not settled in a collective labor dispute must be brought to attention of

the parties in writing.

3. If settlement of the disputes between the parties to a collective labor dispute is

impossible because of the lack of authority of the representative of the employer, the demands

of employees are put forward to property owners, founders (participants) or shareholders of

organizations, including organizations located in the territory of the Republic of Kazakhstan,

whose property owners are foreign individual or legal entities or organizations with foreign

participation.

4. In case of disagreement with the results of the procedures specified in paragraph 2 and

3 of this article, employees are entitled to use all other ways of protecting their interests

provided for by law.

5. The employer is obliged:

1) within five working days from the day of receipt of the demands of employees drawn

up in accordance with paragraph 3 of Article 164 of this Code, inform the local labor

inspectorate about the occurrence of a collective labor dispute with subsequent weekly

information on the situation until its final resolution;

2) during the day, inform the bodies of the Procurator's Office of the Republic of

Kazakhstan and the local labor inspectorate about the beginning of a strike conducted without

observing the requirements of this Code.

Article 171. Right to strike

1. Employees may decide to hold a strike if, through conciliatory procedures, the

collective labor dispute has not been resolved and, if the employer has evaded conciliation

procedures or failed to comply with the agreement reached during resolution of the collective

labor dispute.

2. A decision to hold a strike is taken at a meeting (conference) of employees (their

representatives).

A meeting of employees is considered eligible if more than half of the total number of the

organization's employees is present.

A conference is considered eligible if at least two-thirds of delegates elected by

employees in accordance with protocol decisions attend it.

Decisions of the meeting (conference) of employees are considered to be adopted by a

majority of the participants. If it is impossible to hold a meeting (conference) of workers, the

representative body of workers has the right to approve its decision, collecting more than half

of the workers' signatures in support of the strike.

3. A strike is headed by a body (strike committee), authorized by employees (their

representatives). In the case of a strike declared by workers (their representatives) of several

employers with the same demands, it may be headed by a joint body formed from an equal

number of representatives of these workers.

4. Participation in a strike is voluntary. No one can be forced to participate or refuse to

participate in a strike.

5. Persons forcing employees to participate or refuse to participate in a strike are liable in

accordance with the procedure set up by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 172. Announcement of the beginning of a strike

1. The employer, association (association, union) of employers (their representatives)

shall be informed in written form by the body authorized by the employees specified in

Article 171, paragraph 3 of this Code of the start of the strike and its possible duration not

later than five working days before its announcement.

2. A decision to declare a strike shall specify:

1) a list of disagreements between the parties that are the basis for the strike;

2) the date, place and time of the beginning of the strike, the expected number of

participants;

3) the name of the body, heading the strike, the composition of representatives of

employees authorized to participate in conciliation procedures;

4) proposals for minimum necessary works (services) performed during the strike.

Footnote. The Article 172 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 173. Powers of the body heading the strike

1. The body heading the strike shall act within the limits of the rights granted to it by this

Code and on the basis of the powers vested in it by its employees (their representatives).

2. The authority leading the strike has the right to:

1) represent the interests of employees in relations with the employer, the association (

association, union) of employers (their representatives), state, trade union, other legal entities,

officials on issues of resolving the made claims;

2) to receive from the employer, association (association, union) of employers (their

representatives) information on issues affecting the interests of employees;

3) to cover the course of consideration of the demands of employees in the mass media;

4) to attract specialists to give opinions on the matter of dispute;

5) to suspend a strike with the consent of employees (their representatives).

3. The resumption of a previously suspended strike does not require a reconsideration of

the dispute by a conciliation commission, an intermediary or in employment arbitration. The

employer, the association (association, union) of employers (their representatives) and the

body for the settlement of employment disputes must be warned of the resumption of the

strike no later than three working days.

4. The powers of the body, heading the strike terminate when the parties to a collective

labor dispute sign an agreement on its settlement, and also in case the strike is declared illegal

.

Footnote. The Article 173 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 174. Obligations of the parties to a collective labor dispute during a strike

During the strike, the parties to a collective labor dispute must continue to resolve the

dispute by negotiating.

The employer, state bodies and the body, heading the strike are obliged to take measures

to ensure public order, security of the organization's property and workers' safety during the

strike, as well as the work of machinery and equipment, the stop of which poses an immediate

threat to life and health of people.

Article 175. Guarantees to employees in connection with the strike

1. Organization or participation in strikes (except for the cases provided for by paragraph

1 of Article 176 of this Code) may not be considered as a violation of the labor discipline by

the employee and entail application of disciplinary sanctions provided for by this Code.

2. During the strike, the employee retains his place of work (position), the right to receive

social benefits for temporary disability, work experience, and also other rights arising from

labor relations are guaranteed.

Wages during the strike to the workers participating in it are not preserved, except when

the strike is held in connection with non-payment or late payment of wages.

Article 176. Illegal strikes

1. Strikes are recognized as illegal:

1) during the periods of the introduction of martial law or state of emergency or special

measures in accordance with the Laws of the Republic of Kazakhstan "On martial law" and "

On state of emergency"; in military administration bodies and military units of the Armed

Forces, other troops and military formations of the Republic of Kazakhstan and organizations

responsible for ensuring the country's defense, state security, emergency rescue, search and

rescue, fire prevention, or emergency response; special State and law enforcement agencies;

in organizations that are hazardous production facilities; emergency and emergency medical

stations;

2) in organizations directly related to the provision of vital activities of the population, on

energy supply, heat supply, water supply and water disposal, gas supply, aviation, railway,

road, public and water transport, communications, healthcare, if the minimum list and volume

of relevant services necessary for the population is not preserved, determined on the basis of a

preliminary agreement of employees' representatives with the local executive body;

2-1) at hazardous production facilities whose suspension shall be associated with severe

and hazardous consequences, if the uninterrupted operation of the main equipment and

mechanisms is not ensured;

3) in the event of an announcement without taking into account the terms, procedures and

requirements provided for by this Code;

4) in cases where this creates a real threat to the life and health of people;

5) in other cases provided for by the laws of the Republic of Kazakhstan.

In the presence of one of the grounds specified in this paragraph, the prosecutor has the

right to suspend the strike before the court takes the appropriate decision.

2. Excluded by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

3. A decision to recognize a strike as illegal is taken by the court in accordance with the

laws of the Republic of Kazakhstan.

4. A decision to recognize a strike as illegal is taken by the court at the request of the

employer or the prosecutor.

The decision of the court is brought to the notice of the workers through the body heading

the strike, which is obliged to immediately inform the strikers of the court decision, and in the

absence of the body, heading the strike, directly by the employer.

The employer ensures placement of the text of the court decision in the places accessible

to the general public.

The court's decision to recognize the strike as illegal is subject to immediate execution,

and the strike - to termination.

In case of creating an immediate threat to the life and health of people, the prosecutor or

the court, before taking the appropriate decision, has the right to suspend the strike.

5. The body heading the strike has the right to appeal the court decision in the manner

specified by the laws of the Republic of Kazakhstan.

6. Persons provoking to continue participating in a strike recognized by the court as illegal

are liable in accordance with the procedure established by the laws of the Republic of

Kazakhstan.

Footnote. The Article 176 as amended by the Laws of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 10.06.2020 № 344-VI (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 177. Consequences of recognizing a strike as illegal

When a court recognizes a strike as illegal, the employer may bring the workers, who took

part in organization or conduct of the strike, to disciplinary responsibility.

Article 178. Prohibition of lockout

In the process of settling a collective labor dispute, including a strike, a lockout is

forbidden, that is, the termination of employment contracts with employees at the initiative of

the employer in connection with their participation in a collective labor dispute or strike,

except for the case provided for in subparagraph 22) of paragraph 1 of Article 52 of this Code

.

SECTION 4. LABOR SAFETY AND PROTECTION

CHAPTER 17. STATE REGULATION IN THE FIELD OF LABOR SAFETY

AND PROTECTION

Article 179. State regulation in the field of labor safety and protection

State regulation in the field of labor safety and protection includes:

1) state supervision, control and monitoring of compliance with the requirements of the

legislation of the Republic of Kazakhstan in labor safety and protection area;

2) development and adoption of normative legal acts of the Republic of Kazakhstan and

normative and technical documentation in labor safety and protection area;

3) creation and implementation of economic stimulation systems to improve conditions,

safety and labor protection, development and implementation of safe techniques and

technologies, individual and collective protection of workers;

4) increase of efficiency of state, internal control over compliance with the legislation of

the Republic of Kazakhstan in labor safety and protection area;

5) research on labor safety and protection issues, taking into account the best domestic

and foreign experience in improving labor conditions and protection;

6) protection of the legitimate interests of employees affected by accidents related to work

and occupational diseases, as well as members of their families;

7) establishment of guarantees and compensations for heavy work and work with harmful

and (or) dangerous working conditions that may not be eliminated with the current technical

level of production and labor organization;

8) training and advanced training of specialists in occupational safety and labor protection

;

9) establishment of a unified procedure for recording occupational accidents and

occupational diseases;

10) maintenance of a uniform information system in labor safety and protection area;

11) international cooperation in labor safety and protection area.

Article 180. Requirements for labor safety and protection and financing of activities

1. Requirements for labor safety and protection are established by the normative legal acts

of the Republic of Kazakhstan and must contain rules, procedures and standards aimed at

preserving the life and health of workers in the course of their labor activity.

2. Requirements for labor safety and protection are mandatory for employers and

employees when they carry out activities in the territory of the Republic of Kazakhstan.

3. Financing of activities for labor safety and protection is carried out at the expense of

the employer and other sources not prohibited by the legislation of the Republic of

Kazakhstan.

Employees do not bear the costs for these purposes.

The amount of funds is determined by an employer's act or a collective contract.

Chapter 18. Rights and obligations of employees, employees of the sending party, the employer

and the receiving party in the field of occupational health and safety

Footnote. The title of the Chapter 18 – in the wording of the Laws of the RK dated

19.12.2020 № 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the

day of the first official publication).

Article 181. Rights and duties of employee in labor safety and protection area

1. The employee has the right to:

1) a workplace equipped in accordance with the requirements for safety and labor

protection;

2) sanitary facilities, means of individual and collective protection in accordance with the

requirements for safety and labor protection, as well as labor, collective contracts;

3) apply to the local labor inspectorate to conduct a survey of labor conditions and safety

at the workplace;

4) participate personally or through a representative in examination and consideration of

issues related to improvement of conditions, safety and labor protection;

5) refuse to perform work if the employer does not provide the employee with the means

of individual and (or) collective protection and in case of a situation that poses a threat to his

health or life, with a written notification of the direct manager or employer about it;

6) education and professional training necessary for the safe performance of labor duties,

in accordance with the procedure set up by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

7) obtaining reliable information from the employer on the characteristics of the

workplace and the territory of the organization, the state of conditions, safety and labor

protection, on the existing occupational risk, as well as on measures to protect it from harmful

and (or) hazardous industrial factors;

8) maintaining salaries for the period of suspension of the organization's work due to

non-compliance with safety and labor protection requirements.

2. The employee must:

1) comply with the requirements of norms, regulations and instructions for safety and

labor protection;

2) immediately notify the employer or the organizer of the work of every industrial injury

and other damage to the health of workers, signs of occupational disease (poisoning), as well

as a situation that poses a threat to life and health of people;

3) to passcompulsory preliminary and periodic medical examinations, as well as pre-shift

and other medical examinations in the manner determined by the authorized agency for health

care;

4) at the request of the employer, take preventive medical examinations in cases stipulated

by the employer's act, as well as when transferring to another job;

5) inform the employer about establishment of a disability or other deterioration of the

state of health, which prevents continuation of labor duties;

6) strictly apply and use as intended the means of individual and collective protection

provided by the employer;

7) fulfill requirements of the state labor inspector, technical inspector for labor protection,

internal control specialists and medical and health measures prescribed by medical institutions

;

8) undergo training, instructing and testing knowledge on labor safety and protection in

the manner prescribed by the employer and stipulated by the legislation of the Republic of

Kazakhstan.

Footnote. Article 181 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 147-VІ

dated 16.04.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 181-1. Rights and obligations of the employee of the sending party in the field of

health and safety

1. The employee of the sending party shall have the right to:

1) a workplace equipped in accordance with the requirements of safety and labor

protection at the receiving party;

2) provision of sanitary facilities in accordance with the requirements for safety and labor

protection of the receiving party;

3) obtaining reliable information from the receiving party on the characteristics of the

workplace and the territory of the organization, the state of conditions, safety and labor

protection, on the existing professional risk to his life and health, as well as on measures to

protect him from harmful and (or) hazardous industrial factors.

2. The employee of the guiding party shall:

1) comply with the requirements of the norms, rules and instructions on safety and labor

protection of the receiving party;

2) immediately inform the employer or representative of the receiving party about each

industrial injury and other damage to the health of employees, signs of occupational disease (

poisoning), as well as about the situation that poses a threat to the life and health of people;

3) at the request of the receiving party to undergo preventive medical examinations in

cases stipulated by the receiving party's act.

Footnote. The Chapter 18 as added by the Article 181-1 in accordance with the Law of the

RK dated 19.12.2020 № 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days

from the day of the first official publication).

Article 182. Rights and duties of the employer in labor safety and protection area

1. The employer has the right to:

1) encourage employees for assistance in creating favorable working conditions in the

workplace, rationalizing proposals for creation of safe working conditions;

2) suspend from work and bring to disciplinary responsibility the employees who violate

requirements for labor safety and protection in accordance with the procedure established by

this Code;

3) require the employee to strictly observe requirements for the safe conduct of work in

production;

4) direct employees at their own expense for preventive medical examinations in cases

stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan or the act of the employer.

2. The employer is obliged to:

1) assess occupational risk and take measures to minimize it and eliminate it by

preventing, replacing production equipment and technological processes with safer ones;

2) conduct training, instructing, testing knowledge of employees on labor safety and

protection issues, and provide documents for the safe conduct of the production process and

work at their own expense;

3) organize training and testing of knowledge on safety and labor safety issues of

managers and persons responsible for ensuring safety and labor safety, periodically at least

once every three years in organizations that carry out advanced training of personnel, in the

manner determined by the authorized state body for labor, according to the list approved by

the employer's act;

4) create the necessary sanitary and hygienic conditions for the workers, provide the

issuance and repair of special clothes and footwear for employees, provide them with

preventive treatment, detergents and disinfectants, a medical first-aid kit, milk or equivalent

foods, and (or) specialized products for dietic (curative and preventive) nutrition, the means

of individual and collective protection in accordance with the norms established by the

authorized state body for labor;

5) is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan dated 06.04.2016 № 483-V (

shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the day of its first official publication

);

6) not allow the workers under the age of eighteen to carry and move weight exceeding

the established limits for them;

7) prevent women from lifting and moving weights exceeding the limits established for

them by hand;

8) register, record and analyze occupational accidents and occupational diseases;

9) once a quarter, provide the authorized state body for labor and the local labor

inspectorate, representatives of employees, upon their written request, with the necessary

information to monitor the state of conditions, safety and labor protection;

10) ensure investigation of accidents related to work activity, in accordance with the

procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

11) fulfill instructions and conclusions of state labor inspectors;

12) with participation of representatives of employees, conduct a periodic, at least every

five years, attestation of production facilities for working conditions in accordance with the

rules approved by the authorized state body for labor;

13) submit information on the results of certification of production facilities according to

working conditions within a month in writing or through the information system on labor

protection and safety;

14) insure the employee against accidents in performance of his labor (official) duties;

15) take urgent measures to prevent development of an emergency situation and the

impact of traumatic factors on other persons;

16) develop, approve and revise occupational health and safety instructions in accordance

with the procedure established by the authorized state labor body;

17) to conduct at their own expense compulsory, periodic (during employment) medical

examinations and pre-shift medical examination of employees in cases provided by the

agreement, collective agreement, legislation of the Republic of Kazakhstan, as well as when

transferring to another job with changes in working conditions or signs occupational disease.

18) implement a system of labor protection management and monitor its functioning.

Footnote. Article 182 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 483-V

dated 06.04.2016 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); No. 147-VІ dated 16.04.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar

days after its first official publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication).

Article 182-1. Health and safety rights and obligations of the receiving party

1. The receiving party shall have the right to:

1) encourage workers of the sending party for assistance in creating favorable working

conditions at workplaces, rationalization proposals for creating safe working conditions;

2) require the employees of the guiding party to strictly comply with the requirements for

the safe conduct of work at work;

3) direct the employees of the sending party at the expense of their own funds for

preventive medical examinations in accordance with the terms of the contract for the

provision of personnel services.

2. The receiving party shall:

1) to present the results of certification of production facilities according to working

conditions to the sending party when concluding an agreement for the provision of personnel

services. In case of failure to submit the results of certification of production facilities

according to working conditions, the receiving party is prohibited from concluding a contract

for the provision of personnel services;

2) take measures to prevent any risks in workplaces and technological processes against

workers of the sending party by preventing, replacing production equipment and

technological processes with safer ones;

3) provide guidance to the workers of the sending party on safety and health issues;

4) create the necessary sanitary and hygienic conditions for the workers of the sending

party in accordance with the sanitary rules and hygienic standards established by the state

body in the field of sanitary and epidemiological well-being of the population;

5) prevent employees of the sending party who have not reached the age of 18 from

carrying and moving weights that exceed the limit standards for them;

6) prevent women from manually lifting and moving weights that exceed the limits for

them;

7) take urgent measures to prevent the development of an emergency situation and the

impact of traumatic factors on the workers of the sending party;

8) to analyze accidents related to employment and occupational diseases of workers of the

sending party;

9) to ensure, together with the sending party, investigation of accidents related to the work

activities of the workers of the sending party, in accordance with the procedure established by

the legislation of the Republic of Kazakhstan;

10) in the cases stipulated by this Code, suspend the employees of the sending party from

work with immediate notification of the sending party in the manner provided for by the

contract for the provision of personnel services.

Footnote. Chapter 18 as added by the Article 182-1 in accordance with the Law of the RK

dated 19.12.2020 № 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from

the day of the first official publication).

CHAPTER 19. ORGANIZATION OF LABOR SAFETY AND PROTECTION

Article 183. Attestation of production facilities for working conditions

1. Production facilities are subject to obligatory periodic attestation on working conditions

.

2. Attestation of production facilities for working conditions is carried out by specialized

organizations for attestation of production facilities from time to time at least every five years.

3. The procedure for mandatory periodic attestation of production facilities for working

conditions is determined by the authorized state body for labor.

4. An extraordinary attestation of production facilities for working conditions shall be

carried out at the request of the body of state control and supervision over labor safety and

protection in case of revelation of violation of the procedure for attestation of production

facilities for working conditions.

The results of the extraordinary attestation of production facilities for working conditions

are documented in the form of an attachment to the materials of the previous attestation of the

production facility on working conditions.

5. To organize attestation of production facilities for working conditions, the employer

issues an appropriate order to establish an attestation commission consisting of the chairman,

members and secretary responsible for drawing up, maintaining and storing documentation on

attestation of production facilities for working conditions.

6. Composition of an attestation commission includes the head or his deputy, specialists

of the security and labor protection services and other units upon agreement, as well as

representatives of employees.

Refusal of representatives of employees to participate in an attestation commission is not

the grounds for not conducting attestation of production facilities for working conditions.

7. After completion of attestation of production facilities for working conditions, a

specialized organization for attestation of production facilities within ten calendar days shall

send information on its results to the authorized state body for labor in accordance with the

procedure established by it.

8. Results of attestation of production facilities for working conditions come into force

from the moment of issuance of the attestation act of the production facility.

9. State labor inspectors control the compliance with the procedure for attestation of

production facilities.

Article 184. Safety requirements for workplaces

1. Buildings (structures) in which workplaces are located, should correspond to their

functional purpose and meet the requirements of safety and labor protection.

2. The working equipment must comply with the safety standards established for this type

of equipment, have appropriate technical passports (certificates), warning signs and be

provided with fences or protective devices to ensure the safety of workers in the workplace.

3. Emergency routes and exits of workers from the premises should be indicated, remain

free and lead to the open air or to a safe area.

4. Hazardous areas shall be clearly marked. If workplaces are located in hazardous areas

where, due to the nature of the work, there is a risk to the employee, then such places should

be equipped with devices that block access to these areas by unfamiliar ones.

On the territory of the organization the pedestrians and technological vehicles must move

in safe conditions.

5. During working hours, the temperature, lighting, as well as ventilation in the room

where the workplaces are located, must meet the sanitary and epidemiological requirements.

6. When carrying out work on the construction site at the same time by several

organizations (two or more), general coordination of work on their compliance with health

and safety requirements in accordance with this Code and other regulatory legal acts of the

Republic of Kazakhstan shall be carried out by the general contractor.

Footnote. The Article 184 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 185. Compulsory medical examination of workers

1. The employer, at the expense of his own funds, must organize periodic medical

examinations and inspections of workers engaged in heavy work, work with harmful and (or)

dangerous working conditions, in the manner prescribed by the legislation of the Republic of

Kazakhstan.

2. Employees engaged in work associated with increased danger, machinery and

mechanisms must undergo a pre-shift medical examination. The list of occupations requiring

pre-shift medical examination shall be determined by the authorized agency for health care.

Footnote. Article 185 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 147-VІ

dated 16.04.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication).

CHAPTER 20. INVESTIGATION AND RECORD OF ACCIDENTS RELATED TO

WORK ACTIVITY

Article 186. General provisions of investigation and record of accidents related to work

activity

1. In accordance with this Code, the cases of damage to the health of employees related to

their work activities and leading to disability or death shall be subject to investigation, as well

as:

1) persons studying in educational institutions, when they pass professional practice;

2) servicemen, employees of special state bodies involved in performance of work not

related to passage of military service, service in special state bodies;

3) persons involved in labor in custodial settings and on the verdict of a court;

4) personnel of paramilitary and other specialized professional rescue services and

formations in civil protection area, paramilitary security, members of voluntary teams for

liquidation of consequences of accidents, natural disasters, for saving human life and property

.

2. Shall be recorded as accidents related to work, damage to the health of employees,

employees of the sending party, related to the performance of work duties, resulting in

disability or death:

1) before the beginning or after the end of working time during the preparation and order

of the workplace, tools of production, personal protective equipment and other actions;

2) during the working time at the workplace, along the path of the employee, the

employee of the sending party, whose activities are related to movement between service

objects, including on the instructions of the employer or the receiving party, as well as during

the trip during the performance of labor duties;

3) when travelling to or from the place of work on a vehicle provided by the employer or

the receiving party;

4) on a personal vehicle with the written consent of the employer or the receiving party to

the right to use it for official purposes;

5) when taking actions on their own initiative in the interests of the employer or the

receiving party;

6) on the way of workers following the shift method from the place of collection (

residence during the shift period) to work or back on a vehicle provided by the employer or

the receiving party.

3. Shall not be recorded as accidents related to work, damage to the health of employees,

employees of the sending party, during the investigation of which it is objectively established

that they occurred:

1) in the course of performance of works or other actions by the injured person on their

own initiative that shall not be part of the functional duties of the employee, the employee of

the sending party and shall not be related to the interest of the employer or the receiving party

, including during the interstate rest during work by the shift method, a break for rest and

eating;

2) in the case when the main cause was the state of intoxication, the use of toxic and drug

substances (their analogues) to the victims;

3) as a result of intentional harm to his health, as well as in the commission of a criminal

offense by the victims;

4) due to sudden deterioration in the health of the victim, not related to exposure to

production factors, confirmed by medical opinion.

4. The investigation of occupational diseases shall be carried out by the employer together

with the state body in the field of sanitary and epidemiological well-being of the population in

the manner determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of health.

5. within two working days, the responsible officials of health care organizations should

notify employers and the local labor inspectorate about each case of initial appeal about the

work-related injury or injury to workers, related to work, and also about the cases of acute

occupational disease (poisoning) to the state body in the field of sanitary and epidemiological

welfare of the population.

6. The employer is responsible for organizing investigation and recording of accidents,

related to work activities and occupational diseases at production site.

7. The responsibility for organizing the investigation of accidents related to the work of

the workers of the sending party and occupational diseases at work, as well as for admission

to the facility or workplace of the representative of the sending party is borne by the receiving

party.

Footnote. The Article 186 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 07.07.2020 № 361-VI (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication); dated 19.12.2020 № 386-VI (

shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 187. Obligations of the employer in investigation of work-related accidents

1. The employer is obliged to:

1) organize provision of first aid to the affected person and, if necessary, his delivery to

the healthcare organization;

2) keep the situation at the scene of the accident related to work activity (the condition of

equipment and machinery, tools) in the same condition as it was at the time of the incident,

provided that it does not endanger the life and health of others, and violation of continuity of

the production process will not lead to an accident, and also take a photograph of the place of

the accident;

3) immediately inform the close relatives of the affected person about the accident and

send a message to the state bodies and organizations specified in this Code and other

normative legal acts;

4) admit members of the commission for special investigation to the scene of an accident

to investigate an accident related to work.

2. The employer immediately within 24 hours informs about the accident related to the

work activity, in the form established by the authorized state body for labor:

1) to the local labor inspectorate;

2) to the territorial subdivision of the authorized body in the field of industrial safety in

case of accidents occurring at dangerous production facilities;

3) to the territorial subdivision of the state body in the field of sanitary and

epidemiological welfare of the population about the cases of occupational disease or

poisoning;

4) representatives of employees;

5) excluded by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force

upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official publication);

6) law enforcement body at the place where the accident occurred and the authorized

bodies of production and departmental control and supervision in cases that are subject to

special investigation.

2-1. The employer shall immediately, but not later than three working days, as he has

become aware of the occurrence of an accident, notify the insurance organization with which

he has a contract for insurance of the employee against accidents in the performance of his

work (official) duties.

3. When investigating an accident related to work activities, at the request of the

commission, the employer, at the expense of its own funds, provides for:

1) performance of technical calculations, the conduct of laboratory research, testing, other

expert works and involvement of experts for these purposes;

2) photographing the scene of the accident and damaged objects, drawing up plans,

sketches, schemes;

3) provision of transport, office space, communications, special clothing and other

personal protective items necessary for investigation;

4) provision of:

documents characterizing the state of the workplace, the presence of harmful and (or)

dangerous production factors (plans, sketches, schemes, and if necessary - photo and video

materials of the scene and others);

extracts from the logs of registration of briefings and protocols for testing the knowledge

of the affected persons about the occupational safety and labor protection, protocols of

interviews with eyewitnesses of the accident related to work activities and officials,

explanations of injured persons, expert opinions of specialists;

results of laboratory studies and experiments;

medical conclusion about the nature and severity of damage caused to the health of the

affected person, or the cause of his death, about the presence (absence) of signs of alcohol,

narcotic or toxic intoxication;

copies of documents confirming the issuance of special clothes and other personal

protective items to the affected person;

extracts from the orders of state labor inspectors and officials of the territorial body of

state supervision issued earlier at this facility (object) (if an accident related to work activity

occurred in an organization or on an object controlled by this body);

other documents related to consideration of the case, at the discretion of the commission.

Footnote. The Article 187 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 187-1. Obligations of the receiving party in the investigation of accidents related to

the work of the workers of the sending party

The receiving party shall:

1) organize the provision of first aid to the injured employee of the sending party and, if

necessary, his delivery to the health care organization;

2) maintain the situation at the scene of an accident related to work activity (condition of

equipment and mechanisms, tools) in the same form as at the time of the incident, provided

that this does not threaten the life and health of other persons, and violation of the continuity

of the production process will not lead to an accident, as well as photograph the scene of the

accident;

3) immediately inform the guiding party about the accident;

4) allow members of the special investigation commission to the scene of the incident to

investigate an accident related to the work of the employee of the sending party.

Footnote. The Chapter 19 as added by the Article 187-1 in accordance with the Law of the

RK dated 19.12.2020 № 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days

from the day of the first official publication).

Article 188. Order of formation and composition of a commission for investigation of

accidents related to work activity

1. Investigation of work-related accidents, except for the cases subject to special

investigation, is carried out by the commission established by the employer's act within

twenty-four hours from the receipt of the conclusion on the severity of work injury, in the

following composition:

1) chairman - the head of the organization (production service) or his deputy, and in their

absence - the authorized representative of the employer;

2) members - the head of the organization's security and labor protection services and the

representative of employees.

2. An official directly responsible for occupational safety at the relevant site where an

accident related to work activity occurred shall not be included in the commission during an

investigation.

3. The following shall be subject to special investigation:

1) accidents related to work activities, with severe or fatal consequences;

2) group accidents related to work activities that occurred simultaneously with two or

more workers, regardless of the severity of the injuries to workers;

3) group cases of acute poisoning.

4. A special investigation into a work-related accident shall be carried out by a

commission established within twenty-four hours by the local labor inspectorate from the

moment of receiving an opinion on the severity of the work injury, in the following

composition:

1) chairman - state labor inspector;

2) members - the employer and the employees’ representative.

Investigation of group accidents related to work activities, in which two people died, is

carried out by a commission headed by the chief state labor inspector of the region, a city of

republican significance, the capital.

Investigation of group accidents related to work activities, in which three to five people

were killed, is carried out by a commission established by the authorized state body for labor,

and with the death of more than five people - by the Government of the Republic of

Kazakhstan.

5. When investigating accidents related to work activities that occurred in emergency

situations of anthropogenic nature due to an accident at a dangerous production facility, a

representative of the authorized body in the field of industrial safety or its territorial

subdivision is appointed as the chairman of the commission. In this case, the state labor

inspector is a member of the commission.

6. The commission also includes:

1) in case of accidents related to labor activity, occurred at dangerous production facilities

, as well as in organizations of the electric power industry, - the state inspector for state

supervision in the field of industrial safety and an official who exercises state energy

supervision and control;

2) in case of acute poisoning - representatives of the state body in the field of sanitary and

epidemiological welfare of the population;

3) in case of an accident related to work activity that occurred with an employee of an

organization located and conducting work in the territory of another organization, or with an

employee sent to another organization to perform a production assignment (official or

contractual duties), - the responsible representative of the organization in the territory of

which there was an accident.

7. A representative of an insurance organization having corresponding contractual

relations with the employer or the affected person has the right to participate in the work of

the commission.

8. An investigation of a work-related accident at the employer – individual involves the

employer or its authorized representative, a representative of workers, a labor protection

specialist, who may be involved in investigation of an accident and on a contractual basis.

9. In order to resolve issues requiring an expert opinion, the chairman of the commission

for special investigation has the right to set up expert sub-committees from among specialists

of research organizations and control and supervisory bodies at the expense of the employer.

Article 188-1. Procedure for the formation and composition of the commission to investigate

accidents related to the employment of employees of the sending party

1. The investigation of accidents related to the employment of employees of the sending

party, except for cases subject to special investigation, shall be carried out by a commission

created by the act of the receiving party within twenty-four hours from the moment of

receiving an opinion on the severity of the work injury, consisting of the following:

1) chairman - the head of the organization (production service) of the receiving party or

its deputy, and in their absence - the authorized representative of the receiving party;

2) the deputy chairman - the head of the organization of the guiding party or its deputy,

and in their absence - the authorized representative of the guiding party;

3) members - the head of the safety and health service of the organization (host party) and

the representative of the workers of the sending party.

2. The official of the receiving party, who is directly responsible for the safety of work in

the relevant area where a work-related accident occurred, is not included in the commission

during the investigation.

3. A special investigation of a work-related accident is carried out by a commission

established within twenty-four hours by the local employment inspectorate from the moment

of receiving a report on the severity of the work injury, consisting of the following:

1) chairman - state labor inspector;

2) members - the head of the organization (production service) of the receiving party or its

deputy, as well as the head of the organization of the sending party or its deputy and the

representative of the employee of the sending party.

The investigation of group accidents related to work, in which two people died, shall be

carried out by a commission headed by the head state inspector of labor of the region, a city

of republican significance, and the capital.

The investigation of group accidents related to work, in which between three and five

people died, shall be carried out by a commission established by the authorized state body for

labor, and in the event of the death of more than five people, by the Government of the

Republic of Kazakhstan.

Footnote. The Chapter 19 as added by the Article 188-1 in accordance with the Law of the

RK dated 19.12.2020 № 386-VI (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days

from the day of the first official publication).

Article 189. Procedure for investigating accidents related to work activity

1. Period of investigation of an accident related to work activity shall not exceed ten

working days from the date of the commission's establishment.

In the event of circumstances that objectively impede completion of the investigation

within the established time limits, the investigation time can be extended by a protocol

decision of the commission for ten working days no more than two times.

2. Accidents related to work activities that have not been timely notified to the local labor

inspectorate are investigated at the request of the affected person or his authorized

representative within ten working days from the date of registration of the application.

3. In each case of investigation, the commission identifies and interviews eyewitnesses of

the incident, persons who have committed violations of the requirements for safety and labor

protection, receives the necessary information from the employer and, if possible, an

explanation from the affected person.

4. It is strictly forbidden, without the consent of the chairman of the commission for

special investigation, to conduct a survey of witnesses, eyewitnesses, as well as parallel

investigations of this work-related accident, by someone or another commission on the days

of work of the officially appointed commission.

5. Based on the collected documents and materials, the commission determines the

circumstances and causes of the accident related to work activity, determines the relationship

of the accident to the employer's production activities and, accordingly, whether the affected

person’s stay at the scene of the accident was related to performance of his work duties,

qualifies the accident as the work-related accident, or as an accident not related to work

activity, identifies individuals, who admitted violations of labor safety and protection

requirements, and measures to eliminate the causes and prevent accidents related to work.

6. Investigation of a work-related accident with a severe or fatal result, a group accident

that occurred simultaneously with two or more workers, regardless of the severity of the

injuries of the affected persons and the group case of acute poisoning of workers, is

documented by an act of special investigation in the form, established by the authorized state

body for labor.

7. Investigation of accidents related to work activities that occurred as a result of vehicle

accidents is carried out on the basis of the investigation materials of the authorized body for

traffic safety.

8. The authorized body for traffic safety within five days from the day of the transport

incident, upon the request of the chairman of the commission for investigating accidents

related to work activities, is obliged to submit copies of the investigation materials.

9. The working conditions of the commission for investigation of work-related accidents

at the site facilities are determined taking into account the specifics of access for the stay at

these facilities.

10. Completion of the search for the affected person (affected persons), missing person (

lost) as a result of the explosion, accidents, destruction, fire and other events at the facilities

of the organization is determined by the commission for special investigation on the basis of

the conclusion of the head of rescue service or formation and experts.

Article 190. Order of registration of investigation materials of accidents related to work

activity, and their record

1. Every work-related accident that caused the worker (s) to suffer a disability in

accordance with a medical opinion (recommendation) shall be investigated.

Accidents related to work activity, with severe, fatal consequence and group accidents are

subject to special investigation.

Forms of acts of investigation, special investigation and forms of acts of accident related

to work and occupational disease shall be established by the authorized state employment

authority.

2. The act should be drawn up in accordance with the materials of the investigation and

taking into account the opinion of the majority of the members of the commission.

If in the investigation of an accident related to work, the commission found that gross

negligence caused the occurrence or increase of harm, then the commission applies a mixed

liability of the parties and determines the degree of guilt of the employee and the employer in

percentage.

In the event that a member of the commission of inquiry into a work-related accident

disagrees with the findings of the commission (majority), he shall, within two working days

of the conclusion of the investigation, submit in writing his reasoned opinion for inclusion in

the material of the investigation. He signs the act of special investigation with the reservation

"see a special opinion."

3. In the event of disagreement with the result of the investigation or the late issuance of

an act of accident related to work, the victim or his proxy, the representative of the employees

has the right to write to the employer, who is obliged to consider their application and decide

on the merits within ten working days.

4. Disagreements on the investigation, registration and recording of work-related

accidents are addressed:

1) state employment inspector or court in case of disagreement between employer and

employee;

2) by the relevant higher state labor inspector or court in case of disagreement between

the employer, the employee and the lower state labor inspector or the state inspector for state

supervision in the field of industrial safety in cases that occurred at hazardous production

facilities.

The decision of the state employment inspector on the investigation of accidents related to

work shall be drawn up in the form of a conclusion in the form established by the authorized

state employment authority.

5. The investigation materials of the accident related to work activity, along with the act

of investigation, should contain:

1) information on training, passed by the affected person and instruction in labor

protection, as well as preliminary and periodic medical examinations;

2) protocols of interviews in the form established by the authorized state body for labor

and eyewitnesses’ explanations of the incident, as well as officials responsible for compliance

with labor safety and protection requirements;

3) plans, schemes and photographs of the scene;

4) extracts from instructions, regulations, orders and other acts regulating labor safety and

protection requirements, duties and responsibilities of officials for ensuring healthy and safe

working conditions at work, and others;

5) a medical report on the nature and severity of damage to the health of the affected

person (cause of death);

6) the results of laboratory and other studies, experiments, expertise, analyzes, and others;

7) conclusion (if any) of a state employment inspector;

8) information about material damage caused to the employer;

9) an order of the employer to compensate the victim (his family members) for the harm

caused to health and bring to justice the officials responsible for the incident;

10) list of attached documents.

In the absence of the materials specified in this paragraph, the accident investigation

report shall reflect the relevant information with the reasons.

6. At the end of investigation of every accident related to work activity, in accordance

with the investigation materials, the employer must, within three working days, draw up an

act on the accident.

7. The act of occupational disease in the prescribed form is filled by the employer on the

basis of the conclusion of the expert occupational pathology commission.

8. The act on the accident shall be filled and signed by the heads of the security and labor

protection services and the organization’s sub-division, the representative of the

organization's employees in cases of poisoning, also signed by the representative of the state

body in the field of sanitary and epidemiological welfare of the population.

The act on the accident is approved by the employer and certified by the seal of the

organization (if any).

If the employer is an individual, the act on the accident is filled and signed by the

employer and certified by a notary.

9. Not later than three working days after the end of the investigation, one copy of the act

on the accident shall be issued to the affected person or his agent, in addition, shall be sent to:

1) an insurance organization, with which a contract was concluded for insurance of an

employee against accidents in performance of his labor (official) duties;

2) the local labor inspectorate on paper and electronic media;

3) the state body in the field of sanitary and epidemiological welfare of the population in

case of poisoning.

10. Copies of the materials of the special investigation into a work-related accident are

transmitted by the employer to the local employment inspectorate. Upon completion of the

investigation of a work-related accident, copies of the materials of the special investigation

shall be sent by the state employment inspector to the territorial police within seven working

days, who, in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan, makes a

decision and reports on the decision made no later than twenty working days.

11. The affected person or employees’ representative has the right to familiarize with all

the materials of the investigation of the accident related to work activity and to make the

necessary extracts.

12. Each accident documented by the act is entered by the employer in the log of

accidents related to work activity and other health injuries at work. The log is maintained

according to the form established by the authorized state body for labor. Primary statistical

data on temporary disability and occupational injuries are presented in accordance with the

statistical methodology approved by the authorized body in state statistics area.

13. The materials of investigation of the accident related to work activity are to be kept in

the organization (employer) for forty-five years, in case of its liquidation, the materials of the

investigation of the accident must necessarily be submitted to the state archive at the place of

its activity.

14. The employer or his representative informs the relevant local labor inspectorate about

work-related accidents that have passed into the category of severe or fatal accidents over the

time, and about insurance cases - to the insurance organization.

Footnote. The Article 190 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

SECTION 5. CONTROL OF COMPLIANCE WITH LABOR LEGISLATION OF THE

REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

CHAPTER 21. STATE CONTROL OF COMPLIANCE WITH LABOR LEGISLATION

OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Article 191. Implementation of state control over compliance with the labor legislation of the

Republic of Kazakhstan

1. State control over compliance with labor legislation of the Republic of Kazakhstan is

exercised by state labor inspectors.

2. State labor inspectors are:

1) Chief state labor inspector of the Republic of Kazakhstan - an official of the authorized

state body for labor;

2) chief state labor inspectors - officials of the authorized state body for labor;

3) chief state labor inspector of the region, the city of the republican significance, the

capital - the head of the local labor inspectorate of the region, the city of the republican

significance, the capital;

4) state labor inspectors - officials of the local labor inspection body of the region, the city

of the republican significance, the capital.

3. State labor inspectors in performance of official duties are protected by law and are

guided by the Constitution of the Republic of Kazakhstan, laws and other normative legal acts

of the Republic of Kazakhstan.

4. Persons who obstruct the state labor inspector to perform his official duties are liable in

accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan.

5. The state control over compliance with the labor legislation of the Republic of

Kazakhstan shall be carried out in the form of inspection and preventive control with a

visiting the entity (object) subject to control in accordance with the Business Code of the

Republic of Kazakhstan, unless otherwise provided by international treaties ratified by the

Republic of Kazakhstan.

6. Is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI dated 24.05.2018 (

shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication).

Footnote. Article 191 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI

dated 24.05.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication).

Article 192. Principles of activity and main tasks of state labor inspection

Activity of the state labor inspection is carried out on the basis of the principles of respect

for, observance and protection of workers' rights and freedoms, legality, objectivity,

independence and publicity.

The main tasks of the state labor inspection are:

1) provision of state control over compliance with the labor legislation of the Republic of

Kazakhstan;

2) ensuring observance and protection of the rights and freedoms of employees, including

the right to safe working conditions;

3) consideration of applications, claims and complaints of employees and employers on

labor legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 193. The rights of state labor inspectors

When exercising state control over compliance with the labor legislation of the Republic

of Kazakhstan, state labor inspectors have the right:

1) to visit employers without hindrance in order to conduct inspections of compliance

with the employment legislation of the Republic of Kazakhstan in accordance with regulatory

legal acts of the Republic of Kazakhstan;

2) Is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI dated 24.05.2018 (

shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

3) to request and receive from employers, employees (their representatives) the

documents, explanations, information necessary for performance of the functions assigned to

them;

4) to issue instructions and conclusions binding on employers, as well as to draw up

protocols and decisions on administrative offenses, to impose administrative penalties;

5) to give explanations on the issues falling within their competence;

6) suspend (prohibit) the activities of individual industries, workshops, sites, workplaces

and equipment operation, mechanisms if they are found to be inconsistent with the

requirements of regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan on safety and labor

protection for a period of not more than five working days with the mandatory submission of

a statement of claim to the court within the specified period;

If the organization is found to be in non-compliance with the requirements of the

normative legal acts of the Republic of Kazakhstan on safety and labor protection, which

poses a threat to the life and health of workers, which cannot be eliminated by suspension (

prohibition) of the activity of individual industries, workshops, plots, workplaces and the

operation of equipment, mechanisms, the chief state inspector of labor of the Republic of

Kazakhstan, the chief state inspector of labor of the region, cities of republican significance,

the capital has the right to suspend (prohibit) the activity of the organization for a period of

not more than five working days with the obligation to submit a statement of claim to the

court within the specified period.

The threat to the life and health of employees in this subparagraph should be understood

as the possibility of industrial injuries or the risk of death of employees;

7) to prohibit the issuance and use in the workplace of special clothing and other means of

individual and collective protection that do not meet the requirements established for them;

8) Is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI dated 24.05.2018 (

shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

9) to investigate accidents related to work in an established manner;

10) issue mandatory orders for employers to suspend employees, managers and persons

responsible for ensuring safety and labor protection who have not completed training,

instruction, knowledge test on safety and labor protection issues, as well as to bring the

perpetrators to justice;

11) send to the relevant law enforcement agencies and courts information, statements of

claim and other materials on the facts of violations of labor legislation of the Republic of

Kazakhstan, non-fulfillment by employers of acts of state labor inspectors;

12) to participate in testing of knowledge on safety and labor protection;

13) to conduct a check for employers' compliance with procedures and conditions for

attracting foreign labor, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan on

employment and the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of population

migration;

14) Is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI dated 24.05.2018 (

shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official publication);

15) to interact with citizens and representatives of employees when exercising state

control over compliance with the labor legislation of the Republic of Kazakhstan;

16) to exercise other rights provided for by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Footnote. Article 193 as amended by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI

dated 24.05.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication); dated 04.05.2020 № 321-VІ (shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 194. Duties of state labor inspectors

State labor inspectors are obliged to:

1) control compliance with labor legislation of the Republic of Kazakhstan;

2) timely and qualitatively carry out inspections to comply with labor legislation of the

Republic of Kazakhstan;

3) inform employers (their representatives) about the revealed violations of the labor

legislation of the Republic of Kazakhstan to take measures to eliminate them;

4) timely consider the appeals of employees and employers on the application of labor

legislation of the Republic of Kazakhstan;

5) identify the causes and circumstances that lead to violations of the labor legislation of

the Republic of Kazakhstan, provide recommendations on their elimination and restoration of

violated labor rights;

6) take part in investigation of accidents related to work activity;

7) collect, analyze and summarize the causes of violations of labor legislation, participate

in development and adoption of measures aimed at strengthening work to prevent violations

of labor legislation of the Republic of Kazakhstan;

8) not disclose information constituting state secrets, official, commercial or other secret

protected by law, which they learnt in connection with performance of their duties;

9) conduct explanatory work on application of labor legislation of the Republic of

Kazakhstan.

Article 195. Acts of state labor inspector

1. According to the results of the audit, the state employment inspector, in accordance

with the Entrepreneur Code of the Republic of Kazakhstan, shall draw up an act on the results

of the audit.

Depending on the revealed violations of the labor legislation of the Republic of

Kazakhstan, the state labor inspector shall issue (make) the following acts:

1) instruction:

on elimination of violations of the requirements of labor legislation of the Republic of

Kazakhstan;

on conducting preventive work on labor safety and protection at production facilities and

equipment, as well as in production processes to prevent occurrence of traumatic and

emergency situations;

on prohibition (suspension) of operation of individual productions, shops, plots,

workplaces and equipment and activities of the organization as a whole;

the payment of wages by the employer;

At the same time, the act on suspension (prohibition) of activities is valid until the court

opens a civil case on the application for suspension (prohibition) of activities filed in

accordance with subparagraph 6) of Article 193 of this Code;

2) a protocol on an administrative offense;

3) the decision to terminate proceedings on the case on an administrative offense;

4) the decision on the case on an administrative offense;

5) the conclusion of the state labor inspector.

2. Acts of the State employment inspector are legal measures of influence on violations by

employers and officials of the requirements of the employment legislation of the Republic of

Kazakhstan, taking into account the requirements of Article 198, paragraph 3 of this Code.

Acts shall be drawn up in two copies, one of which shall be awarded to the employer for

signature.

3. Acts of the state labor inspector are mandatory for execution by officials, individuals

and legal entities.

4. The form of acts of the state labor inspector is approved by the authorized state body

for labor.

Footnote. The Article 195 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication); dated 26.06.2020 № 349-VI(shall enter into force upon the expiry of ten

calendar days from the day of the first official publication).

Article 196. Interaction of the state labor inspectorate with other state bodies and

organizations

1. The state labor inspectorate carries out its activities in cooperation with other state

bodies of supervision and control, with representatives of employees, public associations, and

other organizations.

2. State bodies are obliged to assist the state labor inspector in fulfilling tasks to monitor

compliance with the labor legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 197. Other forms of control with a visit to a subject of control

Footnote. Article 197 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI

dated 24.05.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication).

Article 198. Procedure for appealing decisions, actions (inaction) of the state labor inspector

exercising state control

1. In case of violation of the rights and legitimate interests of the employer when

exercising state control over compliance with the employment legislation of the Republic of

Kazakhstan, the employer shall have the right to appeal the actions (inactions) of the state

employment inspector to a higher state inspector and (or) to the court in the order established

by the legislation of the Republic of Kazakhstan, taking into account the requirements of

paragraph 3 of this article.

2. The Chief state labor inspector of the Republic of Kazakhstan or the Chief state labor

inspector of the region, city of the republican significance, the capital has the right to suspend

execution, to cancel or revoke acts of a lower state labor inspector before the decision on the

application (complaint) of individual and (or) legal entities against actions (inaction) or acts is

made.

3. An order for payment of wages by an employer may be appealed to a higher State

employment inspector or court within ten working days from the date of receipt of the order.

In the event of failure to comply with the order within the period prescribed by the State

Employment Inspector and after the expiry of the period of appeal, if it has not been appealed,

the order shall, not later than three working days after the expiry of the specified periods, be

sent for enforcement to the relevant judicial body or to the regional chamber of private

judicial executors for territorial status in accordance with the Law of the Republic of

Kazakhstan "On Enforcement Proceedings and Status of Judicial Executors."

From the date of receipt of the complaint against the order, the higher State Employment

Inspector shall decide on the complaint within ten working days.

In the event of an appeal against a court order, it shall be sent not later than three working

days from the date of entry into force of the judicial act for enforcement to the relevant

judicial body or to the regional chamber of private bailiffs for territorial status in accordance

with the Law of the Republic of Kazakhstan "On Enforcement Proceedings and Status of

Bailiffs."

Footnote. The Article 198 as amended by the Law of the RK dated 26.06.2020 № 349-VI

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 199. Departmental record

Footnote. Article 199 is excluded by the Law of the Republic of Kazakhstan No. 156-VI

dated 24.05.2018 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after its first official

publication).

Article 200. Declaration of employer activity

The declaration of the employer's activities shall be carried out by the local employment

inspectorate together with the regional associations (associations, unions) of employers and

the territorial associations of trade unions in the order determined by the authorized state

employment authority.

The declaration shall be carried out by comparing the criteria (indicators) by which the

employer independently evaluates his activities for compliance with the requirements of labor

legislation of the Republic of Kazakhstan.

Information on the declaration shall be entered by the employer in the information system

on labor protection and safety.

Employers whose activities shall be recognized as complying with the requirements of the

employment legislation of the Republic of Kazakhstan are given a certificate of confidence

for a period of three years, which is taken into account when forming a semi-annual list of

preventive control with a visit to the subject (object) of control in accordance with the

Entrepreneurial Code of the Republic of Kazakhstan.

Footnote. The Article 200 in the wording of the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-

VІ (shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

CHAPTER 22. INTERNAL CONTROL

Article 201. Internal control on labor safety and protection

1. Internal health and safety control shall include the organization of the creation and

implementation of a employment safety management system, monitoring the state of working

conditions, conducting an operational analysis of production control data, assessing

occupational risk and taking measures to eliminate found inconsistencies with safety and

safety requirements.

2. Internal monitoring of occupational safety and safety shall be carried out by the

employer in order to comply with the established requirements for occupational safety and

health and to take immediate measures to eliminate the violations detected.

Footnote. The Article 201 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 202. Mechanism of implementation of internal control on labor safety and protection

1. In order to exercise internal control over compliance with labor safety and protection

requirements in organizations carrying out productive activities with the number of more than

fifty employees, the employer establishes a labor safety and protection service that reports

directly to the first head of the organization or to the person authorized by him.

2. A standard provision on the labor safety and protection service in the organization is

developed by the authorized state body for labor.

3. The employer with a staff of up to fifty people introduces the position of a specialist in

labor safety and protection taking into account the specifics of the activity or the

responsibility for ensuring labor safety and protection is assigned to another specialist.

4. The labor safety and protection service or the specialist specified in paragraph 3 of this

article shall have the right:

1) to visit and inspect production, household and other premises without hindrance;

2) to monitor development and fulfillment of preventive measures to create safe and

healthy working conditions, prevent occupational injuries and occupational diseases in the

structural units of the organization;

3) to issue the binding instructions on taking measures to eliminate the revealed violations

of labor safety and protection to the employees of the structural divisions of the organization.

5. The labor safety and protection service or a specialist specified in paragraph 3 of this

article shall be obliged:

1) to monthly analyze the state and causes of occupational injuries and occupational

diseases in the organization, develop preventive measures and incorporate them into

electronic databases of the organization for permanent storage;

2) provide training, guidance and knowledge testing on occupational health and safety

issues for workers, managers and persons responsible for occupational health and safety;

3) to ensure compliance with the procedure for investigating accidents related to work

activities.

6. Organization of labor safety and protection for small businesses can be carried out on a

contractual basis with individuals or legal entities.

Footnote. The Article 202 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

Article 203. Employee council on labor safety and protection in organizations

1. On the initiative of the employer and (or) on the initiative of employees or their

representatives within a period of not more than fifteen working days, a production council

for employment health and safety shall be created. It consists on a parity basis of

representatives of the employer, representatives of employees, including technical inspectors

for employment protection.

2. The composition of the employee council on labor safety and protection is approved by

a joint decision of the employer and representatives of employees.

3. The employee council on labor safety and protection is headed by a chairman elected

by the members of the council from among the representatives of the employer and

employees on a rotational basis, with a periodicity of two years.

Decisions of the employee council on labor safety and protection are mandatory for the

employer and employees.

4. The Occupational Safety and Safety Council organizes joint actions of the employer

and employees to ensure safety and safety requirements, prevent industrial injuries and

occupational diseases, and also organize inspections of working conditions and safety at

workplaces by technical employment protection inspectors.

5. Technical inspectors for labor protection are approved by the decision of the employee

council for safety and labor protection.

The status, rights and duties of technical inspectors for labor protection, as well as the

procedure for exercising control by them are determined by the decision of the employee

council for safety and labor protection.

Footnote. The Article 203 as amended by the Law of the RK dated 04.05.2020 № 321-VІ

(shall enter into force upon the expiry of ten calendar days from the day of the first official

publication).

CHAPTER 23. FINAL PROVISIONS

Article 204. The order of introduction of this Code

1. This Code shall enter into force on January 1, 2016.

2. To establish that from 1 January 2017:

1) subparagraph 64) of paragraph 1 of Article 1 is effective in the following wording:

"64) specialized organizations for attestation of production facilities - organizations that

carry out attestation of production facilities for working conditions, having qualified

personnel and having testing laboratories in their composition accredited in accordance with

the legislation of the Republic of Kazakhstan;";

2) subparagraph 4) of paragraph 1 of Article 26 is effective in the following wording:

"4) with foreigners and stateless persons temporarily staying on the territory of the

Republic of Kazakhstan until the local executive body issues a permission to employ foreign

labor or a certificate of qualification for independent employment issued, in accordance with

the procedure determined by the authorized body for migration issues, to foreign workers, or

before issuance of permission to a labor immigrant issued by the internal affairs bodies in

accordance with the procedure established by the Ministry of Internal Affairs of the Republic

of Kazakhstan, or without observance of limitations or exceptions established by the laws of

the Republic of Kazakhstan;";

3) subparagraph 6) of paragraph 1 of Article 30 is effective in the following wording:

"6) within the terms established by the legislation of the Republic of Kazakhstan for

exercising the labor activity by foreign workers arriving for independent employment, the

permits, issued by the local executive body for attraction of foreign labor or a permit, issued

by the internal affairs bodies to a labor immigrant;";

4) subparagraph 1) of paragraph 1 of Article 57 is effective in the following wording:

"1) when the local executive bodies withdraw their permit to hire foreign workers or the

expiry of the validity of the residence permit;";

5) subparagraph 3) of Article 60 is effective in the following wording:

"3) conclusion of an employment contract with foreigners and stateless persons without

obtaining certificates of qualifications in accordance with the established procedure for

independent employment or a permit to employ foreign labor or without compliance with

restrictions or exemptions established by the laws of the Republic of Kazakhstan;".

3. To recognize as invalid from the date of enactment of this Code:

1) The Labor Code of the Republic of Kazakhstan dated May 15, 2007 (Bulletin of the

Parliament of the Republic of Kazakhstan, 2007, № 9, art. 65; № 19, art. 147; № 20, art. 152;

№ 24, art. 178; 2008, № 21, art. 97; № 23, art. 114; 2009, № 8, art. 44; № 9-10, art. 50; № 17

, art. 82; № 18, art. 84; № 24, art. 122, 134; 2010, № 5, art. 23; № 10, art. 48; № 24, art. 146,

148; 2011, № 1, art. 2, 3; № 11, art. 102; № 16, art. 128; 2012, № 3, art. 26; № 4, art. 32; №

5, art. 41; № 6, art. 45; № 13, art. 91; № 14, art. 92; № 15, art. 97; № 21-22, art. 123; 2013,

№ 2, art. 13; № 3, art. 15; № 7, art. 36; № 9, art. 51; № 10-11, art. 56; № 14, art. 72, 75; №

15, art. 78, 81; № 16, art. 83; № 23-24, art. 116; 2014, № 2, art. 10; № 7, art. 37; № 8, art. 44,

49; № 11, art. 67; № 14, art. 84; № 16, art. 90; № 19-I, 19-II, art. 96; № 21, art. 122; № 23,

art. 143; 2015, № 1, art. 2; № 3, art. 13; № 7, art. 33; № 8, art. 45; № 10, art. 50; № 11, art.

56; № 14, art. 72; № 15, art. 78);

2) The Law of the Republic of Kazakhstan dated May 15, 2007 "On enactment of the

Labor Code of the Republic of Kazakhstan" (Bulletin of the Parliament of the Republic of

Kazakhstan, 2007, №. 9, Article 66).

President

of the Republic of Kazakhstan

N. NAZARBAYEV

© 2012. «Institute of legislation and legal information of the Republic of Kazakhstan» of the Ministry of Justice of

the Republic of Kazakhstan

Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексі

Қазақстан Республикасының Кодексі 2015 жылғы 23 қарашадағы № 414-V ҚРЗ.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!

Осы Кодекстің қолданысқа енгізілу тәртібін 204-баптан қараңыз.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!

Қолданушыларға ыңғайлы болуы үшін ЗҚАИ мазмұнды жасады

МАЗМҰНЫ

Ескерту. Мазмұны алып тасталды – ҚР 01.07.2021 № 61-VII Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

ЖАЛПЫ БӨЛІК

1-БӨЛІМ. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-тарау. НЕГІЗГІ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Осы Кодексте пайдаланылатын негізгі ұғымдар

1. Осы Кодексте мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

1) азаматтық қызмет – азаматтық қызметшілердің қазыналық кәсіпорындардың,

мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен функцияларын іске асыруға, мемлекеттік

органдарға техникалық қызмет көрсетуді жүзеге асыруға және олардың жұмыс істеуін

қамтамасыз етуге бағытталған лауазымдық өкілеттіктерді орындау жөніндегі кәсіптік

қызметі;

2) азаматтық қызметші – Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген

тәртіппен қазыналық кәсіпорындарда, мемлекеттік мекемелерде ақы төленетін штаттық

лауазымды атқаратын және олардың міндеттері мен функцияларын іске асыру,

мемлекеттік органдарға техникалық қызмет көрсетуді жүзеге асыру мен олардың

жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында лауазымдық өкілеттіктерді жүзеге асыратын

адам;

3) айлық жалақының ең төмен мөлшері – біліктілікті қажет етпейтін қарапайым (

онша күрделі емес) еңбек жұмыскері осы Кодексте белгіленген қалыпты жағдайларда

және жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы кезінде еңбек міндеттерін орындаған кезде

бір айда оған төленетін ақшалай төлемдердің кепілдік берілген ең төмен мөлшері;

4) арнайы киім – жұмыскерді зиянды және (немесе) қауіпті өндірістік факторлардан

қорғауға арналған киім, аяқкиім, баскиім, қолғап, өзге де жеке қорғаныш құралдары;

5) ауыр жұмыстар – жұмыскердің ауыр (он килограмм және одан ауыр) заттарды

қолмен тұрақты түрде орнынан қозғалтуға, жылжытуға және тасуға байланысты әрі

дене күшін жұмсауды талап ететін (250 ккал/сағаттан астам энергия жұмсалатын)

қызметінің түрлері;

6) ауысымдық жұмыс – тәулік ішінде екі не үш немесе төрт жұмыс ауысымындағы

жұмыс;

7) әлеуметтік әріптестік – жұмыскерлер (жұмыскерлердің өкілдері), жұмыс

берушілер (жұмыс берушілердің өкілдері), мемлекеттік органдар арасындағы еңбек

қатынастарын және еңбек қатынастарымен тікелей байланысты өзге де қатынастарды,

сондай-ақ әлеуметтік-экономикалық қатынастарды реттеу мәселелері бойынша

олардың мүдделерін келісуді қамтамасыз етуге бағытталған, тең құқықты

ынтымақтастыққа негізделген өзара қатынастар жүйесі;

8) бас, салалық, өңірлік келісім (бұдан әрі – келісім) – тараптардың республикалық,

салалық және өңірлік деңгейлердегі жұмыскерлер үшін мазмұнын және еңбек

жағдайларын, жұмыспен қамтуды және әлеуметтік кепілдіктерді белгілеу жөніндегі

міндеттемелерін айқындайтын әлеуметтік әріптестік тараптарының арасында

жасалатын жазбаша келісім нысанындағы құқықтық акт;

9) бейбәсекелестік туралы талап – жұмыс берушіге нұқсан келтіруі ықтимал

әрекеттерді жүзеге асыруға жұмыскердің құқығын шектейтін, бейбәсекелестік туралы

шарттың талаптары;

10) бос тұрып қалу – экономикалық, технологиялық, ұйымдастырушылық, өзге де

өндірістік немесе табиғи сипаттағы себептер бойынша жұмыстың уақытша тоқтап

тұруы;

11) біліктілік санаты (разряды) – орындалатын жұмыстардың күрделілігін

көрсететін, жұмыскердің біліктілігіне қойылатын талаптар деңгейі;

12) делдал – еңбек қатынастарының тараптары еңбек дауын шешу жөнінде

қызметтер көрсету үшін тартатын жеке немесе заңды тұлға;

13) демалыс – жұмыс орны (лауазымы) мен осы Кодексте белгіленген жағдайларда

орташа жалақысын сақтай отырып, жұмыскердің жыл сайынғы демалуын қамтамасыз

ету немесе әлеуметтік мақсаттар үшін жұмыскерді белгілі бір кезеңге жұмыстан босату

;

14) еңбек – адам мен қоғамның өмір сүру және қажеттіліктерін қанағаттандыру

үшін қажетті материалдық, рухани және басқа да құндылықтарды жасауға бағытталған

адам қызметі;

15) еңбек гигиенасы – жұмыскерлердің денсаулығын сақтау, өндірістік орта мен

еңбек процесінің қолайсыз әсерлерінің профилактикасы жөніндегі

санитариялық-эпидемиологиялық шаралар мен құралдар кешені;

16) еңбек дауы – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасын қолдану,

келісімдердің, еңбек және (немесе) ұжымдық шарттардың, жұмыс беруші актілерінің

талаптарын орындау немесе өзгерту мәселелері бойынша жұмыскер (жұмыскерлер)

мен жұмыс беруші (жұмыс берушілер), оның ішінде бұрын еңбек қатынастарында

болғандар арасындағы келіспеушіліктер;

17) еңбек жағдайлары – еңбекке ақы төлеу, еңбекті нормалау, еңбек міндеттерін

орындау, жұмыс уақыты мен тынығу уақытының режимі жағдайлары, кәсіптерді (

лауазымдарды) қоса атқару, қызмет көрсету аймақтарын кеңейту, жұмыста уақытша

болмаған жұмыскердің міндеттерін атқару, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау

тәртібі, техникалық, өндірістік-тұрмыстық жағдайлар, сондай-ақ тараптардың келісуі

бойынша өзге де еңбек жағдайлары;

18) еңбек жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк орган – Қазақстан Республикасының

заңнамасына сәйкес еңбек қатынастары саласындағы басшылықты және салааралық

үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;

19) еңбек инспекциясы жөніндегі жергілікті орган – облыстың, республикалық

маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдарының тиісті

әкімшілік-аумақтық бірлік шегінде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес

еңбек қатынастары саласындағы өкілеттіктерді жүзеге асыратын құрылымдық

бөлімшесі;

20) еңбекке ақы төлеу – осы Кодекске және Қазақстан Республикасының өзге де

нормативтік-құқықтық актілеріне, сондай-ақ келісімдерге, еңбек, ұжымдық шарттарға

және жұмыс берушінің актілеріне сәйкес жұмыскерге еңбегі үшін берілетін сыйақының

міндетті төлемін жұмыс берушінің қамтамасыз етуіне байланысты қатынастар жүйесі;

21) еңбек қатынастары – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында,

келісімдерде, еңбек, ұжымдық шарттарда және жұмыс берушінің актілерінде көзделген

құқықтар мен міндеттерді жүзеге асыру кезінде жұмыскер мен жұмыс берушінің

арасында туындайтын қатынастар;

22) еңбек қатынастарымен тікелей байланысты қатынастар – осы Кодексте

көзделген жағдайларда еңбекті ұйымдастыру мен басқаруға, жұмысқа орналастыруға,

жұмыскерлерді кәсіптік даярлауға, қайта даярлауға және олардың біліктілігін

арттыруға, әлеуметтік әріптестікке, ұжымдық шарттар мен келісімдер жасасуға, еңбек

жағдайларын белгілеуге жұмыскерлердің (жұмыскерлер өкілдерінің) қатысуына, еңбек

дауларын шешуге және Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының сақталуын

бақылауға байланысты қалыптасатын қатынастар;

23) еңбек қауіпсіздігі – еңбек қызметі процесінде жұмыскерлерге зиянды және (

немесе) қауіпті өндірістік факторлардың әсерін болғызбайтын іс-шаралар кешенімен

қамтамасыз етілген, жұмыскерлердің қорғалуының жай-күйі;

24) еңбек қауіпсіздігі жағдайлары – жұмыскер еңбек міндеттерін орындаған кезде

еңбек процесі мен өндірістік ортаның еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау

талаптарына сәйкестігі;

25) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мониторингі – өндірістегі еңбек

қауіпсіздігінің және еңбекті қорғаудың жай-күйін қадағалау жүйесі, сондай-ақ еңбек

қауіпсіздігінің және еңбекті қорғаудың жай-күйін бағалау мен болжау;

26) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы нормативтер –

эргономикалық, санитариялық-эпидемиологиялық, психофизиологиялық және еңбектің

қалыпты және қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз ететін өзге де талаптар;

27) еңбек қызметіне байланысты жазатайым оқиға – өзінің еңбек (қызметтік)

міндеттерін немесе жұмыс берушінің не қабылдаушы тараптың тапсырмаларын

орындауы кезінде жұмыскердің, жіберуші тарап жұмыскерінің өндірістік жарақаттануы

, денсаулығының кенеттен нашарлауы немесе улануы салдарынан олардың еңбекке

қабілеттілігінен уақытша немесе тұрақты айырылуына не қайтыс болуына әкеп

соқтырған зиянды және (немесе) қауіпті өндірістік фактордың жұмыскерге, жіберуші

тараптың жұмыскеріне әсер етуі;

28) еңбек міндеттері – жұмыскер мен жұмыс берушінің Қазақстан

Республикасының нормативтік-құқықтық актілерінде, жұмыс берушінің актісінде,

қабылдаушы тараптың актісінде, еңбек, ұжымдық шарттарда келісілген міндеттемелері

;

29) еңбек өтілі – жұмыскер еңбек міндеттерін орындауға жұмсаған, күнтізбемен

есептелген уақыт, сондай-ақ осы Кодекске сәйкес еңбек өтіліне кіретін өзге де кезеңдер

;

30) еңбек тәртібі – жұмыс беруші мен жұмыскерлердің Қазақстан Республикасының

нормативтік-құқықтық актілерінде, сондай-ақ келісімдерде, еңбек, ұжымдық шарттарда

, жұмыс берушінің актілерінде, құрылтай құжаттарында белгіленген міндеттемелерді

тиісінше орындауы;

31) еңбек тәртіптемесі – жұмыскерлер мен жұмыс берушінің еңбекті ұйымдастыру

жөніндегі қатынастарын реттеу тәртібі;

32) еңбекті қорғау – құқықтық, әлеуметтік-экономикалық,

ұйымдастырушылық-техникалық, санитариялық-эпидемиологиялық,

емдеу-профилактикалық, оңалту және өзге де іс-шаралар мен құралдарды қамтитын,

еңбек қызметі процесінде жұмыскерлердің өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігін

қамтамасыз ету жүйесі;

32-1) еңбекті қорғауды басқару жүйесі – еңбекті қорғау жөніндегі саясатты іске

асыру, еңбек қауіпсіздігі талаптарын орындау, кәсіптік тәуекелдерді басқару жөніндегі

өзара байланысты іс-шаралар кешені;

33) еңбекті қорғау жөніндегі техникалық инспектор – еңбек қауіпсіздігі және

еңбекті қорғау жөніндегі ішкі бақылауды жүзеге асыратын жұмыскерлердің өкілі;

34) еңбекті нормалау – нақты ұйымдастыру-техникалық жағдайларда

жұмыскерлердің жұмысты орындауға (өнім бірлігін дайындауға) арналған қажетті

еңбек шығындарын (уақытты) айқындау және осы негізде еңбек нормаларын белгілеу;

35) еңбектің қауіпсіз жағдайлары – жұмыс істейтіндерге өндірістік факторлардың

әсерінің деңгейлері белгіленген нормативтерден аспайтын еңбек жағдайлары;

35-1) еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесі – еңбек шарттарын,

жұмыскерлердің еңбек қызметі мен санын есепке алуды автоматтандыруға арналған

ақпараттық жүйе;

36) еңбек шарты – жұмыскер мен жұмыс берушінің арасындағы жазбаша келісім,

бұған сәйкес жұмыскер белгілі бір жұмысты (еңбек функциясын) жеке өзі орындауға,

еңбек тәртіптемесін сақтауға міндеттенеді, ал жұмыс беруші жұмыскерге келісілген

еңбек функциясы бойынша жұмыс беруге, осы Кодексте, Қазақстан Республикасының

заңдарында және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік-құқықтық

актілерінде, ұжымдық шартта, жұмыс берушінің актілерінде көзделген еңбек жағдайын

қамтамасыз етуге, жұмыскерге уақтылы және толық мөлшерде жалақы төлеуге

міндеттенеді;

37) жалақы – жұмыскердің біліктілігіне, орындалатын жұмыстың күрделілігіне,

санына, сапасына және жағдайларына қарай еңбек үшін төленетін сыйақы, сондай-ақ

өтемақы және ынталандыру сипатындағы төлемдер;

38) жеке қорғаныш құралдары – жұмыскерді зиянды және (немесе) қауіпті

өндірістік факторлардың әсерінен қорғауға арналған құралдар, оның ішінде арнайы

киім;

39) жұмыс беруші – жұмыскер еңбек қатынастарында болатын жеке немесе заңды

тұлға;

40) жұмыс берушілердің өкілдері – құрылтай құжаттары және (немесе) сенімхат

негізінде жұмыс берушінің немесе жұмыс берушілер тобының мүдделерін білдіруге

уәкілеттік берілген жеке және (немесе) заңды тұлғалар;

41) жұмыс берушінің актілері – жұмыс беруші шығаратын бұйрықтар, өкімдер,

нұсқаулықтар, қағидалар, ережелер, ауысымдық кестелер, вахта кестелері, демалыс

кестелері;

42) жұмыс берушінің қызметін декларациялау – жұмыс берушінің қызметін ол

берген өтініш негізінде Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының талаптарына

сәйкес келеді деп тану рәсімі;

43) жұмыскер – жұмыс берушімен еңбек қатынастарында тұратын және еңбек

шарты бойынша жұмысты тікелей орындайтын жеке тұлға;

44) жұмыскерлердiң өкiлдерi – кәсiптiк одақтар және олардың бiрлестiктерi, ал олар

болмаған кезде осы Кодексте көзделген жағдайларда жұмыскерлердiң жалпы

жиналысында (конференциясында) жұмыскерлердiң (конференция делегаттарының)

кемінде үштен екісі қатысқан кезде қатысушылардың көпшілік даусымен сайланған

және уәкiлеттiк берілген сайланбалы өкiлдер;

45) жұмыс орны – жұмыскердің еңбек қызметі процесінде еңбек міндеттерін

орындауы кезінде оның тұрақты немесе уақытша болатын орны;

46) жұмысты тарифтеу – орындалатын жұмыстарды Жұмыстар мен жұмысшы

кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығына және Басшылар, мамандар

және басқа да қызметшілер лауазымдарының, жұмысшы кәсіптерінің

тарифтік-біліктілік сипаттамаларының біліктілік анықтамалығына және ұйымдар

басшылары, мамандары және басқа да қызметшілері лауазымдарының үлгілік біліктілік

сипаттамаларына сәйкес белгілі бір күрделілікке жатқызу;

47) жұмыс уақыты – жұмыскер жұмыс берушінің актілеріне және еңбек шартының

талаптарына сәйкес еңбек міндеттерін орындайтын уақыт, сондай-ақ осы Кодекске,

Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік-құқықтық актілеріне, ұжымдық

шартқа, жұмыс берушінің актісіне сәйкес жұмыс уақытына жатқызылған өзге де уақыт

кезеңдері;

48) жұмыс уақытының жиынтық есебі – жұмыс беруші белгілеген есептік кезеңдегі

жұмыс уақытын жинақтау жолымен есептелген жұмыс уақытының есебі;

48-1) жіберуші тарап – Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген

тәртіппен тіркелген, персонал беру жөніндегі қызметтерді көрсету бойынша қызметті

жүзеге асыратын заңды тұлға, оның ішінде шетелдік заңды тұлғаның филиалы;

48-2) жіберуші тараптың жұмыскерлері – персонал беру жөніндегі қызметтерді

көрсетуге арналған шартқа сәйкес жіберуші тараппен жасалған еңбек шарты негізінде

тартылатын жұмыскерлер;

49) зиянды еңбек жағдайлары – зиянды өндірістік факторлардың болуымен

сипатталатын еңбек жағдайлары;

50) зиянды өндірістік фактор – жұмыскерге әсер етуі ауыруына немесе еңбекке

қабілеттілігінің төмендеуіне және (немесе) ұрпағының денсаулығына кері ықпал етуге

әкеп соғуы мүмкін өндірістік фактор;

51) кәсіптік ауру – жұмыскердің өз еңбек (қызметтік) міндеттерін орындау кезінде

оған зиянды және (немесе) қауіпті өндірістік факторлардың әсер етуінен туындаған

созылмалы немесе қатты ауру;

51-1) кәсіптік тәуекел – еңбек (қызметтік) міндеттерін орындау кезінде

жұмыскердің еңбекке жарамды болуынан айырылу (не қайтыс болу) тәуекелі;

51-2) кәсіптік тәуекелдерді басқару – кәсіптік тәуекелдерді сәйкестендіруді және

бағалауды, түзету шараларын, кәсіптік тәуекелді бақылауды және оның мониторингін

қамтитын, еңбекті қорғауды басқару жүйесінің құрамдас бөлігі;

51-3) кәсіптік тәуекелді бағалау – ұйымдағы тәуекелдерді сәйкестендіру туралы

ақпаратты талдау және науқастану мен өндірістік жарақаттану, ұжымдық және жеке

қорғаныш құралдарымен қамтамасыз етілу туралы статистикалық деректер негізінде

кәсіптік тәуекел дәрежесін айқындау;

52) кепілдіктер – жұмыскерлерге әлеуметтік-еңбек қатынастары саласында берілген

құқықтардың жүзеге асырылуы олардың көмегімен қамтамасыз етілетін құралдар,

тәсілдер мен жағдайлар;

52-1) қабылдаушы тарап – персонал беру жөніндегі қызметтерді көрсетуге арналған

шартқа сәйкес жіберуші тараптың жұмыскерлерін жұмыс істеу үшін тартатын жеке

немесе заңды тұлға, дара кәсіпкер, оның ішінде шаруа немесе фермер қожалығы;

52-2) қабылдаушы тараптың актілері – персонал беру жөніндегі қызметтерді

көрсетуге арналған шартқа сәйкес қабылдаушы тарап шығаратын бұйрықтар, өкімдер,

нұсқаулықтар, қағидалар, ережелер, ауысымдылық графиктері, вахта графиктері;

53) қауіпсіздік нормалары – жұмыскерлердің еңбек қызметі процесінде олардың

өмірі мен денсаулығын сақтауға бағытталған ұйымдастырушылық, техникалық,

санитариялық-гигиеналық, биологиялық және өзге де нормаларды, қағидаларды,

рәсімдер мен өлшемшарттарды қамтамасыз ету тұрғысынан өндіріс жағдайларын,

өндірістік және еңбек процесін сипаттайтын сапалық және сандық көрсеткіштер;

54) қауіпті еңбек жағдайлары – еңбекті қорғау қағидалары сақталмаған жағдайда

белгілі бір өндірістік немесе жоюға болмайтын табиғи факторлардың әсері

жұмыскердің өндірістік жарақаттануына, денсаулығының кенеттен нашарлауына

немесе улануына әкеп соқтыратын, соның салдарынан еңбекке қабілеттіліктен уақытша

немесе тұрақты айырылуы, кәсіптік ауруға шалдығуы не қайтыс болуы орын алатын

еңбек жағдайлары;

55) қауіпті өндірістік фактор – әсері жұмыскердің еңбекке қабілеттіліктен уақытша

немесе тұрақты айырылуына (өндірістік жарақаттануына немесе кәсіптік ауруына)

немесе қайтыс болуына әкеп соқтыруы мүмкін өндірістік фактор;

55-1) қашықтан аралас жұмыс істеу – еңбек міндеттерін орындау кезеңдерін жұмыс

беруші, қабылдаушы тарап және олардың объектілері тұрған жерде де, қашықтан

жұмыс істеу арқылы да кезектестіру жолымен еңбек процесін жүзеге асыру;

55-2) қашықтан жұмыс істеу –жұмыс беруші, қабылдаушы тарап және олардың

объектілері тұрған жерден тыс жерде еңбек қызметі процесінде

ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдана отырып еңбек процесін

жүзеге асыру;

56) қоса атқарылатын жұмыс – жұмыскердің негізгі жұмысынан бос уақытында

еңбек шарты жағдайында тұрақты, ақы төленетін басқа жұмысты орындауы;

57) мемлекеттік органның шетелдік жұмыскері – еңбек шарты бойынша

мемлекеттік органға тартылған шетелдік;

58) мереке күндері – Қазақстан Республикасының ұлттық және мемлекеттік мереке

күндері;

59) негізгі жалақы – тарифтік мөлшерлемелер, лауазымдық айлықақылар, кесімді

бағалар бойынша төлемді қамтитын, жалақының салыстырмалы түрдегі тұрақты бөлігі

және Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында, салалық келісімде, ұжымдық

және (немесе) еңбек шарттарында көзделген тұрақты сипаттағы төлемдер;

60) өндірістік жабдық – машиналар, механизмдер, құрылғылар, аппараттар,

аспаптар және жұмысқа, өндіріске қажетті өзге де техникалық құралдар;

61) өндірістік жарақат – жұмыскердің еңбек міндеттерін орындау кезінде алған,

оның еңбекке қабілеттіліктен айырылуына әкеп соққан денсаулығының зақымдануы;

62) өндірістік қажеттілік – дүлей апатты, аварияны болғызбау немесе жою немесе

олардың салдарларын дереу жою мақсатында, жазатайым оқиғаларды, бос тұрып

қалуды, мүліктің жойылуын немесе бүлінуін болғызбау үшін және басқа да айрықша

жағдайларда, сондай-ақ уақытша болмаған жұмыскерді алмастыру үшін жұмыстарды

орындау;

63) өндірістік қызмет – шикізаттың алуан түрлерін өндіруді және қайта өңдеуді,

қызметтердің алуан түрлерін көрсетуді және жұмыстарды орындауды қамтитын,

ресурстарды дайын өнімге айналдыру үшін қажетті еңбек құралдарын қолдана отырып

жасалатын жұмыскерлер әрекеттерінің жиынтығы;

64) өндірістік объектілерді аттестаттауды жүргізу жөніндегі мамандандырылған

ұйымдар – өндірістік объектілерді еңбек жағдайлары бойынша аттестаттауды жүргізу

жөніндегі қызметті жүзеге асыратын, білікті кадрлары және өзінің құрамында

Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес аккредиттелген сынақ зертханалары

бар ұйымдар;

65) өндірістік объектілерді еңбек жағдайлары бойынша аттестаттау – өндірістік

объектілерде (цехтарда, учаскелерде, жұмыс орындарында, сондай-ақ жұмыс

берушілердің бөлек тұрған, өндірістік қызметті жүзеге асыратын өзге де

бөлімшелерінде) орындалатын жұмыстар қауіпсіздігінің жай-күйін, зияндығын,

ауырлығын, қауырттығын, еңбек гигиенасын айқындау және өндірістік орта

жағдайларының еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы нормативтерге

сәйкестігін айқындау мақсатында оларды бағалау жөніндегі қызмет;

66) өндірістік санитария – зиянды өндірістік факторлардың жұмыскерлерге әсерін

болғызбайтын немесе азайтатын санитариялық-гигиеналық, ұйымдастыру іс-шаралары

мен техникалық құралдар жүйесі;

66-1) өндiрiстiк-тұрмыстық жағдайлар – жұмыскердің жұмыс орнында, оның iшiнде

вахталық жұмыс әдісі кезінде болуы үшін қажетті, санитариялық-тұрмыстық

үй-жайлармен, сондай-ақ тынығу және тамақтану үшін жағдайлармен қамтамасыз етуді

қамтитын еңбек жағдайлары;

67) өндірістік факторлар – Қазақстан Республикасының заңнамалық және өзге де

нормативтік-құқықтық актілеріне сәйкес жұмыскерге әсер ететін техникалық,

санитариялық, гигиеналық, өндірістік-тұрмыстық және басқа да жағдайлар;

68) өрескел абайсыздық – жұмыскердің еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы

қағидаларын және өз денсаулығының қауіпсіздігін бұзуға ықпал ететін әрекеттері;

69) өтемақы төлемдері – жұмыстың ерекше режимі мен еңбек жағдайларына,

жұмысынан айырылуына, жұмыскерлерге еңбек міндеттерін немесе Қазақстан

Республикасының заңдарында көзделген өзге де міндеттерді орындауына байланысты

шығындарды өтеуге байланысты ақшалай төлемдер, сондай-ақ жұмыскерлерді немесе

еңбек қатынастарында тұрмайтын өзге адамдарды (бұдан әрі – білім алушы) кәсіптік

даярлаумен, қайта даярлаумен және біліктілігін арттырумен байланысты төлемдер;

69-1) персонал беру – жіберуші тараптың жұмыскерді қабылдаушы тараптың

мүддесінде, басқаруымен және бақылауымен еңбек функцияларын орындауы үшін оны

персонал беру жөніндегі қызметтерді көрсетуге арналған шарт бойынша қабылдаушы

тарапқа жіберуі;

70) разрядаралық коэффициент – сабақтас тарифтік-біліктілік разрядтарының

тарифтік мөлшерлемелері арасындағы арақатынас;

71) тарифтік жүйе – еңбекке ақы төлеу жүйесінің бір түрі, онда жұмыскерлердің

жалақысы тарифтік мөлшерлемелер (айлықақылар) және тарифтік кестелер негізінде

сараланып айқындалады;

72) тарифтік кесте – орындалатын жұмыстарды күрделілік және жұмыскерлерді

біліктілік белгісі бойынша саралауды көздейтін тарифтік разрядтар мен тарифтік

коэффициенттер жиынтығы;

73) тарифтік мөлшерлеме (айлықақы) – жұмыскердің уақыт бірлігі ішінде белгілі

бір күрделіліктегі (біліктіліктегі) еңбек міндеттерін орындағаны үшін еңбегіне ақы

төлеудің тіркелген мөлшері;

74) тарифтік разряд – жұмыстың күрделілік деңгейі және осы жұмысты орындау

үшін қажетті біліктілік деңгейінің көрсеткіші;

75) тәртіптік жаза – тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін Қазақстан

Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда жұмыс беруші немесе ұлттық

басқарушы холдингтің бірінші басшысы қолданатын жұмыскерге тәртіптік ықпал ету

шарасы;

76) тәртіптік теріс қылық – жұмыскердің өз еңбек міндеттерін құқыққа қарсы,

кінәлілікпен орындамауы немесе тиісінше орындамауы, сондай-ақ еңбек тәртібін бұзуы

;

77) тынығу уақыты – жұмыскердің еңбек міндеттерін орындаудан бос және өз

қалауы бойынша пайдалана алатын уақыты;

78) ұжымдық қорғаныш құралдары – жұмыс істейтін екі және одан көп жұмыскерді

зиянды және (немесе) қауіпті өндірістік факторлардың әсерінен бір мезгілде қорғауға

арналған техникалық құралдар;

79) ұжымдық шарт – ұйымдағы әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттейтін,

жұмыскерлердің өкілдері арқылы жұмыскерлер мен жұмыс беруші арасында

жасалатын жазбаша келісім нысанындағы құқықтық акт;

80) үстеме жұмыс – жұмыскер жұмыс берушінің бастамасы бойынша жұмыс

уақытының белгіленген ұзақтығынан (есептік кезеңдегі жұмыс сағаттарының қалыпты

санынан артық) тыс орындайтын жұмыс;

81) хабарлама – жұмыскердің немесе жұмыс берушінің жазбаша нысандағы (қағаз

жеткізгіштегі немесе электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылған

электрондық құжат нысанындағы) қолма-қол не курьерлік пошта байланысы, пошта

байланысы, факсимильді байланыс, электрондық пошта және өзге де

ақпараттық-коммуникациялық технологиялар арқылы немесе жұмыскердің немесе

жұмыс берушінің авторизациялануы, сәйкестендірілуі қамтамасыз етіле отырып,

электрондық түрде берілген өтініші;

82) іссапар – жұмыс берушінің өкімі бойынша жұмыскерді тұрақты жұмыс орнынан

тыс жерге белгілі бір мерзімге еңбек міндеттерін орындау үшін жіберу, сондай-ақ

жұмыскерді басқа жерге оқуға, біліктілігін арттыруға немесе қайта даярлауға жіберу.

2. Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының басқа да арнайы ұғымдары мен

терминдері осы Кодекстің тиісті баптарында айқындалатын мағыналарда

пайдаланылады.

Ескерту. 1-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 23.11.2015 № 414-V Кодексімен (

01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); ҚР 24.05.2018 № 156-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.12.2020 № 386-VI (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.07.2021 № 61-VII

(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі) Заңдарымен.

2-бап. Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы

1. Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы Қазақстан Республикасының

негізделеді және осы Кодекстен, Қазақстан Конституциясына Республикасының

заңдарынан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық

актілерінен тұрады.

2. Осы Кодексте көзделген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының

басқа заңдарына еңбек қатынастарын, әлеуметтік әріптестік пен еңбекті қорғау

қатынастарын реттейтін нормаларды енгізуге тыйым салынады.

3. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы

Кодекстегіден өзгеше қағидалар белгіленген болса, онда халықаралық шарт қағидалары

қолданылады.

Халықаралық шартта оны қолдану үшін заң шығару талап етілетін жағдайларды

қоспағанда, Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттар еңбек

қатынастарына тікелей қолданылады.

3-бап. Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының мақсаты мен міндеттері

1. Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының мақсаты еңбек қатынастарын және

еңбек қатынастарымен тікелей байланысты өзге де қатынастарды еңбек қатынастары

тараптарының құқықтары мен мүдделерін қорғауға, еңбек саласындағы құқықтар мен

бостандықтардың ең төмен кепілдіктерін белгілеуге бағытталған құқықтық реттеу

болып табылады.

2. Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының міндеттері еңбек қатынастары

тараптары мүдделерінің теңгеріміне, әлеуметтік тұрақтылыққа, қоғамдық келісімге

бағытталған қажетті құқықтық жағдайлар жасау болып табылады.

4-бап. Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының қағидаттары

Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының қағидаттары:

1) адам мен азаматтың еңбек саласындағы құқықтарының шектелуіне жол бермеу;

2) еңбек бостандығы;

3) еңбек саласындағы кемсітушілікке, мәжбүрлі еңбекке және балалар еңбегінің ең

нашар түрлеріне тыйым салу;

4) қауіпсіздік және гигиена талаптарына сай келетін еңбек жағдайларына құқықты

қамтамасыз ету;

5) жұмыскердің өмірі мен денсаулығының басымдығы;

6) еңбегі үшін жалақының ең төмен мөлшерінен кем емес сыйақы құқығын

қамтамасыз ету;

7) тынығу құқығын қамтамасыз ету;

8) жұмыскерлердің құқықтары мен мүмкіндіктерінің теңдігі;

9) жұмыскерлер мен жұмыс берушілердің өз құқықтары мен мүдделерін қорғау

үшін бірігу құқығын қамтамасыз ету;

10) әлеуметтік әріптестікті нығайтуда және дамытуда мемлекеттің ықпалы;

11) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелерін мемлекеттік реттеу болып

табылады.

5-бап. Еңбек бостандығы

Әркімнің еңбекті еркін таңдауға немесе еңбекке қандай да бір кемсітушіліксіз және

мәжбүрлеусіз еркін келісуге құқығы, өзінің еңбекке қабілеттілігіне билік етуге, кәсіп

және қызмет түрін таңдауға құқығы бар.

6-бап. Еңбек саласындағы кемсітушілікке тыйым салу

1. Әркімнің еңбек саласындағы өз құқықтары мен бостандықтарын іске асыруға тең

мүмкіндіктері бар. Осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында

көзделген жағдайлар мен тәртіптен басқа, ешкімнің еңбек саласындағы құқықтарына

шек қойылмайды.

2. Ешкімді де еңбек құқықтарын іске асыру кезінде шығу тегіне, әлеуметтік,

лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге

көзқарасына, нанымына, тұрғылықты жеріне, жасына немесе дене кемістіктеріне,

сондай-ақ қоғамдық бірлестіктерге қатыстылығына байланысты ешқандай кемсітуге

болмайды.

3. Еңбек қызметінің тиісті түрлері үшін Қазақстан Республикасының заңдарына

сәйкес белгіленетін не әлеуметтік және құқықтық басымдықпен қорғалуға мұқтаж

адамдар жөнінде мемлекеттің ерекше қамқорлығынан туындаған өзгешеліктер,

ерекшеліктер, артықшылықтар мен шектеулер кемсітушілік болып табылмайды.

4. Еңбек саласында кемсітушілікке ұшырадым деп есептейтін адамдар Қазақстан

Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен сотқа немесе өзге де орындарға

жүгінуге құқылы.

7-бап. Мәжбүрлі еңбекке тыйым салу

Мәжбүрлі еңбекке тыйым салынған.

Мәжбүрлі еңбек қандай да бір адамнан қандай да бір жаза қолдану қатерімен талап

етілетін, оны орындау үшін бұл адам ерікті түрде өз қызметтерін ұсынбаған кез келген

жұмысты немесе қызметті білдіреді.

Мәжбүрлі еңбекке:

жұмыс мемлекеттік органдардың қадағалауымен және бақылауымен жүргізілетін

және оны орындайтын адам жеке және (немесе) заңды тұлғалардың билігіне

берілмейтін немесе тапсырылмайтын жағдайда соттың заңды күшіне енген үкіміне

байланысты;

төтенше жағдайда немесе соғыс жағдайында ғана жол беріледі.

8-бап. Осы Кодекстің қолданылу аясы

1. Осы Кодекс:

1) еңбек қатынастарын;

2) еңбек қатынастарымен тікелей байланысты;

3) әлеуметтік әріптестік;

4) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі қатынастарды реттейді.

2. Осы Кодекстің күші, егер Қазақстан Республикасының заңдарында және

Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе

, Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан жұмыскерлерге, жіберуші

тараптың жұмыскерлеріне, жұмыс берушілерге, сондай-ақ қабылдаушы тарапқа, оның

ішінде есептік тіркеуден өткен шетелдік заңды тұлғалардың филиалдарына және (

немесе) өкілдіктеріне қолданылады.

Осы Кодекстің сақтандыру ұйымы үшін көзделген ережелері Қазақстан

Республикасының аумағында ашылған және қызметін қаржы нарығы мен қаржы

ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның лицензиясы

негізінде жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру

ұйымының филиалына қолданылады.

3. Жұмыскерлердің жекелеген санаттарының еңбегін құқықтық реттеудің

ерекшеліктері осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында

белгіленеді.

4. Қазақстан Республикасының заңдары осы Кодексте белгіленген құқықтар,

бостандықтар мен кепілдіктер деңгейін төмендетпеуге тиіс.

Ескерту. 8-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 19.12.2020 № 386-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

02.01.2021 № 399-VI (16.12.2020 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

9-бап. Еңбек саласындағы ең төмен әлеуметтік стандарттар

Айлық жалақының ең төмен мөлшері, күнделікті жұмыстың (жұмыс ауысымының)

ұзақтығы, жыл сайынғы ақы төленетін негізгі еңбек демалысы "Ең төмен әлеуметтік

стандарттар және олардың кепілдіктері туралы" Қазақстан Республикасының Заңына

сәйкес еңбек саласындағы ең төмен әлеуметтік стандарттар болып табылады.

10-бап. Еңбек шарттары, әлеуметтік әріптестік тараптарының келісімдері, ұжымдық

шарттар, жұмыс берушінің еңбек саласындағы актілері

1. Еңбек қатынастары, сондай-ақ еңбек қатынастарына тікелей байланысты өзге де

қатынастар еңбек шартымен, жұмыс берушінің актісімен, келісіммен және ұжымдық

шартпен реттеледі.

2. Әлеуметтік әріптестік тараптары келісімдерінің, ұжымдық, еңбек шарттарының,

жұмыс беруші актілерінің Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасымен

салыстырғанда жұмыскерлердің жағдайын нашарлататын ережелері жарамсыз деп

танылады және қолданылмауға тиіс.

3. Осы Кодексте көзделген жағдайларды қоспағанда, келісімдердің, ұжымдық,

еңбек шарттарының талаптары біржақты тәртіппен өзгертілмейді.

Ескерту. 10-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 01.07.2021 № 61-VII Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

11-бап. Жұмыс берушінің актілері

Жұмыс беруші осы Кодекске және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік

құқықтық актілеріне, еңбек шартына, келісімдерге, ұжымдық шартқа сәйкес өз

құзыреті шегінде актілер шығарады.

Жұмыс берушінің актілері жазбаша нысанда немесе электрондық цифрлық

қолтаңба арқылы куәландырылған электрондық құжат нысанында ресімделеді.

Ескерту. 11-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

12-бап. Жұмыс берушінің актілерін шығару кезінде жұмыскерлер өкілдерінің пікірін

ескеру тәртібі

1. Жұмыс беруші келісімдерде, ұжымдық шартта көзделген жағдайларда

жұмыскерлер өкілдерінің пікірін ескере отырып актілер шығарады.

2. Жұмыс беруші өзінің актісінің жобасын және ол бойынша негіздемені

жұмыскерлердің өкілдеріне ұсынады. Жұмыскерлердің бірнеше өкілі болған кезде олар

жұмыс берушінің актілері бойынша пікірді есепке алу үшін сандық құрамы олар

мүдделерін білдіретін жұмыскерлердің санына пропорционалды түрде болатын

біртұтас өкілді орган құрады.

3. Жұмыскерлердің өкілдері жұмыс беруші актісінің жобасын табыс етілген күннен

бастап бес жұмыс күнінен асырмай талқылайды. Жұмыскерлердің өкілдері шешімді

осы Кодексте белгіленген мерзімдерде ұсынбаған жағдайда, жұмыс беруші актіні

пікірді ескерместен қабылдауға құқылы.

4. Жұмыскерлер өкілдерінің шешімдері хаттамамен ресімделеді, онда жұмыскерлер

өкілдерінің жұмыс беруші актісінің жобасымен келісетіні (келіспейтіні) көрсетіледі,

олардың ұсыныстары болса олар жазылады.

5. Егер жұмыскерлер өкілдерінің пікірінде жұмыс беруші актісінің жобасына

келісім болмаған не оны өзгерту жөнінде ұсыныстар болған жағдайда, жұмыс беруші:

1) келіскен жағдайда жұмыскерлер өкілдерінің ұсыныстарын ескере отырып

өзгертілген акт шығарады;

2) келіспеген кезде жұмыскерлердің өкілдерімен қосымша консультациялар

өткізуге құқылы.

6. Жұмыс беруші актілерін шығару үшін келісімдерге, ұжымдық шартқа сәйкес

жұмыскерлер өкілдерінің пікірін есепке алу қажет болатын олардың жобалары

бойынша келісімге қол жеткізілмеген кезде, туындаған келіспеушіліктер, жұмыс

берушінің және жұмыскерлердің бір өкілі қол қоятын хаттамамен ресімделеді, одан

кейін жұмыс беруші актіні қабылдауға құқылы.

7. Егер жұмыс берушінің шығарылған актісінде жұмыскерлердің осы Кодексте,

еңбек, ұжымдық шарттарда, келісімдерде көзделген құқықтары мен кепілдіктерін

бұзатын не нашарлататын ережелер қамтылған жағдайда, оған еңбек инспекциясы

жөніндегі жергілікті органға не сотқа шағым жасауға болады.

13-бап. Осы Кодексте белгіленген мерзімдерді есептеу

1. Осы Кодексте, еңбек немесе ұжымдық шартта, келісімдерде белгіленген мерзім

күнтізбелік күнмен, жылдармен, айлармен, апталармен немесе күндермен есептелетін

уақыт кезеңінің аяқталуымен айқындалады. Мерзім басталуға тиіс оқиғаны көрсетумен

де айқындалуы мүмкін.

2. Осы Кодексте көзделген жағдайларда мерзім жұмыс күндерімен есептеледі.

3. Уақыт кезеңімен айқындалатын мерзімнің ағымы оқиғаның басталуы

айқындалған, оқиға басталған күнтізбелік күннен кейінгі келесі күні басталады.

4. Жылдармен, айлармен, апталармен есептелетін мерзімдер соңғы жылдың, айдың,

аптаның тиісті күндері аяқталады. Егер айлармен есептелетін мерзімнің аяқталуы тиісті

күні жоқ айға келетін болса, онда мерзім осы айдың соңғы күні аяқталады. Күнтізбелік

апталармен немесе күндермен есептелетін мерзімге жұмыс күні емес күндер де

қосылады.

5. Егер осы Кодексте өзгеше көзделмесе, мерзімнің соңғы күні жұмыс күні емес

күнге келсе, онда одан кейінгі бірінші жұмыс күні мерзімнің аяқталған күні болып

есептеледі.

14-бап. Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық

Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының бұзылуына кінәлі тұлғалар Қазақстан

Республикасының заңдарына сәйкес жауаптылықта болады.

2-тарау. ЕҢБЕК ҚАТЫНАСТАРЫ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ

15-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің еңбек қатынастарын реттеу саласындағы

құзыреті

Қазақстан Республикасының Үкіметі:

1) еңбек, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың

негізгі бағыттарын әзірлейді және іске асырылуын қамтамасыз етеді;

2) еңбекке уақытша қабілетсіздігі бойынша әлеуметтік жәрдемақының мөлшерлерін

айқындайды;

3) Акцияларының бақылау пакеттері мемлекетке тиесілі ұлттық компаниялардың,

акционерлік қоғамдардың басшы жұмыскерлерінің еңбегіне ақы төлеу мен оларға

сыйлықақы беру шарттары туралы үлгілік ережені бекітеді;

4) мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен қамтылатын ұйымдардың азаматтық

қызметшілерінің, жұмыскерлерінің, қазыналық кәсіпорындар жұмыскерлерінің

еңбегіне ақы төлеу жүйесін бекітеді;

5) жұмыс берушілердің республикалық бірлестіктерімен (қауымдастықтарымен,

одақтарымен) және жұмыскерлердің республикалық бірлестіктерімен бас келісім

жасасады;

6) тиісті уәкілетті органдардың еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы

нормативтік құқықтық актілерді қабылдау тәртібін белгілейді;

7) өзіне , Қазақстан Республикасының заңдарымен Конституциямен және Қазақстан

Республикасы Президентінің актілерімен жүктелген өзге де функцияларды орындайды.

Ескерту. 15-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

16-бап. Еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органның еңбек қатынастарын реттеу

саласындағы құзыреті

Еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган:

1) еңбек, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты

іске асырады;

2) Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының, оның ішінде еңбек қауiпсiздiгi

және еңбектi қорғау жөніндегі талаптың, Қазақстан Республикасының халықты

жұмыспен қамту туралы заңнамасының сақталуын мемлекеттiк бақылауды

ұйымдастырады, сондай-ақ еңбек инспекциясы жөніндегі жергілікті органның қызметін

үйлестіреді және қызметін тексеруді жүзеге асырады;

3) еңбек қатынастарын реттеу саласындағы жергілікті атқарушы органдарға

әдістемелік басшылықты және оларды үйлестіруді жүзеге асырады;

4) еңбек инспекциясы жөніндегі жергілікті органдардан еңбек қатынастары

мәселелері бойынша қажетті ақпаратты сұратады;

5) алып тасталды - ҚР 26.11.2019 № 273-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

6) мемлекеттік органдардың еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы

техникалық регламенттерді әзірлеу жөніндегі қызметін үйлестіреді;

7) еңбек қауіпсіздігін және еңбекті қорғауды қамтамасыз ету саласында үйлестіруді

және басқа да мемлекеттік органдармен, сондай-ақ жұмыскерлердің және жұмыс

берушілердің өкілдерімен өзара іс-қимылды жүзеге асырады;

8) жұмыс берушінің еңбек нормаларын, еңбек жөнiндегi үлгiлiк нормалар мен

нормативтердi, қызметтің барлық салалары үшін еңбек жөніндегі бірыңғай және (

немесе) салааралық, үлгілік нормалар мен нормативтерді әзірлеу, бекіту, ауыстыру

және қайта қарау тәртiбiн белгiлейдi;

9) әкiмшiлiк персоналға жататын жұмыскерлер лауазымдары атауларының тiзбесiн

әзірлейді және бекітеді;

10) көрсетілетін қызметтеріне (тауарларына, жұмыстарына) тарифтерді (бағаларды,

алым мөлшерлемелерін) мемлекеттік реттеу енгізілетін ұйымдарда еңбек нормаларын

ұсыну, қарау және келісу тәртібін белгілейді;

11) көрсетілетін қызметтеріне (тауарларына, жұмыстарына) тарифтерді (бағаларды,

алым мөлшерлемелерін) мемлекеттік реттеу енгізілетін ұйымдар жұмыскерлерінің

еңбегіне ақы төлеу жүйесі бойынша өлшемдерді ұсыну, қарау және келісу тәртібін

белгілейді;

12) облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) деңгейінде жасалған салалық

және өңірлік келісімдерді тіркеуді жүзеге асырады;

13) мемлекеттік еңбек инспекторларын оқытуды және аттестаттауды жүргізеді;

14) еңбек қызметіне байланысты жазатайым оқиғаларды тергеп-тексерудің уақтылы

және объективті жүргізілуін осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де

нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген тәртіппен бақылауды жүзеге асырады;

15) еңбек қатынастарын реттеу саласындағы халықаралық ынтымақтастықты

жүзеге асырады;

16) Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік

анықтамалығын және Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер

лауазымдарының, жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамаларының

біліктілік анықтамалығын және ұйымдар басшылары, мамандары және басқа да

қызметшілері лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын әзірлеу, қайта қарау,

бекіту және қолдану тәртібін айқындайды;

16-1) Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік

анықтамалығын, жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамаларын, Басшылар

, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын

әзірлейді және бекітеді;

16-2) барлық қызмет салаларына ортақ мемлекеттік мекемелер мен қазыналық

кәсіпорындар мамандарының жекелеген лауазымдарының біліктілік сипаттамаларын

әзірлейді және бекітеді;

17) тиісті қызмет салаларының уәкілетті мемлекеттік органдары әзірлейтін және

бекітетін экономикалық қызметтің алуан түрлі ұйымдарының басшылары, мамандары

және басқа да қызметшілері лауазымдарының біліктілік анықтамалықтарын немесе

үлгілік біліктілік сипаттамаларын қарайды және келіседі;

18) оларда жұмыс істеу жұмыс уақытының қысқартылған ұзақтығына, жыл

сайынғы ақы төленетін қосымша еңбек демалысына және еңбекке ақы төлеудің

жоғарылатылған мөлшеріне құқық беретін өндірістердің, цехтардың, кәсіптер мен

лауазымдардың тізімін, ауыр жұмыстардың, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе)

қауіпті жұмыстардың тізбесін (бұдан әрі – Өндірістердің, цехтардың, кәсіптер мен

лауазымдардың тізімі, ауыр жұмыстардың, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе)

қауіпті жұмыстардың тізбесі), сондай-ақ оларды беру тәртібін айқындайды;

19) осы Кодекске және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық

актілеріне сәйкес, топтық жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеру үшін комиссия құрады

;

20) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында мониторингті және

тәуекелдерді бағалауды ұйымдастырады;

21) еңбек төрелігі туралы үлгілік ережені бекітеді;

22) орташа жалақыны есептеудің бірыңғай тәртібін белгілейді;

23) мемлекеттік білім беру ұйымының бірінші басшысы мен педагогін қоспағанда,

азаматтық қызметке кіру және азаматтық қызметшінің бос лауазымына орналасуға

конкурстар өткізу тәртібін айқындайды;

24) ұйымда кадрларды кәсіптік даярлауға, қайта даярлауға және олардың

біліктілігін арттыруға қойылатын жалпы талаптарды айқындайды;

25) еңбек кітапшаларының нысанын, оларды жүргізу және сақтау тәртібін бекітеді;

26) он сегіз жасқа толмаған жұмыскерлердің еңбегін пайдалануға тыйым салынатын

жұмыстардың тізімін, он сегіз жасқа толмаған жұмыскерлердің ауыр заттарды тасуы

мен қозғалтуының шекті нормаларын бекітеді;

27) әйелдердің ауыр заттарды қолмен көтеруінің және жылжытуының шекті

нормаларын бекітеді;

28) ұйымдағы еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қызметі туралы үлгілік ережені

бекітеді;

29) өндірістік объектілерді еңбек жағдайлары бойынша міндетті мерзімдік

аттестаттау тәртібін айқындайды;

30) жұмыскерлерді, басшылар мен еңбек қауіпсіздігін және еңбекті қорғауды

қамтамасыз етуге жауапты адамдарды еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау

мәселелері бойынша оқытудан, нұсқау беруден және білімін тексеруден өткізу

қағидалары мен мерзімдерін әзірлейді және бекітеді;

31) жұмыс берушiнiң еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау жөнiндегi нұсқаулықты

әзiрлеу, бекiту және қайта қарау тәртібін белгілейді;

32) еңбекке уақытша қабілетсіздік бойынша әлеуметтік жәрдемақыны тағайындау

мен төлеу тәртібін айқындайды;

33) жұмыс берушінің қаражаты есебінен жұмыскерлерге сүт немесе оған

теңестірілген тамақ өнімдері және (немесе) диеталық (емдік және профилактикалық)

тамақтануға арналған арнайы өнімдер, арнайы киім және басқа да жеке қорғаныш

құралдарын беру тәртібін бекітеді, сондай-ақ оларды ұжымдық қорғаныш

құралдарымен, санитариялық-тұрмыстық үй-жайлармен және құрылғылармен

қамтамасыз ету тәртібін белгілейді;

34) бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісу бойынша

жұмыскерлерге сүт немесе оған теңестірілген тамақ өнімдерін және (немесе) диеталық

(емдік және профилактикалық) тамақтануға арналған арнайы өнімдер беру нормаларын

бекітеді;

35) бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісу бойынша

алуан түрлі экономикалық қызмет ұйымдарының жұмыскерлеріне арнайы киім және

басқа да жеке қорғаныш құралдарын беру нормаларын бекітеді;

36) жұмыс берушінің қызметін декларациялау тәртібін әзірлейді және бекітеді;

37) еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау және еңбек қатынастарын реттеу

саласындағы ғылыми әзірлемелердің басымдықтарын айқындайды;

38) мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын ғылыми, ғылыми-техникалық

жобалар мен бағдарламалар әзірлеуді ұйымдастырады және оларды іске асыруды

жүзеге асырады;

39) ұжымдық еңбек дауларын есепке алу нысанын әзірлейді және бекітеді;

40) мемлекеттік органдарға техникалық қызмет көрсетуді және олардың жұмыс

істеуін қамтамасыз ететін жұмыскерлер санының бірыңғай салааралық нормативтерін

әзірлейді және бекітеді;

40-1) тиісті қызмет салаларының мемлекеттік органдары еңбек жөніндегі уәкілетті

мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен әзірлейтін және бекітетін мемлекеттік

органдарға техникалық қызмет көрсетуді және олардың жұмыс істеуін қамтамасыз

ететін жұмыскерлер санының салалық нормативтерін келіседі;

41) тиісті қызмет салаларының тиісті уәкілетті мемлекеттік органдары әзірлейтін

және бекітетін азаматтық қызметшілер лауазымдарының тізілімдерін келіседі;

41-1) еңбекті қорғауды басқару жүйесі туралы үлгілік ережені әзірлейді және

бекітеді;

41-2) кәсіптік тәуекелдерді басқару қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

41-3) еңбекті қорғау қызметтерінің жұмыскерлері санының салааралық үлгілік

нормативтерін әзірлейді және бекітеді;

41-4) Азаматтық қызметшілердің қызмет әдебі кодексін әзірлейді және бекітеді;

41-5) еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесінде еңбек шарты туралы

мәліметтерді ұсыну және алу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

41-6) қаупі жоғары жағдайларда жұмыс жүргізу кезінде наряд-рұқсаттарды

ресімдеу және қолдану қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

41-7) еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесінде қамтылған жұмыскердің

дербес деректерінің құпиялылығын және қорғалуын Қазақстан Республикасының

дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасына сәйкес қамтамасыз етеді;

41-8) Қазақстан Республикасының дербес деректер және оларды қорғау туралы

заңнамасының талаптарын ескере отырып, жеке және заңды тұлғаларға еңбек

шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесінен мәліметтер береді;

41-9) биіктікте жұмыс істеу кезінде еңбек қауіпсіздігін және оны қорғауды

қамтамасыз ету жөніндегі қағидаларды әзірлейді және бекітеді;

42) осы Кодексте, Қазақстан Республикасының заңдарында, Қазақстан

Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде

көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

Ескерту. 16-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 06.04.2016 № 483-V (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

26.11.2019 № 273-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі); 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 31.03.2021 № 24-VII

(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі); 12.10.2021 № 67-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік

он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.12.2021 № 87-VII (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңдарымен.

17-бап. Еңбек инспекциясы жөніндегі жергілікті органның құзыреті

Еңбек инспекциясы жөніндегі жергілікті орган:

1) Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының, оның ішінде еңбек қауіпсіздігі

және еңбекті қорғау жөніндегі талаптардың сақталуын мемлекеттік бақылауды жүзеге

асырады;

2) жұмыс берушілер ұсынған ұжымдық шарттардың мониторингін жүзеге асырады;

3) өндірістік жарақаттану себептеріне талдау жүргізеді және оның профилактикасы

жөнінде ұсыныстар әзірлейді;

4) еңбек қызметіне байланысты жазатайым оқиғаларды осы Кодексте және

Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік-құқықтық актілерінде белгіленген

тәртіппен тергеп-тексереді;

5) алып тасталды - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

6) алып тасталды - ҚР 24.05.2018 № 156-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

7) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау нормативтерін жетілдіру мәселелері

бойынша жұмыскерлер мен жұмыс берушілердің өкілдерімен өзара іс-қимыл жасайды;

8) жұмыскерлердің, жұмыс берушілердің және олардың өкілдерінің Қазақстан

Республикасының еңбек заңнамасын сақтау, оның ішінде еңбек қауіпсіздігі және

еңбекті қорғау мәселелері жөніндегі өтініштерін қарайды;

9) өндірістік объектілерді еңбек жағдайлары бойынша аттестаттау мониторингін

жүзеге асырады;

10) алып тасталды - ҚР 24.05.2018 № 156-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

11) еңбек жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органға еңбекті қорғау және еңбек

қауiпсiздiгі жөніндегі ақпараттық жүйе негізінде кезеңдік есептерді, сондай-ақ еңбек

қауiпсiздiгі және еңбектi қорғау жай-күйі мониторингінің нәтижелерін ұсынады;

12) еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген нысан бойынша

ұжымдық еңбек дауларының мониторингін жүргізеді;

13) еңбек жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органға еңбек қатынастары бойынша

қажетті ақпаратты береді;

14) жұмыс берушінің қызметін декларациялауды жүзеге асырады.

Ескерту. 17-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 24.05.2018 № 156-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

18-бап. Жергілікті атқарушы органдардың еңбек қатынастарын реттеу саласындағы

құзыреті

Жергілікті атқарушы органдар:

1) еңбек, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты

іске асырады;

2) азаматтық қызметшілер болып табылатын және ауылдық жерде жұмыс iстейтiн

денсаулық сақтау, әлеуметтiк қамсыздандыру, бiлiм беру, мәдениет, спорт, ветеринария

, орман шаруашылығы және ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы

мамандар лауазымдарының тiзбесiн жергiлiктi өкiлдi органмен келiсу бойынша

айқындайды;

3) қалалық, аудандық деңгейде жасалған салалық және өңірлік келісімдерді тіркеуді

жүзеге асырады;

4) халықтың тұрмыс-тіршілігін қамтамасыз ететін ұйымдарда (қоғамдық көлік,

сумен, электр энергиясымен, жылумен қамтамасыз ететін ұйымдар) ереуілдер өткізуді

келіседі;

5) жұмыс берушілердің өңірлік бірлестіктерімен (қауымдастықтарымен,

одақтарымен) және жұмыскерлердің өңірлік бірлестіктерімен өңірлік (облыстық,

қалалық, аудандық) келісімдер жасасады;

6) көрсетілетін қызметтеріне (тауарларына, жұмыстарына) тарифтерді (бағаларды,

алым мөлшерлемелерін) мемлекеттік реттеу енгізілетін ұйымдар жұмыскерлерінің

еңбегіне ақы төлеу жүйесінің өлшемдерін еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган

белгілеген тәртіппен қарайды және келіседі;

7) Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалған халық санаттарын

жұмысқа орналастыру үшін квота белгілейді;

8) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесінде Қазақстан Республикасының

заңнамасымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге

асырады.

Ескерту. 18-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 15.06.2017 № 73-VI (01.01.2019 бастап

қолданысқа енгізіледі); 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен

кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

3-тарау. ЕҢБЕК ҚАТЫНАСТАРЫ СУБЪЕКТІЛЕРІ. ЕҢБЕК ҚАТЫНАСТАРЫНЫҢ

ТУЫНДАУ НЕГІЗДЕРІ

19-бап. Еңбек қатынастары субъектілері

Жұмыскер мен жұмыс беруші еңбек қатынастары субъектілері болып табылады.

Шетелдік заңды тұлға филиалының немесе өкілдігінің басшысы осы заңды тұлға

атынан жұмыс берушінің барлық құқықтарын жүзеге асырады және барлық міндеттерін

атқарады.

20-бап. Жұмыскерлердің өкілдері және олардың өкілеттіктері

1. Жұмыскерлердің мүдделерін "Кәсіптік одақтар туралы" Қазақстан

Республикасының Заңына сәйкес кәсіптік одақтар органдары, ал олар болмаған кезде

сайланбалы өкілдер өздеріне берілген өкілеттіктер шегінде білдіреді.

Жұмыскерлердің сайланбалы өкілдері ұйым жұмыскерлерінің жалпы жиналысында

(конференциясында) оған ұйым жұмыскерлерінің жалпы санының кемінде үштен екісі

қатысқан кезде қатысушылардың көпшілік даусымен сайланады және оларға уәкілеттік

беріледі. Жұмыскерлердің сайланбалы өкілдерін сайлау бойынша ұйым

жұмыскерлерінің жалпы жиналысын (конференциясын) қашықтан дауыс беру арқылы

өткізуге жол беріледі. Жұмыскердің жалпы жиналысқа (конференцияға) қатысуы

электрондық цифрлық қолтаңбамен немесе жұмыскердің авторизациялануы,

сәйкестендірілуі қамтамасыз етіле отырып, өзге де электрондық тәсілмен расталады.

Егер кәсіптік одақтарда жұмыскерлердің мүше болуы ұйым жұмыскерлері штат

санының жартысынан аз болса, онда жұмыскерлердің мүдделерін кәсіптік одақтар мен

сайланбалы өкілдер білдіре алады.

Егер осы ұйымда кәсіптік одақ құрылған болса, кәсіптік одақтың қатысуынсыз

жұмыс беруші мен жұмыскерлер арасында ұжымдық келіссөздер жүргізуге жол

берілмейді.

2. Кәсіптік одақ мүшесі болып табылмайтын, жұмыскерлердің сайланбалы

өкілдерін сайлауға қатыспаған жұмыскерлер кәсіподақ органдарына, жұмыскерлердің

сайланбалы өкілдеріне өздерінің мүдделерін білдіруге құқық беруге құқылы. Кәсіподақ

органдары, жұмыскерлердің сайланбалы өкілдері жұмыскердің жазбаша өтініші

негізінде оның мүдделерін білдіруді қамтамасыз етеді.

3. Жұмыскерлердің сайланбалы өкілдерінің:

1) жұмыскерлердің еңбек құқықтары мен мүдделерін білдіруге және қорғауға;

2) жұмыс берушімен жобаларды әзірлеу және ұжымдық шарттарды жасасу

бойынша ұжымдық келіссөздер жүргізуге;

3) ұжымдық шарттарға сәйкес қалыпты еңбек жағдайларын зерделеу және

қамтамасыз ету жөнінде шаралар қолдану үшін жұмыс орындарына баруға;

4) жұмыскер мен жұмыс берушінің арасындағы еңбек дауларын осы Кодексте

белгіленген тәртіппен реттеуге қатысуға құқығы бар.

Ескерту. 20-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

20-1-бап. Жұмыс берушілердің бірлестіктері (қауымдастықтары, одақтары) және

олардың өкілеттіктері

1. Жұмыс берушілердің ерікті негізде жұмыс берушілердің бірлестіктерін (

қауымдастықтарын, одақтарын) құруға және оларға кіруге құқығы бар.

2. Жұмыс берушілердің мүдделерін осы Кодекске, Қазақстан Республикасының

Кәсіпкерлік кодексіне және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес

жұмыс берушілердің бірлестіктері (қауымдастықтары, одақтары) өздеріне берілген

өкілеттіктер шегінде білдіреді.

3. Жұмыс берушілердің бірлестіктері (қауымдастықтары, одақтары) өз мүшелерінің

құқықтары мен мүдделерін әлеуметтік әріптестік тетіктері арқылы:

1) еңбек саласындағы жұмыскерлер мен жұмыс берушілер құқықтарының

кепілдіктерін қамтамасыз ету және Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасын

жетілдіру;

2) әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік пен еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі

үшжақты республикалық, салалық, өңірлік комиссиялардағы жұмыс;

3) келісімдерді әзірлеуге қатысу және оларды жасасу;

4) жеке еңбек дауларын қарау кезінде келісу комиссиясының, ұжымдық еңбек

дауларын қарау кезінде татуластыру комиссиясының және еңбек төрелігінің құрамында

қатысу;

5) еңбек қатынастарын және олармен тікелей байланысты өзге де қатынастарды

реттеу мәселелері бойынша жұмыскерлердің өкілдерімен консультациялар мен

келіссөздер арқылы білдіреді.

Ескерту. 3-тарау 20-1-баппен толықтырылды - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (

алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі).

21-бап. Еңбек қатынастарының туындау негіздері

1. Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жағдайларды қоспағанда,

еңбек қатынастары жұмыскер мен жұмыс берушінің арасында осы Кодекске сәйкес

жасалатын еңбек шартының негізінде туындайды.

2. Қазақстан Республикасының заңдарында, құрылтай құжаттарында, жұмыс

берушінің актілерінде белгіленген жағдайларда және тәртіппен еңбек шартын жасасу

алдында:

1) лауазымға сайлану (сайлау);

2) тиісті лауазымға орналасуға арналған конкурс бойынша сайлану;

3) лауазымға тағайындау немесе лауазымға бекіту;

4) Қазақстан Республикасының заңдарымен уәкілеттік берілген органдардың

белгіленген квота есебімен жұмысқа жіберуі;

5) еңбек шартын жасасу туралы сот шешімін шығару рәсімдері болуы мүмкін.

3. Заңды тұлғаның атқарушы органының басшысымен еңбек қатынастары осы

Кодекске, Қазақстан Республикасының заңдарына, құрылтай құжаттарына және еңбек

шартына сәйкес жүзеге асырылады.

22-бап. Жұмыскердің негізгі құқықтары мен міндеттері

1. Жұмыскердің:

1) осы Кодексте көзделген тәртіппен және жағдайларда еңбек шартын жасасуға,

өзгертуге, толықтыруға, тоқтатуға;

2) жұмыс берушіден еңбек, ұжымдық шарттардың, келісімдердің, жұмыс беруші

актілерінің талаптарын орындауды талап етуге;

3) еңбек қауіпсіздігіне және еңбекті қорғауға;

4) еңбек жағдайлары мен еңбекті қорғаудың жай-күйі туралы толық және анық

ақпарат алуға;

5) еңбек, ұжымдық шарттардың талаптарына сәйкес уақтылы және толық көлемде

жалақы төленуіне;

6) бос тұрып қалғаны үшін осы Кодекске сәйкес ақы төленуіне;

7) тынығуға, оның ішінде жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысына;

8) егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, кәсіптік одақ

құру, сондай-ақ оған мүше болу құқығын қоса алғанда, өзінің еңбек құқықтары мен

мүдделерін білдіру және қорғау үшін бірігуге;

9) өз өкілдері арқылы ұжымдық келіссөздерге және ұжымдық шарт жобасын

әзірлеуге қатысуға, сондай-ақ қол қойылған ұжымдық шартпен танысуға;

10) еңбек (қызметтік) міндеттерін орындауға байланысты денсаулығына келтірілген

зиянды өтетуге;

11) міндетті әлеуметтік сақтандырылуға;

12) еңбек (қызметтік) міндеттерін орындау кезінде жазатайым оқиғалардан

сақтандырылуға;

13) кепілдіктерге және өтемақы төлемдеріне;

14) өзінің құқықтары мен заңды мүдделерін заңға қайшы келмейтін барлық

тәсілдермен қорғауға;

15) қандай да бір кемсітусіз, бірдей еңбек үшін бірдей ақыға, сондай-ақ бірдей

өндірістік-тұрмыстық жағдайларға;

16) жеке еңбек дауын қарау үшін осы Кодексте көзделген тәртіппен реттілігімен

келісу комиссиясына, сотқа жүгінуге;

17) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптарына сәйкес жабдықталған жұмыс

орнына;

18) Қазақстан Республикасының заңнамасында, сондай-ақ еңбек, ұжымдық

шарттарда көзделген талаптарға сәйкес жеке және ұжымдық қорғаныш құралдарымен,

арнайы киіммен қамтамасыз етілуге;

19) өзінің денсаулығына немесе өміріне қауіп төндіретін ахуал туындаған кезде, бұл

туралы тікелей басшының немесе жұмыс берушінің өкілін хабардар ете отырып,

жұмысты орындаудан бас тартуға;

20) еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттiк органға және (немесе) еңбек инспекциясы

жөніндегі жергілікті органға жұмыс орнындағы еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау

жағдайларын зерттеп қарауды жүргізу туралы өтініш білдіруге, сондай-ақ еңбек

жағдайларын, қауіпсіздігін және еңбекті қорғауды жақсартуға байланысты мәселелерді

тексеру мен қарауға өкілдік етіп қатысуға;

21) жұмыс берушінің еңбек және онымен тікелей байланысты қатынастар

саласындағы әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағым жасауға;

22) біліктілігіне, еңбектің күрделілігіне, орындалған жұмыстың саны мен сапасына,

сондай-ақ еңбек жағдайларына сәйкес еңбегіне ақы төленуіне;

23) осы Кодексте, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленген

тәртіппен, ереуілге құқықты қоса алғанда, жеке және ұжымдық еңбек дауларын

шешуге;

24) жұмыс берушіде сақталатын дербес деректерінің қорғалуын қамтамасыз етуге;

25) еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесінен еңбек шарты және өзінің

еңбек қызметі туралы мәліметтерді алуға құқығы бар.

2. Жұмыскер:

1) еңбек міндеттерін келісімдерге, еңбек, ұжымдық шарттарға, жұмыс берушінің

актілеріне сәйкес орындауға;

2) еңбек тәртібін сақтауға;

3) жұмыс орнында еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі,

өнеркәсіптік қауіпсіздік және өндірістік санитария жөніндегі талаптарды сақтауға;

4) жұмыс берушінің және жұмыскерлердің мүлкіне ұқыпты қарауға;

5) адамдардың өмірі мен денсаулығына, жұмыс беруші мен жұмыскерлер мүлкінің

сақталуына қауіп төндіретін ахуал туындағаны, сондай-ақ бос тұрып қалу туындағаны

туралы жұмыс берушіге хабарлауға;

6) еңбек міндеттерін орындауға байланысты өзіне мәлім болған мемлекеттік

құпияларды, қызметтік, коммерциялық немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны

құрайтын мәліметтерді жария етпеуге;

7) келтірілген нұқсанды осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де

заңдарында белгіленген шектерде жұмыс берушіге өтеуге міндетті.

3. Жұмыскердің осы Кодексте көзделген өзге де құқықтары болады және ол өзге де

міндеттерді атқарады.

Ескерту. 22-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

23-бап. Жұмыс берушінің негізгі құқықтары мен міндеттері

1. Жұмыс берушінің:

1) жұмысқа қабылдау кезінде таңдау еркіндігіне;

2) жұмыскерлермен еңбек шарттарын осы Кодексте белгіленген тәртіппен және

негіздер бойынша өзгертуге, толықтыруға, тоқтатуға және бұзуға;

3) өз өкілеттігі шегінде жұмыс берушінің актілерін шығаруға;

4) өз құқықтары мен мүдделеріне өкілдік ету және оларды қорғау мақсатында

бірлестіктер (қауымдастықтар, одақтар) құруға және оларға кіруге;

5) жұмыскерлерден еңбек, ұжымдық шарттар талаптарының, еңбек тәртіптемесі

қағидаларының және жұмыс берушінің басқа да актілерінің орындалуын талап етуге;

6) осы Кодексте көзделген жағдайларда және тәртіппен жұмыскерлерді

көтермелеуге, оларға тәртіптік жазалар қолдануға, жұмыскерлерді материалдық

жауаптылыққа тартуға;

7) еңбек міндеттерін атқару кезінде жұмыскер келтірген нұқсанды өтетуге;

8) еңбек саласындағы өзінің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау мақсатында

сотқа жүгінуге;

9) жұмыскерге сынақ мерзімін белгілеуге;

10) осы Кодекске сәйкес жұмыскерлерді кәсіптік даярлауды, қайта даярлауды және

олардың біліктілігін арттыруды қамтамасыз етуге;

11) осы Кодекске сәйкес жұмыскерді оқытуға байланысты өз шығындарын өтетуге;

12) жеке еңбек дауын қарау үшін осы Кодексте көзделген тәртіппен реттілігімен

келісу комиссиясына, сотқа жүгінуге;

13) еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесінен үміткерлердің (олардың

алдын ала келісімімен) және жұмыскерлердің еңбек қызметі туралы мәліметтерді алуға

құқығы бар.

2. Жұмыс беруші:

1) Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының, келісімдердің, ұжымдық, еңбек

шарттарының, өзі шығарған актілердің талаптарын сақтауға;

2) жұмысқа қабылдау кезінде осы Кодексте белгіленген тәртіппен және

жағдайларда жұмыскерлермен еңбек шарттарын жасасуға;

3) жұмысқа қабылдау кезінде осы Кодекстің сәйкес 32-бабына еңбек шартын

жасасу үшін қажетті құжаттарды талап етуге;

4) жұмыскерге еңбек шартында келісілген жұмысты ұсынуға;

5) жұмыскерге Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінде,

еңбек, ұжымдық шарттарда, жұмыс берушінің актілерінде көзделген жалақы мен өзге

де төлемдерді уақтылы және толық мөлшерде төлеуге;

6) жұмыскерді ұжымдық шартпен, еңбек тәртіптемесі қағидаларымен, жұмыс

берушінің жұмыскердің жұмысына (еңбек функциясына) тікелей қатысы бар өзге де

актілерімен және осы Кодексте көзделген жағдайларда жұмыс берушінің басқа да

актілерімен жеке-дара немесе оларды курьерлік пошта байланысы, пошта байланысы,

факсимильді байланыс, электрондық пошта және өзге де ақпараттық-коммуникациялық

технологиялар арқылы жіберу жолымен таныстыруға;

7) жұмыскерлер өкілдерінің ұсыныстарын қарауға және жұмыскерлердің өкілдеріне

ұжымдық келіссөздер жүргізу, ұжымдық шарттар жасасу, сондай-ақ олардың

орындалуын бақылау үшін қажетті толық және анық ақпарат беруге;

8) осы Кодексте белгіленген тәртіппен ұжымдық келіссөздер жүргізуге, ұжымдық

шарт жасасуға;

9) жұмыскерлерге Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына, еңбек,

ұжымдық шарттарға сәйкес еңбек жағдайларн қамтамасыз етуге;

10) жұмыскерлерді жабдықпен, аспаптармен, техникалық құжаттамамен және еңбек

міндеттерін атқару үшін қажетті өзге де құралдармен өз қаражаты есебінен қамтамасыз

етуге;

11) Қазақстан Республикасының халықты жұмыспен қамту туралы заңнамасының

талаптарына сәйкес жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі уәкілетті органға ақпарат

беруге;

12) мемлекеттік еңбек инспекторларының нұсқамаларын орындауға;

13) егер жұмысты жалғастыру жұмыскердің және өзге де адамдардың өміріне,

денсаулығына қауіп төндіретін болса, жұмысты тоқтата тұруға;

14) жұмыскерлерді міндетті әлеуметтік сақтандыруды жүзеге асыруға;

15) жұмыскер еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде оны жазатайым

оқиғалардан сақтандыруға;

16) жұмыскерге жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысын беруге;

17) жұмыскерлердің еңбек қызметін растайтын құжаттардың және оларды

зейнетақымен қамсыздандыруға және міндетті әлеуметтік сақтандыруға арналған

ақшаны ұстап қалу мен аудару туралы мәліметтердің сақталуын және мемлекеттік

архивке тапсырылуын қамтамасыз етуге;

18) жұмыскерге зиянды және (немесе) қауіпті еңбек жағдайлары мен кәсіптік

аурудың болу мүмкіндігі туралы ескертуге;

19) жұмыс орындары мен технологиялық процестерде кәсіптік тәуекелдерді

болғызбау жөнінде шаралар қолдануға, өндірістік және ғылыми-техникалық прогресті

ескере отырып, профилактикалық жұмыстар жүргізуге;

20) жұмыс уақытының, оның ішінде әрбір жұмыскер орындайтын үстеме

жұмыстардың, зиянды және (немесе) қауіпті еңбек жағдайларындағы жұмыстардың,

ауыр жұмыстардың есебін жүргізуге;

21) жұмыскердің еңбек (қызметтік) міндеттерін орындауы кезінде оның өмірі мен

денсаулығына келтірілген зиянды осы Кодекске және Қазақстан Республикасының өзге

де заңдарына сәйкес өтеуге;

22) еңбек жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органның және еңбек инспекциясы

жөнiндегi жергілікті органның лауазымды адамдарын, жұмыскерлердің өкiлдерiн,

еңбектi қорғау жөнiндегi техникалық инспекторларды ұйымдардағы еңбек

қауiпсiздiгiнiң, жағдайларының және еңбектi қорғаудың жай-күйiне және Қазақстан

Республикасы заңнамасының сақталуына тексерулер жүргізу үшін, сондай-ақ еңбек

қызметіне байланысты жазатайым оқиғаларды және кәсiптiк ауруларды тергеп-тексеру

үшiн кедергiсiз жiберуге;

23) жұмыс беруші айқындайтын, он сегіз жастан кіші жұмыскерлердің тегі, аты,

әкесінің аты (егер ол жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілсе) және туған жылы,

күні, айы көрсетілетін тізілімдердің немесе басқа да құжаттардың жүргізілуін

қамтамасыз етуге;

24) жұмыскердің дербес деректерін Қазақстан Республикасының дербес деректер

және оларды қорғау туралы заңнамасына сәйкес жинақтауды, өңдеуді және қорғауды

жүзеге асыруға;

25) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша ішкі бақылауды жүзеге асыруға

;

26) осы Кодексте белгіленген тәртіппен келісу комиссиясын құруға;

26-1) жұмыскерге Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласындағы

заңнамасында айқындалған тәртіппен және көлемде жұмыс орны (лауазымы) мен

орташа жалақысын сақтай отырып, скринингтік зерттеулерден өту үшін демалыс

беруге;

27) еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган айқындаған тәртіппен

жұмыскермен еңбек шартын жасасу және тоқтату, осы Кодекстің 28-бабы 1-

1), 2), 3), 4), 5) және 13) тармақшаларында көзделген тармағының мәліметтер

қамтылған, оған енгізілетін өзгерістер және (немесе) толықтырулар туралы ақпаратты

еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесіне енгізуге;

28) қандай да бір кемсітусіз, жұмыскерлерге бірдей еңбек үшін бірдей ақы,

сондай-ақ бірдей өндірістік-тұрмыстық жағдайлар қамтамасыз етуге міндетті.

3. Жұмыс берушінің осы Кодексте көзделген өзге де құқықтары болады және ол

өзге де міндеттерді атқарады.

Ескерту. 23-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 02.07.2018 № 165-VІ (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.07.2020 № 361-VI (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.07.2021 № 61-VII

(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі) Заңдарымен.

ЕРЕКШЕ БӨЛІК

2-БӨЛІМ. ЕҢБЕК ҚАТЫНАСТАРЫ

4-тарау. ЕҢБЕК ШАРТЫ

24-бап. Еңбек шартының нысанасы

Еңбек шарты бойынша жұмыскер жұмысты (еңбек функциясын) жеке өзі орындауға

, еңбек тәртіптемесі қағидаларын сақтауға міндеттенеді, ал жұмыс беруші жұмыскерге

келісілген еңбек функциясы бойынша жұмыс беруге, осы Кодексте, Қазақстан

Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік

құқықтық актілерінде, ұжымдық шартта, жұмыс берушінің актілерінде көзделген еңбек

жағдайларын қамтамасыз етуге, жұмыскерге уақтылы және толық мөлшерде жалақы

төлеуге міндеттенеді.

25-бап. Еңбек шартын жасасу кезі мүмкіндіктер теңдігінің кепілдіктері

1. Еңбек шартын жасасу кезінде құқықтар мен мүмкіндіктер теңдігін бұзуға тыйым

салынады.

2. Осы Кодексте көзделген жағдайларды қоспағанда, жүктілік, үш жасқа дейінгі

балаларының болуы, кәмелетке толмағандық, мүгедектік еңбек шартын жасасу

құқығын шектемейді.

26-бап. Еңбек шартын жасасуға және жұмысқа орналасуға салынатын тыйымдар және

қойылатын шектеулер

1. Мынадай:

1) медициналық қорытынды негізінде адамның денсаулық жағдайына байланысты

істеуге болмайтын жұмысты орындауға;

2) ауыр жұмыстарға, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарға,

сондай-ақ жұмыс берушінің мүлкі мен басқа да құндылықтарының сақталуын

қамтамасыз етпегені үшін жұмыскердің толық материалдық жауаптылығы көзделетін

лауазымдар мен жұмыстарға, сондай-ақ орындалуы олардың денсаулығы мен

имандылық тұрғысынан дамуына зиян келтіруі мүмкін жұмыстарға (ойын бизнесі,

түнгі ойын-сауық орындарындағы жұмыс, алкоголь өнімдерін, темекі бұйымдарын,

есірткі, психотроптық заттар мен прекурсорларды өндіру, тасымалдау мен сату) он

сегіз жасқа толмаған азаматтармен;

3) соттың заңды күшіне енген үкіміне сәйкес белгілі бір лауазымға тұру немесе

белгілі бір қызметпен шұғылдану құқығынан айырылған азаматтармен;

4) жұмыс беруші шетелдік жұмыс күшін тартуға жергілікті атқарушы органның

рұқсатын алғанға дейін не шетелдік жұмыскер өз бетінше жұмысқа орналасу үшін

біліктілігінің сәйкестігі туралы анықтаманы немесе еңбекші көшіп келушіге халықтың

көші-қоны мәселелері жөніндегі уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен берілген

рұқсатты алғанға дейін немесе Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген

шектеулерді немесе ерекшеліктерді сақтамай, Қазақстан Республикасының аумағында

уақытша болатын шетелдіктермен және азаматтығы жоқ адамдармен;

5) білім беру ұйымынан оқу нысаны көрсетілген немесе қабылдайтын ұйымнан

кәсіптік даярлаудан және (немесе) тағылымдамадан өтуі туралы анықтамаларды және

білім алу мақсатында болуға арналған рұқсатты ұсынбаған, Қазақстан

Республикасының аумағында уақытша болатын шетелдік студенттермен және

тағылымдамадан өтушілермен;

6) отбасына қосылу мақсатында келуге және онда болуға арналған рұқсатты және

Қазақстан Республикасының заңнамасымен танылатын, Қазақстан Республикасының

азаматымен некеде тұрғанын растайтын құжатты ұсынбаған, Қазақстан

Республикасының аумағында уақытша болатын шетелдіктермен және азаматтығы жоқ

адамдармен;

7) бір жұмыс беруші жеке тұлғаның үй шаруашылығында жұмыстар орындау (

қызметтер көрсету) бойынша бір мезгілде бестен көп еңбекші көшіп келушімен еңбек

шартын жасасуына жол берілмейді.

2. Мыналарға:

1) мемлекеттік қызметті тоқтатқаннан кейін адамға, егер адам мемлекеттік қызметті

тоқтатар алдындағы соңғы бір жылда мемлекеттік функцияларды орындау кезеңінде

өзінің лауазымдық өкілеттіктеріне орай осы коммерциялық ұйымның қызметін тексеру

нысанында бақылауды тікелей жүзеге асырған болса не осы коммерциялық ұйымның

қызметі аталған адаммен оның құзыретіне сәйкес тікелей байланысты болған болса,

мемлекеттік ұйымдарды және жарғылық капиталындағы мемлекеттiң үлесi елу

пайыздан көп, оның iшiнде акционерi мемлекет болып табылатын ұлттық басқарушы

холдингтерде, ұлттық холдингтерде, ұлттық компанияларда, ұлттық даму

институттарында, дауыс беретiн акцияларының (жарғылық капиталға қатысу

үлестерiнiң) елу пайызынан астамы өздеріне тиесiлi олардың еншiлес ұйымдарында,

сондай-ақ дауыс беретiн акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерiнiң) елу

пайызынан астамы аталған еншiлес ұйымдарға тиесiлi заңды тұлғаларды қоспағанда,

бір жыл бойы коммерциялық ұйымға аталған адамды;

2) квазимемлекеттік сектор субъектілеріне сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған

адамды;

3) кәмелетке толмағандардың қатысуымен білім беру, тәрбиелеу және дамыту,

демалысты ұйымдастыру және сауықтыру, дене шынықтыру және спорт, медициналық

қамтамасыз ету, әлеуметтік қызметтер көрсету, мәдениет және өнер саласындағы

ұйымдарға: адам өлтіргені, денсаулыққа қасақана зиян келтіргені, адамдардың

денсаулығына және имандылыққа, жыныстық қолсұғылмаушылыққа қарсы қылмыстық

құқық бұзушылықтар үшін, экстремистік немесе террористік қылмыстар, адам саудасы

үшін сотталғандығы бар немесе болған, қылмыстық қудалауда жүрген немесе

қудалауда болған (Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы

бірінші бөлігінің 1) және 2) тармақшаларының негізінде оларға қатысты қылмыстық

қудалау тоқтатылған адамдарды қоспағанда) адамдарды жұмысқа орналастыруға жол

берілмейді;

4) алып тасталды – ҚР 12.10.2021 № 67-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен

кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

5) медицина қызметкерлерін қоспағанда, он сегіз жасқа толмаған жұмыскерлерді

және ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда

істейтін жұмыскерлерді қоса атқаратын жұмысқа орналастыруға жол берілмейді.

Ескерту. 26-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 23.11.2015 № 414-V Кодексімен (

01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); ҚР 16.04.2018 № 147-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі); 13.05.2020 № 327-VI (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2020 № 393-VI

(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі); 12.10.2021 № 67-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік

он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2021 № 95-VII (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңдарымен.

27-бап. Еңбек шартының шарттардың өзге түрлерінен ерекшелігі

Еңбек шартында мына талаптардың біреуінің болуы:

1) жұмыскердің жұмысты (еңбек функциясын) белгілі бір біліктілік, мамандық,

кәсіп немесе лауазым бойынша орындауы;

2) міндеттемелерді еңбек тәртіптемесіне бағына отырып жеке орындауы;

3) жұмыскердің еңбегі үшін жалақы алуы шарттардың өзге түрлерінен еңбек

шартының ерекше белгілері болып табылады.

28-бап. Еңбек шартының мазмұны

1. Еңбек шартында:

1) тараптардың деректемелері:

жұмыс беруші жеке тұлғаның тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басын

куәландыратын құжатта көрсетілсе), оның тұрақты тұрғылықты жерінің мекенжайы

және тұрғылықты жері бойынша тіркеу туралы мәліметтер, жеке басын куәландыратын

құжаттың атауы, нөмірі және берілген күні;

жеке сәйкестендiру нөмiрi (бизнес-сәйкестендiру нөмiрi);

жұмыс беруші заңды тұлғаның және оның орналасқан жерінің атауы, жұмыс беруші

заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу нөмірі мен күні, бизнес-сәйкестендiру нөмiрi;

жұмыскердің тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басын куәландыратын құжатта

көрсетілсе), оның тұрақты тұрғылықты жерінің мекенжайы және тұрғылықты жері

бойынша тіркеу туралы мәліметтер, жеке басын куәландыратын құжаттың атауы,

нөмірі, берілген күні, жеке сәйкестендіру нөмірі;

2) белгілі бір мамандық, кәсіп, біліктілік немесе лауазым бойынша жұмысы (еңбек

функциясы);

3) жұмыстың орындалатын орны болуға тиіс.

Қашықтан жұмыс істеу кезінде, қашықтан аралас жұмыс істеуді қоспағанда,

жұмыстың орындалатын орны көрсетілмейді;

4) еңбек шартының мерзімі;

5) жұмыстың басталу күні;

6) жұмыс уақыты мен тынығу уақытының режимі;

7) еңбекке ақы төлеу мөлшері мен өзге де шарттары;

8) егер жұмыс ауыр жұмыстарға жататын болса және (немесе) зиянды және (немесе)

қауіпті жағдайларда орындалатын болса, еңбек жағдайларының сипаттамасы,

кепілдіктер мен жеңілдіктер;

9) жұмыскердің құқықтары мен міндеттері;

10) жұмыс берушінің құқықтары мен міндеттері;

11) еңбек шартын өзгерту мен тоқтату тәртібі;

12) тараптардың жауаптылығы;

13) жасалу күні мен реттік нөмірі болуға тиіс.

2. Мүгедекпен жасалатын еңбек шартында жұмыс орындарын олардың жеке

мүмкіндіктерін ескере отырып жабдықтау жөніндегі талаптар қамтылуға тиіс.

3. Тараптардың келісімі бойынша еңбек шартына Қазақстан Республикасының

заңнамасына қайшы келмейтін өзге де талаптар енгізілуі мүмкін.

Ескерту. 28-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 01.07.2021 № 61-VII Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

29-бап. Бейбәсекелестік туралы шарт

1. Тараптардың келісімі бойынша жұмыс беруші мен жұмыскер арасында

бейбәсекелестік туралы шарт жасалуы мүмкін, онда жұмыс берушіге нұқсан келтіруі

ықтимал әрекеттерді жүзеге асырмау туралы жұмыскердің міндеттемесі көзделеді.

2. Бейбәсекелестік туралы шартта оларды қабылдау шектері мен жағдайлары

белгіленеді, сондай-ақ бейбәсекелестік туралы талап Қазақстан Республикасының

заңнамасында көзделген жағдайларды қоспағанда, осы жағдай қолданылатын кезеңге

өтемақы белгіленуі мүмкін.

3. Бейбәсекелестік туралы шарт жасалуы мүмкін жұмыскер атқаратын немесе

орындайтын лауазымдардың және жұмыстардың тізбесі жұмыс берушінің актісімен

бекітіледі.

30-бап. Еңбек шартының мерзімі

1. Еңбек шарты:

1) белгіленбеген мерзімге;

2) осы тармақтың , ), және белгіленген 3) 4 5) 6) тармақшаларында жағдайлардан

басқа, бір жылдан кем емес белгілі бір мерзімге жасалуы мүмкін.

Еңбек шартының мерзімі өткен кезде тараптар оны белгіленбеген немесе бір

жылдан кем емес белгілі бір мерзімге ұзартуға құқылы.

Егер еңбек шартының қолданылу мерзімі өткен жағдайда тараптардың ешқайсысы

соңғы жұмыс күні (ауысым) ішінде еңбек қатынастарын тоқтату туралы хабардар

етпесе, осы Кодекстің 51-бабының 2-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда,

ол бұрын жасалған дәл сол мерзімге ұзартылған деп есептеледі.

Белгілі бір мерзімге жасалған еңбек шарты көп дегенде екі ретке ұзартылуы мүмкін.

Еңбек қатынастары жалғастырылған кезде еңбек шарты белгіленбеген мерзімге

жасалған деп есептеледі;

Осы тармақшаның төртінші және бесінші бөліктерінің ережелері дербес білім беру

ұйымдарының және олардың ұйымдарының шетелдік жұмыскерлеріне қолданылмайды

.

3) белгілі бір жұмыстың орындалу уақытына;

4) уақытша болмаған жұмыскерді алмастыру уақытына;

5) маусымдық жұмысты орындау уақытына;

6) халықтың көші-қоны мәселелері жөніндегі уәкілетті орган айқындайтын

тәртіппен жергілікті атқарушы органдар беретін шетелдік жұмыс күшін тартуға

рұқсаттың, еңбекші көшіп келушіге рұқсаттың және өз бетінше жұмысқа орналасу

үшін біліктілігінің сәйкестігі туралы анықтаманың Қазақстан Республикасының

заңнамасында белгіленетін мерзімдері шегінде жасалуы мүмкін.

2. Шағын кәсіпкерлік субъектілері жұмыскерлермен еңбек шарттарын осы баптың 1

-тармағының 2) тармақшасында көзделген шектеусіз белгілі бір мерзімге жасаса алады.

3. Мемлекеттік органның шетелдік жұмыскерімен еңбек шарты мемлекеттік

органның басшысы айқындайтын мерзімге жасалады.

4. Заңды тұлға мүлкінің меншік иесі немесе ол уәкілеттік берген тұлға (орган) не

заңды тұлғаның уәкілетті органы немесе ол уәкілеттік берген тұлға заңды тұлғаның

атқарушы органының басшысымен еңбек шартын Қазақстан Республикасының

заңдарында, тараптардың құрылтай құжаттарында немесе келісімінде белгіленген

мерзімге және тәртіппен жасасады.

Егер заңды тұлғаның атқарушы органының басшысымен жасалған еңбек шартының

қолданылу мерзімі өткен жағдайда, тараптардың ешқайсысы еңбек шартының

қолданылу мерзімі өткенге дейін соңғы жұмыс күнінен кешіктірмей еңбек

қатынастарын тоқтату туралы хабардар етпесе, еңбек шарты құрылтайшылар, заңды

тұлға мүлкінің меншік иесі немесе ол уәкілеттік берген тұлға (орган) не заңды

тұлғаның уәкілетті органы жаңа басшыны не сол адамның өзін сайлау (лауазымға

тағайындау, бекіту) туралы шешім қабылдағанға дейінгі мерзімге, егер көрсетілген

шешімде ұзартудың өзге мерзімі айқындалмаған болса, ұзартылады.

5. "Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы" Қазақстан

Республикасы Заңы 11-бабының сәйкес зейнеткерлік жасқа 1-тармағына толған, кәсіби

және біліктілік деңгейі жоғары жұмыскермен еңбек шарты оның еңбекке қабілеттілігі

ескеріле отырып, осы баптың 1-тармағы 2) тармақшасының төртінші бөлігінде

көзделген шектеусіз, жыл сайын ұзартылуы мүмкін.

Ескерту. 30-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 06.04.2016 № 483-V (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңымен; ҚР 23.11.2015 № 414-V (01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі) Кодексімен

; ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он

күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

30.12.2021 № 95-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

31-бап. Еңбек шартын жасасуға жол берілетін жас мөлшері

1. Он алты жасқа толған азаматтармен еңбек шартын жасасуға жол беріледі.

2. Еңбек шарты:

1) орта білім беру ұйымында негізгі орта, жалпы орта білім алған жағдайларда, он

бес жасқа толған азаматтармен;

2) оқудан бос уақытта, денсаулығына зиян келтірмейтін және оқу процесін

бұзбайтын жұмысты орындау үшін он төрт жасқа толған оқушылармен;

3) кинематография ұйымдарында, театрларда, театр және концерт ұйымдарында,

цирктерде денсаулығына және имандылық тұрғысынан дамуына нұқсан келтірмей,

шығармалар жасауға және (немесе) орындауға қатысу үшін осы тармақтың 2)

тармақшасында айқындалған талаптарды сақтай отырып, он төрт жасқа толмаған

адамдармен еңбек шарты жасалуы мүмкін.

3. Осы баптың 2-тармағында айқындалған жағдайларда еңбек шартына кәмелетке

толмаған адаммен қатар оның заңды өкілдерінің біреуі қол қоюға тиіс.

Ескерту. 31-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

32-бап. Еңбек шартын жасасу үшін қажетті құжаттар

1. Еңбек шартын жасау үшін мынадай құжаттар:

1) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куәлігі немесе Қазақстан

Республикасы азаматының паспорты (он алты жасқа толмаған адамдар үшiн туу туралы

куәлiк) қажет.

Қандастар жергілікті атқарушы органдар берген қандас куәлігін ұсынады;

2) шетелдіктің Қазақстан Республикасында тұруға ықтиярхаты немесе азаматтығы

жоқ адамның куәлігі (Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын

шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар үшін) не босқын куәлігі;

3) тиісті білімді, машық пен дағдыны талап ететін жұмысқа еңбек шартын жасасу

кезінде білімі, біліктілігі туралы, арнайы білімі немесе кәсіптік даярлығының болуы

туралы құжат;

4) еңбек қызметін растайтын құжат (еңбек өтілі бар адамдар үшін);

5) алдын ала медициналық куәландырудан өткені туралы құжат (осы Кодекске және

Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес осындай

куәландырудан өтуге міндетті адамдар үшін) қажет.

2. Кәмелетке толмағандардың қатысуымен білім беру, тәрбиелеу, демалысты

ұйымдастыру және сауықтыру, дене шынықтыру және спорт, медициналық қамтамасыз

ету, әлеуметтік қызметтер көрсету, мәдениет және өнер саласында еңбек шартын

жасасу үшін адам: адам өлтіру, денсаулыққа қасақана зиян келтіру, адамдардың

денсаулығына және имандылыққа, жыныстық қолсұғылмаушылыққа қарсы,

экстремистік немесе террористік қылмыстар, адам саудасы сияқты қылмыстық құқық

бұзушылық жасағаны туралы мәліметтердің бар не жоқ екендігі туралы анықтама

ұсынады.

3. Азаматтық қызметке, квазимемлекеттік сектор субъектілеріне жұмысқа тұру

кезінде адам сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны туралы мәліметтердің бар не жоқ

екендігі туралы анықтама ұсынады.

4. Жұмыскер қоса атқаратын жұмыс туралы еңбек шартын басқа жұмыс берушімен

жасасу үшін негізгі жұмыс орны бойынша еңбектің сипаты мен шарттары (жұмыс орны

, лауазымы, еңбек жағдайлары) туралы анықтама ұсынады.

5. Мемлекеттік органның шетелдік жұмыскерлері тартылған кезде еңбек шартын

жасасу үшін қажетті құжаттардың тізбесі Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен

шетелдік жұмыскерлерді тарту тәртібіне сәйкес айқындалады.

6. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінде көзделген

жағдайларды қоспағанда, жұмыс беруші осы бапта көзделмеген құжаттарды талап

етуге құқылы емес.

7. Құжаттардың төлнұсқаларын жұмыс берушіде сақтауға не Қазақстан

Республикасының заңнамасында белгіленген рәсімдерді орындау үшін уақытша

қалдыруға жұмыскер келіскен жағдайда, жұмыс беруші жұмыскерге құжаттарды

қайтару туралы жазбаша міндеттеме береді.

Ескерту. 32-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

13.05.2020 № 327-VI ("Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер

туралы" ҚР Кодексіне (Салық кодексі) тиісті өзгерістер мен толықтырулар қолданысқа

енгізілген күннен кейін қолданысқа енгізіледі); 30.12.2020 № 393-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңдарымен.

33-бап. Еңбек шартын жасасу, өзгерту және толықтыру тәртібі

1. Еңбек шарты жазбаша нысанда кемінде екі данада жасалады және оған тараптар

қол қояды. Еңбек шартының бір-бір данасы жұмыскер мен жұмыс берушіде сақталады.

Еңбек шартын жасасу, оған өзгерістер мен толықтырулар енгізу электрондық

цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылған электрондық құжат нысанында жүргізілуі

мүмкін.

2. Осы Кодексте көзделген жағдайларды қоспағанда, еңбек шартына, оның ішінде

басқа жұмысқа ауыстыру кезінде, өзгерістер мен толықтырулар енгізуді тараптар осы

баптың көзделген тәртіппен қосымша келісім түрінде 1-тармағында жазбаша нысанда

жүзеге асырады.

Еңбек шартының талаптарын өзгерту туралы хабарламаны еңбек шарты

тараптарының бірі береді және екінші тарап оны берілген күнінен бастап бес жұмыс

күні ішінде қарайды. Еңбек шартының талаптарын өзгерту, оның ішінде басқа жұмысқа

ауыстыру кезінде өзгерту туралы хабарлама алған тарап қабылданған шешім туралы

осы бапта белгіленген мерзімде екінші тарапқа хабарлауға міндетті.

3. Адамды жұмысқа жіберу еңбек шартын жасасқаннан кейін ғана жүзеге

асырылады.

Жұмыс берушінің кінәсінен еңбек шарты болмаған және (немесе) тиісті түрде

ресімделмеген жағдайда, ол Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген

тәртіппен жауаптылықта болады. Бұл жағдайда еңбек қатынастары жұмыскер жұмысқа

кіріскен күннен бастап туындады деп есептеледі.

4. Еңбек шартының жұмыс берушінің кінәсінен жарамсыз деп танылуы бұрынғы

жұмыскердің еңбегіне ақы алу, жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысының

пайдаланылмаған күндері үшін өтемақы төлемін, өзге де төлемдер мен жеңілдіктер алу

құқығынан айырылуына әкеп соқпайды.

Еңбек шартының жекелеген талаптарының жарамсыз деп танылуы еңбек шартының

тұтастай жарамсыздығына әкеп соқпайды.

Ескерту. 33-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

34-бап. Жұмысқа қабылдауды ресімдеу

Жұмысқа қабылдау жасалған еңбек шарты негізінде шығарылатын жұмыс

берушінің актісімен ресімделеді.

35-бап. Жұмыскердің еңбек қызметін растайтын құжаттар

Мына құжаттардың кез келгені:

1) еңбек кітапшасы;

2) тоқтату күні мен оны тоқтатудың негізі туралы жұмыс берушінің белгісі бар

еңбек шарты;

3) еңбек шартын жасасу және (немесе) тоқтату негізінде еңбек қатынастарының

туындауын және (немесе) тоқтатылуын растайтын жұмыс беруші актілерінен үзінді

көшірмелер;

4) жұмыскерлерге жалақы төлеу ведомосынан үзінді көшірмелер;

5) жұмыс беруші қол қойған және мөрімен (ол болған кезде) растаған қызметтік

тізім (жұмыскердің жұмысы, еңбек қызметі туралы мәліметтер тізбесі);

6) аударылған міндетті зейнетақы жарналары туралы бірыңғай жинақтаушы

зейнетақы қорынан үзінді көшірмелер;

7) жүргізілген әлеуметтік аударымдар туралы Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру

қорынан мәліметтер;

7-1) дуальды оқыту туралы шарт;

8) жұмыскердің еңбек қызметі туралы мәліметтер қамтылған архивтік анықтама;

9) еңбек қатынастарының болуын растайтын заңды фактіні анықтау туралы соттың

заңды күшіне енген шешімі жұмыскердің еңбек қызметін растайтын құжат болуы

мүмкін.

Ескерту. 35-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

08.01.2021 № 410-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

36-бап. Еңбек шартындағы сынақ мерзімі туралы талап

1. Еңбек шартын жасасқан кезде еңбек шартында жұмыскердің тапсырылатын

жұмысқа біліктілігінің сәйкестігін тексеру мақсатында сынақ мерзімі туралы талап

белгіленуі мүмкін. Сынақ мерзімі еңбек шартында көрсетілген жұмыс басталған

күннен басталады.

2. Сынақ мерзімі жұмыскердің жұмыс өтіліне қосылады және үш айдан аспауға тиіс

. Ұйымдардың басшылары және олардың орынбасарлары, бас бухгалтерлер мен

олардың орынбасарлары, филиалдар, ұйымдар өкілдіктерінің басшылары үшін сынақ

мерзімі алты айға дейін ұзартылуы мүмкін.

3. Жұмыскер жұмыста нақты болмаған кезеңге сынақ мерзімі тоқтатыла тұрады.

Ескерту. 36-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

37-бап. Жұмысқа қабылдау кезіндегі сынақ нәтижесі

1. Жұмыскердің сынақ мерзімі кезеңіндегі жұмысы теріс нәтиже берген кезде,

жұмыс беруші оған еңбек шартын бұзуға негіз болған себептер көрсетілген хабарлама

беріп, онымен еңбек шартын бұзуға құқылы.

2. Егер сынақ мерзімі аяқталса және жұмыс беруші еңбек шартының бұзылуы

туралы хабардар етпесе, онда жұмыскер сынақ мерзімінен өткен болып есептеледі.

Ескерту. 37-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

38-бап. Жұмыскерді басқа жұмысқа ауыстыру

1. Мыналар:

1) жұмыскер жұмысының (еңбек функциясының) өзгеруі, яғни жұмысты басқа

лауазым, мамандық, кәсіп, біліктілік бойынша орындау;

2) еңбек шартында келісілген еңбек жағдайлары (жалақы мөлшері, жұмыс уақыты

мен тынығу уақытының режимі, жеңілдіктер мен басқа да жағдайлар) оны орындау

кезінде өзгеретін өзге жұмысты тапсыру;

3) жұмыс берушінің оқшауланған құрылымдық бөлімшесіне ауыстыру;

4) жұмыс берушімен бірге басқа жерге ауыстыру жұмыскерді басқа жұмысқа

ауыстыру болып табылады.

2. Осы Кодексте көзделген жағдайларды қоспағанда, жұмыскерді басқа жұмысқа

ауыстыруға жұмыскердің келісімімен жол беріледі, ол еңбек шартына тиісті өзгерістер

енгізумен және жұмыс берушінің актісімен ресімделеді.

3. Жұмыскердің денсаулық жағдайына байланысты медициналық қорытындымен

расталған қарсы көрсетілімдер болған кезде, жұмыскерді басқа жұмысқа ауыстыруға

жол берілмейді.

39-бап. Жұмыскерді жұмыс берушімен бірге басқа жерге ауыстыру

1. Жұмыс беруші, егер еңбек, ұжымдық шарттарда хабарлаудың неғұрлым ұзақ

мерзімі көзделмесе, жұмыс берушінің басқа жерге көшетіні туралы жұмыскерді

кемінде бір ай бұрын хабардар етуге міндетті.

2. Жұмыскер жұмыс берушімен бірге басқа жерге ауысудан жазбаша бас тартқан

жағдайда не жұмыскердің жұмыс берушімен бірге басқа жерге ауысудан жазбаша бас

тартуды беруден бас тартуын куәландыратын акт болған кезде жұмыскермен еңбек

шарты осы Кодекстің 58-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында көзделген негіз

бойынша тоқтатылады.

Ескерту. 39-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

40-бап. Жұмыскерді іссапарға жіберу

1. Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген шектеулерді қоспағанда,

жұмыскердің (іссапарға жіберілгеннің) басқа заңды тұлғада (оның филиалдарын,

өкілдіктерін және (немесе) өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелерін қоса

алғанда), сондай-ақ сол заңды тұлғаның филиалдарында, өкілдіктерінде және (немесе)

өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелерінде еңбек шартында келісілген белгілі

бір мамандық, біліктілік немесе лауазым (еңбек функциясы) бойынша не басқа лауазым

, мамандық, біліктілік бойынша жұмысты орындауы жұмыскерді іссапарға жіберу деп

түсініледі.

Осы баптың мақсаттары үшін қабылдаушы тарап деп осы тармақтың үшінші

бөлігінде көрсетілген заңды тұлғалар түсініледі.

Белгілі бір міндеттердің орындалуын қамтамасыз ету мақсатында мынадай

қабылдаушы тараптарға жұмыскерлерді:

1) жұмыс берушінің құрылтайшысы, қатысушысы немесе акционері болып

табылатын, сондай-ақ жұмыс беруші-заңды тұлғаның акциялары (жарғылық капиталға

қатысу үлестері) жанама түрде тиесілі заңды тұлғаға (оның филиалдарына,

өкілдіктеріне және (немесе) өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелеріне);

2) акциялары (жарғылық капиталға қатысу үлестері) жұмыс беруші- заңды тұлғаға

тікелей немесе жанама түрде тиесілі заңды тұлғаға (оның филиалдарына, өкілдіктеріне

және (немесе) өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелеріне);

3) акциялары (жарғылық капиталға қатысу үлестері) жұмыс беруші- заңды

тұлғаның акцияларын (жарғылық капиталға қатысу үлестерін) тікелей немесе жанама

түрде иеленетін тұлғаларға тікелей немесе жанама түрде тиесілі заңды тұлғаға (оның

филиалдарына, өкілдіктеріне және (немесе) өзге де оқшауланған құрылымдық

бөлімшелеріне) іссапарға жіберуге жол беріледі.

2. Жұмыскерді іссапарға жіберу шарттары, тәртібі, мерзімі, іссапарға жіберілген

жұмыскерлер лауазымдарының тізбесі және саны іссапарға жіберу мақсаттарына қарай

Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес заңды тұлғалар

арасындағы келісіммен айқындалады.

Заңды тұлғаға (оның филиалдарын, өкілдіктерін және (немесе) өзге де оқшауланған

құрылымдық бөлімшелерін қоса алғанда) бір жылда жұмыскерлердің орташа тізім

санының он пайызынан астамы бір мезгілде іссапарға жіберілген жағдайда, іссапарға

жіберу қабылдаушы тарап жұмыскерлерінің өкілдерімен келісілуі қажет.

3. Іссапарға жіберілген жұмыскердің іссапарға жіберуді жүзеге асыратын жұмыс

берушідегі жұмыс орны (лауазымы) сақталады.

4. Іссапарға жіберу кезеңіне жұмыстың орындалу орны көрсетіле отырып, еңбек

шартына қосымша келісімге қол қою арқылы еңбек шарты тараптарының жазбаша

келісімімен ғана іссапарға жіберуге жол беріледі. Іссапарға жіберу мерзімі аяқталған

соң, еңбек шартының қолданысы жалғастырылған жағдайда, жұмыс беруші

жұмыскерге іссапарға жіберілгенге дейін жұмыскер атқарған жұмыс орнын (

лауазымын) беруге міндеттенеді.

5. Іссапарға жіберу кезеңіне жұмыскерге, жыл сайынғы ақы төленетін еңбек

демалысының ұзақтығы мен оны беру тәртібін қоспағанда, қабылдаушы тараптың

жұмыс уақыты мен тынығу уақыты режимі қолданылады.

6. Іссапарға жіберілген жұмыскер еңбек тәртібін бұзған жағдайда, қабылдаушы

тарап аталған факт анықталған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде іссапарға

жіберілген жұмыскердің жұмыс берушісін Қазақстан Республикасының еңбек

заңнамасына сәйкес оны тәртіптік жауаптылыққа тарту туралы шешім қабылдау үшін

растайтын құжаттарды ұсына отырып, хабардар етеді.

7. Іссапарға жіберілген жұмыскер ұшыраған жазатайым оқиға кезінде еңбек

қызметіне байланысты жазатайым оқиғаны тергеп-тексеруді ұйымдастыру жұмыс

беруші өкілінің қатысуымен қабылдаушы тарапқа жүктеледі.

8. Іссапарға жіберуге:

1) Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында белгіленген жағдайларда және

тәртіппен жұмысты орындаудан бас тартқан қабылдаушы тарап жұмыскерлерін

ауыстыру;

2) бос тұрып қалған (қабылдаушы тарап жұмыстарды уақытша тоқтата тұрған),

қабылдаушы тарап банкроттық рәсімін жүзеге асырған, қабылдаушы тарап

жұмыскерлерді жұмыстан шығару қатері төнген кезде жұмыс орындарын сақтап қалу

мақсатында толық емес жұмыс уақыты режимін енгізген жағдайда жұмыстарды

орындау мақсатында жол берілмейді.

Ескерту. 40-бап жаңа редакцияда - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңымен; өзгеріс енгізілді - ҚР 19.12.2020 № 386-VI (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

41-бап. Өндірістік қажеттілік жағдайында басқа жұмысқа уақытша ауыстыру

Өндірістік қажеттілік болған, оның ішінде жоқ жұмыскерді уақытша алмастырған

жағдайда, жұмыс берушінің жұмыскерді оның келісімінсіз күнтізбелік жыл ішінде үш

айға дейінгі мерзімге, орындалатын жұмыс бойынша еңбегіне ақы төлей отырып, бірақ

бұрынғы жұмысындағы орташа жалақысынан кем емес жалақымен, еңбек шартында

келісілмеген және денсаулық жағдайына байланысты қарсы көрсетілімі жоқ, сол

ұйымдағы, сол жердегі басқа жұмысқа не жұмыс берушінің басқа жерде орналасқан

құрылымдық бөлімшесіне ауыстыруға құқығы бар.

Жұмыс берушінің басқа жерде орналасқан құрылымдық бөлімшесіне уақытша

ауыстырған кезде жұмыскерге осы Кодекстің көзделген 127-бабында мөлшерлерде

өтемақы төленеді.

42-бап. Бос тұрып қалу жағдайында басқа жұмысқа уақытша ауыстыру

1. Бос тұрып қалу жағдайында жұмыс берушінің жұмыскерді денсаулық жағдайына

байланысты қарсы көрсетілімі жоқ басқа жұмысқа оның келісімінсіз, бос тұрып

қалудың барлық кезеңіне ауыстыруға құқығы бар.

2. Бос тұрып қалу жағдайында басқа жұмысқа уақытша ауыстыру кезінде

жұмыскердің еңбегіне ақы төлеу орындалатын жұмыс бойынша жүргізіледі.

43-бап. Денсаулық жағдайына байланысты басқа жұмысқа уақытша ауыстыру

1. Еңбек міндеттерін орындауға байланысты алған өндірістік жарақатына, кәсіптік

ауруға шалдығуына немесе денсаулығына өзге де зақым келуіне немесе денсаулығына

өндіріспен байланысты емес өзге де зақым келуіне байланысты медициналық

қорытынды негізінде жұмыс беруші еңбекке жарамдылығы қалпына келгенге немесе

мүгедектік белгіленгенге не кәсіптік еңбекке жарамдылығынан айырылуы

белгіленгенге дейін жұмыскерді денсаулық жағдайы бойынша қарсы көрсетілімі жоқ

басқа жұмысқа уақытша ауыстыруға не еңбек, ұжымдық шарттарда, жұмыс берушінің

актісінде жазылған шарттармен оны жұмыстан босатуға міндетті.

2. Жұмыскер денсаулық жағдайы бойынша қарсы көрсетілімі жоқ басқа жұмысқа

уақытша ауысудан жазбаша бас тартқан жағдайда не жұмыскердің осындай негіздер

бойынша уақытша ауысудан жазбаша бас тартуды беруден бас тартуын куәландыратын

акт болған кезде жұмыскермен еңбек шарты осы Кодекстің 58-бабы 1-тармағының 3)

тармақшасында көзделген негіз бойынша тоқтатылады.

Ескерту. 43-бап жаңа редакцияда - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

44-бап. Жүкті әйелдерді басқа жұмысқа уақытша ауыстыру

Жұмыс беруші медициналық қорытынды негізінде жүкті әйелді орындайтын

жұмысы бойынша, бірақ бұрынғы жұмысы бойынша орташа жалақысынан төмен емес

ақы төлей отырып, зиянды және (немесе) қауіпті өндірістік факторлардың әсерін

болғызбайтын басқа жұмысқа ауыстыруға міндетті.

Жұмыс беруші вахталық әдіспен жұмыс істейтін жүкті әйелді мерзімі он екі және

одан көп апта жүктілігі туралы анықтама негізінде, орындайтын жұмысы бойынша,

бірақ бұрынғы жұмысы бойынша орташа жалақысынан төмен емес ақы төлей отырып,

бес күндік немесе алты күндік жұмыс аптасына уақытша ауыстыруға міндетті.

Жүкті әйелге басқа жұмыс берілгенге дейін, ол орташа жалақысы сақтала отырып,

жұмысты орындаудан босатылуға жатады.

Жүкті әйел жұмыс беруші ұсынған басқа жұмысқа ауысудан бас тартқан жағдайда,

ол жүктілікке және босануға байланысты демалыс берілгенге дейін жалақысы

сақталмай, қарсы көрсетілімі бар жұмысты орындаудан босатылуға жатады.

Ескерту. 44-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

45-бап. Жұмыскерді басқа жұмыс орнына ауыстыру. Лауазым (жұмыс) атауының

өзгеруі

1. Жұмыскерді еңбек шартында келісілген лауазым, мамандық, кәсіп, біліктілік

шегінде және еңбекке ақы төлеу мөлшері мен шарттары сақтала отырып, басқа жұмыс

орнына не сол жердегі басқа құрылымдық бөлімшеге ауыстыруға не оған басқа

механизмде немесе агрегатта жұмыс істеуді тапсыруға жұмыскердің келісімі талап

етілмейді.

2. Жұмыскер үшін еңбек жағдайларын өзгертуге әкеп соқпайтын жұмыскер

лауазымының (жұмысының), құрылымдық бөлімшенің атауын өзгертуді, басқару

құрылымын өзгертуді жұмыс беруші жұмыскердің келісімінсіз жүзеге асыра алады.

Ескерту. 45-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

46-бап. Еңбек жағдайларының өзгеруі

1. Қайта ұйымдастыруға немесе экономикалық, технологиялық жағдайлардың,

еңбекті ұйымдастыру жағдайларының өзгеруіне және (немесе) жұмыс берушінің

жұмыс көлемінің қысқаруына байланысты өндірісті ұйымдастырудағы өзгерістерге

орай, жұмыскер өз мамандығына немесе кәсібіне, тиісті біліктілігіне сәйкес жұмысын

жалғастырған кезде, еңбек жағдайларын өзгертуге жол беріледі. Еңбек жағдайлары

өзгерген кезде еңбек шартына тиісті толықтырулар мен өзгерістер енгізіледі.

2. Егер еңбек, ұжымдық шарттарда хабардар етудің неғұрлым ұзақ мерзімі

көзделмесе, жұмыс беруші жұмыскерді еңбек жағдайларының осы баптың 1-

көрсетілген себептер бойынша орын алған өзгеруі туралы тармағында күнтізбелік он

бес күннен кешіктірмей хабардар етуге міндетті.

3. Жұмыскер еңбек жағдайларының өзгеруіне байланысты жұмысты жалғастырудан

жазбаша бас тартқан жағдайда не жұмыскердің еңбек жағдайларының өзгеруіне

байланысты жұмысты жалғастырудан жазбаша бас тартуды беруден бас тартуын

куәландыратын акт болған кезде жұмыскермен еңбек шарты осы Кодекстің 58-бабы 1-

тармағының 2) тармақшасында көзделген негіз бойынша тоқтатылады.

Егер осы баптың 1-тармағында көрсетілген мән-жайлар жұмыскерлердің санын

немесе штатын қысқартуға әкеп соғуы мүмкін болған жағдайда, жұмыс берушінің

жұмыс орындарын сақтап қалу мақсатында толық емес жұмыс уақыты режимін

енгізуге құқығы бар.

Ескерту. 46-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

47-бап. Жұмыс берушінің атауы, ведомстволық тиесілілігі өзгерген, заңды тұлға

акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) меншік иесі ауысқан, жұмыс

беруші заңды тұлға қайта ұйымдастырылған кездегі еңбек қатынастары

Ескерту. 47-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI

Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң

қолданысқа енгізіледі).

Жұмыс берушінің атауы, ведомстволық тиесілілігі өзгерген, заңды тұлға

акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) меншік иесі ауысқан, жұмыс

беруші заңды тұлға қайта ұйымдастырылған жағдайларда жұмыскерлермен еңбек

қатынастары өзгеріссіз жалғаса береді.

Ескерту. 47-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

48-бап. Жұмыстан шеттету

1. Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда жұмыс беруші

немесе қабылдаушы тарап тиісті уәкілетті мемлекеттік органдардың актілері негізінде

жұмыскерді, жіберуші тараптың жұмыскерін жұмыстан шеттетуге міндетті.

2. Жұмыс беруші немесе қабылдаушы тарап осы баптың 1-тармағында көзделген

жағдайлардан басқа:

1) жұмыста алкогольдік, есірткілік, уытқұмарлық масаңдық (соларға ұқсас)

жағдайында болған немесе жұмыс күні ішінде осындай масаңдық туғызатын заттарды

пайдаланған;

2) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау немесе өнеркәсіптік қауіпсіздік мәселелері

жөнінде білімін тексеру бойынша емтихандар тапсырмаған;

3) жұмыс беруші немесе қабылдаушы тарап берген жеке және (немесе) ұжымдық

қорғаныш құралдарын пайдаланбаған;

4) егер Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес міндетті болып табылатын

болса, медициналық қарап-тексеруден не ауысым алдындағы медициналық

куәландырудан өтпеген;

5) жұмыскерді еңбек шартында келісілген жұмысты орындау үшін қажетті көлік

құралын басқару құқығынан немесе басқа да рұқсаттардан айырған жағдайда;

6) егер әрекеттері немесе әрекетсіздігі өзінің, оның ішінде басқа да жұмыскерлердің

өмірі мен денсаулығы үшін ауыр зардаптарға, өндірістік жарақаттар мен аварияларға,

еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі не көліктегі жол жүрісі қауіпсіздігі қағидаларының

бұзылуына әкеп соқса немесе әкеп соғуы мүмкін болса, жұмыскерді, жіберуші

тараптың жұмыскерін жұмыстан шеттетуге міндетті.

3. Толық материалдық жауаптылықты өзіне алғаны туралы жазбаша шарттың

негізінде жұмыскерге, жіберуші тараптың жұмыскеріне берілген мүліктің және басқа

да құндылықтардың сақталуын қамтамасыз етпеген жұмыскерді, жіберуші тараптың

жұмыскерін жұмыс берушінің немесе қабылдаушы тараптың жұмыстан шеттетуге

құқығы бар.

4. Жұмыстан шеттету кезеңінде жұмыскердің, жіберуші тарап жұмыскерінің

жалақысы сақталмайды және еңбекке уақытша жарамсыздығы бойынша әлеуметтік

жәрдемақы жұмыс берушінің немесе қабылдаушы тараптың қаражаты есебінен

төленбейді.

5. Жұмыскерді, жіберуші тараптың жұмыскерін жұмыстан шеттету оны шеттету

үшін негіз болған себептер анықталғанға және (немесе) жойылғанға дейінгі мерзімге

жұмыс берушінің актісімен немесе қабылдаушы тараптың актісімен жүзеге асырылады.

6. Жұмыс беруші немесе қабылдаушы тарап жұмыскерді, жіберуші тараптың

жұмыскерін жұмыстан заңсыз шеттеткен жағдайда, олардың жалақысы, еңбекке

уақытша жарамсыздығы бойынша әлеуметтік жәрдемақысы және Қазақстан

Республикасының нормативтік құқықтық актілерінде, еңбек, ұжымдық шарттарда,

жұмыс берушінің актілерінде немесе қабылдаушы тараптың актісінде көзделген өзге де

төлемдері сақталады.

Ескерту. 48-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

19.12.2020 № 386-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

49-бап. Еңбек шартын тоқтату негіздері

Еңбек шартын тоқтату үшін негіздер:

1) тараптардың келісімі бойынша еңбек шартын бұзу;

2) еңбек шарты мерзімінің аяқталуы;

3) жұмыс берушінің бастамасы бойынша еңбек шартын бұзу;

4) жұмыскердің басқа жұмыс берушіге ауысуына байланысты;

5) жұмыскердің бастамасы бойынша еңбек шартын бұзу;

6) тараптардың еркінен тыс мән-жайлар;

7) жұмыскердің еңбек қатынастарын жалғастырудан бас тартуы;

8) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайлардан басқа,

жұмыскердің сайланбалы жұмысқа (лауазымға) ауысуы немесе еңбек қатынастарын

жалғастыру мүмкіндігін жоққа шығаратын лауазымға тағайындалуы;

9) еңбек шартын жасасу талаптарының бұзылуы болып табылады.

50-бап. Еңбек шартын тараптардың келісімі бойынша бұзу тәртібі

1. Еңбек шарты тараптардың келісімі бойынша бұзылуы мүмкін.

2. Еңбек шартын тараптардың келісімі бойынша бұзуға ниет білдірген, еңбек

шартының бір тарапы еңбек шартының екінші тарапына хабарлама жібереді.

Хабарламаны алған тарап үш жұмыс күні ішінде екінші тарапқа қабылданған

шешім туралы жазбаша нысанда хабарлауға міндетті.

Тараптардың келісімі бойынша еңбек шартының бұзылу күні жұмыскер мен жұмыс

берушінің арасындағы келісім бойынша айқындалады.

3. Алып тасталды - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

Ескерту. 50-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

51-бап. Еңбек шартын мерзiмi өткеннен кейін тоқтату тәртібі

1. Белгiлi бiр мерзiмге жасалған еңбек шарты мерзiмiнiң өтуіне байланысты

тоқтатылады.

2. Егер жүкті әйел бір жылдан кем емес белгілі бір мерзімге жасалған еңбек

шартының мерзімі аяқталған күні мерзімі он екі және одан көп апта жүктілігі туралы

анықтама ұсынса, сондай-ақ үш жасқа дейінгі баласы бар, бала асырап алған және бала

күтімі бойынша жалақысы сақталмайтын демалысқа өз құқығын пайдалануға ниет

білдірген жұмыскер уақытша болмаған жұмыскерді алмастыру жағдайынан басқа,

еңбек шартының мерзімін ұзарту туралы жазбаша өтініш берсе, онда жұмыс беруші

еңбек шартының мерзімін бала күтімі бойынша демалыс аяқталған күнді қоса алып

ұзартуға міндетті.

3. Белгiлi бiр жұмыстың орындалу уақытына жасалған еңбек шартының мерзiмi

өткен күн жұмыстың аяқталған күні болып табылады.

4. Уақытша болмаған жұмыскердi алмастыру уақытына жасалған еңбек шарты

мерзiмiнiң өткен күнi жұмыс орны (лауазымы) сақталған жұмыскердiң жұмысқа

шығатын күнi не жұмыс орны (лауазымы) сақталған жұмыскермен еңбек шарты

тоқтатылған күн болып табылады.

Ескерту. 51-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

52-бап. Еңбек шартын жұмыс берушінің бастамасы бойынша бұзу негіздері

1. Жұмыскермен еңбек шарты жұмыс берушінің бастамасы бойынша:

1) жұмыс беруші - заңды тұлға таратылған не жұмыс беруші - жеке тұлғаның

қызметі тоқтатылған;

2) жұмыскерлер саны немесе штаты қысқартылған;

3) жұмыс берушінің экономикалық жай-күйінің нашарлауына әкеп соққан өндіріс,

орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер көлемі төмендеген;

4) аттестаттау нәтижелерімен расталған біліктілігінің жеткіліксіздігі салдарынан

жұмыскер атқаратын лауазымына немесе орындайтын жұмысына сәйкес келмеген;

4-1) жұмыскер Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген, кәсіптік

қызметке қойылатын талаптарға сәйкес келмеген;

5) жұмыскер, басшы мен еңбек қауіпсіздігін және еңбекті қорғауды қамтамасыз

етуге жауапты адам еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау немесе өнеркәсіптік

қауіпсіздік мәселелері бойынша білімін тексеруден қайтадан өтпеген;

5-1) "бағалаушы" біліктілігін беру туралы куәліктен айырылған;

6) жұмысты жалғастыруына кедергі келтіретін және оны жалғастыру мүмкіндігін

болғызбайтын денсаулық жағдайының салдарынан жұмыскер атқаратын лауазымына

немесе орындайтын жұмысына сәйкес келмеген;

7) сынақ мерзімі кезеңінде жұмыс нәтижесі теріс болған;

8) жұмыскер бір жұмыс күні (жұмыс ауысымы) ішінде дәлелді себепсіз үш және

одан да көп сағат бойы жұмыста болмаған;

9) жұмыскер жұмыста алкогольдік, есірткілік, психотроптық, уытқұмарлық

масаңдық (соларға ұқсас) жағдайында болған, оның ішінде жұмыс күні ішінде

алкогольдік, есірткілік, уытқұмарлық масаңдық (соларға ұқсас) жағдайын туғызатын

заттарды пайдаланған;

10) алкогольдік, есірткілік, уытқұмарлық масаңдық жағдайын туғызатын заттарды

пайдалану фактісін анықтау үшін медициналық куәландырудан өтуден бас тартқан;

11) өндірістік жарақаттар мен аварияларды қоса алғанда, жұмыскерлердің өмірі мен

денсаулығы үшін ауыр зардаптарға әкеп соққан немесе әкеп соғуы мүмкін, еңбекті

қорғау немесе өрт қауіпсіздігі не көліктегі қозғалыс қауіпсіздігі қағидаларын жұмыскер

бұзған;

12) заңды күшіне енген сот үкімімен немесе қаулысымен анықталған, жұмыскер

жұмыс орнында бөтен мүлікті ұрлаған (оның ішінде ұсақ ұрлық), оны қасақана жойған

немесе бүлдірген;

13) ақшалай немесе тауарлық құндылықтарға қызмет көрсететін, сондай-ақ өзінің

қызмет бабын өзі немесе басқа адамдар үшін материалдық немесе өзге де пайда алу

үшін жұмыс берушінің мүдделеріне қарамастан өз мүддесінде немесе үшінші тұлға

мүддесінде пайдаланатын жұмыскер кінәлі әрекеттер жасаған немесе әрекетсіздігі, егер

бұл әрекеттер немесе әрекетсіздік жұмыс берушінің тарапынан оған деген сенімнің

жоғалуына негіз болса;

14) тәрбиелеу функцияларын атқаратын жұмыскер осы жұмысын жалғастырумен

сыйыспайтын, моральға қайшы қылықтар жасаған;

15) жұмыскер еңбек міндеттерін орындауға байланысты өзіне мәлім болған

мемлекеттік құпияларды және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын

мәліметтерді жария еткен;

16) тәртіптік жазасы бар жұмыскер еңбек міндеттерін дәлелді себепсіз қайталап

орындамаған немесе қайталап тиісінше орындамаған;

17) егер төлнұсқа құжаттар немесе мәліметтер еңбек шартын жасасудан немесе

басқа жұмысқа ауысудан бас тартуға негіз болатын болса, еңбек шартын жасасу не

басқа жұмысқа ауыстыру кезінде жұмыскер жұмыс берушіге көрінеу жалған құжаттар

немесе мәліметтер ұсынған;

18) жұмыс берушіге материалдық нұқсан келтіруге әкеп соққан, жұмыс берушінің

атқарушы органының басшысы, оның орынбасары не жұмыс берушінің актісінде

айқындалған жұмыс беруші филиалының, өкілдігінің және (немесе) өзге де

оқшауланған құрылымдық бөлімшесінің басшысы еңбек міндеттерін бұзған;

19) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жағдайларда жұмыскердің

мемлекеттік құпияларға берілген рұқсаты тоқтатылған;

20) жұмыскер жүктілігіне және босануға байланысты демалыста болған, сондай-ақ

егер ауру денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган бекітетін еңбекке

қабілетсіздіктің неғұрлым ұзақ мерзімі белгіленген аурулар тізбесіне енгізілген

жағдайларды қоспағанда, жұмыскер еңбекке уақытша қабілетсіздігі салдарынан

қатарынан екі айдан астам уақыт жұмысқа шықпаған жағдайларда бұзылуы мүмкін.

Өндірістік жарақаттануына немесе кәсіптік ауруға шалдығуына байланысты

еңбекке қабілеттілігінен айырылған жұмыскердің жұмыс орны (лауазымы) еңбекке

қабілеттілігі қалпына келгенге немесе мүгедектік белгіленгенге дейін сақталады;

21) Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей көзделген жағдайларды

қоспағанда, жұмыскер заңды күшіне енген сот актісіне сәйкес одан әрі жұмыс істеу

мүмкіндігін жоятын сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасаған;

22) соттың ереуілді заңсыз деп тану туралы не ереуілді тоқтата тұру туралы шешімі

жұмыскердің назарына жеткізілгеннен кейін ол ереуілге қатысуды жалғастырған;

23) заңды тұлғаның атқарушы органы басшысының, алқалы атқарушы органы

мүшелерінің өкілеттіктері немесе заңды тұлға атқарушы органының жекелеген

мүшесінің, сондай-ақ "Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасының

Заңына сәйкес ішкі аудит қызметі жұмыскерлерінің және корпоративтік хатшының

өкілеттіктері заңды тұлға құрылтайшысының, мүлкі меншік иесінің не құрылтайшы,

меншік иесі уәкілеттік берген тұлғаның (органның) немесе заңды тұлға уәкілетті

органының шешімі бойынша мерзімінен бұрын тоқтатылған;

24) тараптардың өзара келісімі бойынша еңбек шартының мерзімін жыл сайын

ұзарту құқығы бар жұмыскер "Қазақстан Республикасында зейнетақымен

қамсыздандыру туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 11-бабының 1-тармағында

белгіленген зейнеткерлік жасқа толған;

25) жұмыскер жұмыс берушіге белгісіз себептер бойынша бір айдан астам жұмыста

болмаған жағдайларда бұзылуы мүмкін.

1-1. Жұмыскермен еңбек шарты:

1) Қазақстан Республикасы азаматының – квазимемлекеттік сектор субъектісі

басшысының, оның орынбасарының, алқалы басқару органы мүшесінің шет

мемлекеттің азаматтығы болған;

2) квазимемлекеттік сектор субъектісінің жұмыскері сыбайлас жемқорлық қылмыс

жасаған жағдайларда жұмыс берушінің бастамасымен бұзуға жатады.

2. Қоса атқаратын жұмыс туралы еңбек шарты осы жұмыс ол үшін негізгі болып

табылатын жұмыскермен еңбек шартын жасасқан жағдайда жұмыс берушінің

бастамасы бойынша бұзылуы мүмкін.

Ескерту. 52-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 06.04.2016 № 483-V (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

10.01.2018 № 134-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң

қолданысқа енгізіледі); 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен

кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2020 № 393-VI (

алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі); 02.01.2021 № 405-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін

күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

53-бап. Еңбек шартын жұмыс берушінің бастамасы бойынша бұзу тәртібі

1. Егер еңбек, ұжымдық шарттарда хабардар етудің неғұрлым ұзақ мерзімі

көзделмесе, жұмыс беруші осы Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 1) және 2)

тармақшаларында көзделген негіздер бойынша еңбек шартын бұзу кезінде еңбек

шартын бұзу туралы жұмыскерді кемінде бір ай бұрын хабардар етуге міндетті. Еңбек

шартын жұмыскердің келісімімен бұзу хабардар ету мерзімі өткенге дейін жүргізілуі

мүмкін.

"Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы" Қазақстан

Республикасының Заңында белгіленген зейнеткерлік жасқа толуына екі жылдан аз

қалған жұмыскерлермен еңбек шартын жұмыс беруші мен жұмыскерлер өкілдерінің

тең санынан құрылған комиссиясының оң шешімінсіз осы Кодекстің 52-бабы 1-

тармағының 2) және 4) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша бұзуға жол

берілмейді.

2. Еңбек шарты осы Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 3) тармақшасында көзделген

негіз бойынша бұзылған кезде, егер еңбек, ұжымдық шарттарда хабардар етудің

неғұрлым ұзақ мерзімі көзделмесе, жұмыс беруші он бес жұмыс күні бұрын еңбек

шартын бұзу туралы жұмыскерлерді хабардар етуге міндетті. Хабардар ету мерзімі

тараптардың келісімі бойынша жұмыс істелмеген уақытқа пропорционалды түрде

жалақы төлеумен ауыстырылуы мүмкін. Хабарламада жұмыс беруші еңбек шартын

бұзу үшін негіз болған себептерді көрсетуге міндетті.

Мынадай:

1) құрылымдық бөлімшенің (цехтың, учаскенің) жабылуы;

2) жұмыскерді басқа жұмысқа ауыстыру мүмкіндігінің болмауы;

3) жұмыскерлердің өкілдерін еңбек шартын бұзу үшін негіз болған себептерді (

жұмыс берушідегі экономикалық өзгерістер мен еңбек шартын бұзу қажеттілігі

арасында тікелей байланыстың болуын) көрсете отырып, кемінде бір ай бұрын

хабардар ету шарттары бір мезгілде сақталған кезде осы негіз бойынша еңбек шартын

бұзуға болады.

3. Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе, осы

Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 4) тармақшасында көзделген негіз бойынша еңбек

шартын бұзу құрамына жұмыскерлердің өкілі қатысуға тиіс аттестаттау

комиссиясының шешіміне негізделуге тиіс.

Жұмыскерлерді аттестаттауды жүргізу тәртібі, талаптары мен кезеңділігі ұжымдық

шартта немесе жұмыс берушінің актісінде айқындалады.

4. Осы Кодекстің 52-бабы 5) тармақшасында 1-тармағының көзделген негіз

бойынша еңбек шартын бұзу Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген

тәртіппен құрылатын емтихан комиссиясының шешіміне негізделуге тиіс.

5. Осы Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 6) тармақшасында көзделген негіз

бойынша еңбек шартын бұзу үшін жұмыскердің осы жұмысты жалғастыруына кедергі

келтіретін денсаулық жағдайы салдарынан атқаратын лауазымына немесе орындайтын

жұмысына сәйкес келмеуі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген

тәртіппен медициналық қорытындымен расталуға тиіс.

6. Осы Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 8), 9), 10), 11), 12), 14), 15), 16), 17) және

18) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша еңбек шартын бұзу осы Кодекстің

65-бабында көзделген тәртіптік жаза қолдану тәртібі және осы Кодекстің 66-бабының

талаптары сақтала отырып жүргізіледі.

7. Осы Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 9) тармақшасында көзделген негіз

бойынша еңбек шартын бұзу медициналық қорытындымен расталуға тиіс.

Жұмыскерді медициналық куәландыруға жіберу туралы шешімді жұмыс берушінің

өкілі қабылдайды.

7-1. Осы Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 10) тармақшасында көзделген негіз

бойынша еңбек шартын бұзу жұмыскердің медициналық куәландыруды өтуден бас

тартуы туралы актімен расталуға тиіс.

7-2. Осы Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 13) тармақшасында көзделген негіз

бойынша еңбек шартын бұзу жұмыскердің кінәлілік әрекеттер немесе әрекетсіздік

жасағанын растайтын негіздемелер көрсетіле отырып, ішкі тергеп-тексеру актісімен

расталуға тиіс. Ішкі тергеп-тексеру тәртібі жұмыс берушінің актісінде белгіленеді.

8. Осы Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 20) тармақшасында көзделген негіз

бойынша еңбек шартын бұзуға жұмыскер еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы

парағын ұсынғаннан кейін жол беріледі.

9. Осы Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 24) тармақшасында көзделген негіз

бойынша еңбек шартын бұзуға жұмыскер "Қазақстан Республикасында зейнетақымен

қамсыздандыру туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 11-бабының 1-тармағында

белгіленген зейнеткерлік жасқа толғанда жұмыскер зейнеткерлік жасқа толғаннан кейін

еңбек шартын бұзу күніне дейін кемінде бір ай бұрын оны хабардар ете отырып және

еңбек, ұжымдық шарттарда және (немесе) жұмыс берушінің актісінде айқындалатын

мөлшерде өтемақы төлене отырып жол беріледі.

10. Осы Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 25) тармақшасында көзделген негіз

бойынша еңбек шартын бұзуға жұмыс беруші жұмыскерге болмағаны туралы актіні

табыс етілгені туралы хабарламасы бар тапсырысты хатпен пошта арқылы жіберген

күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде жұмыскер болмау себептері туралы ақпаратты

ұсынбаған кезде жол беріледі.

11. Осы Кодекстің 52-бабы 1-1-тармағының 1) тармақшасында көзделген негіз

бойынша еңбек шартын бұзу Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарының немесе

Қазақстан Республикасы дипломатиялық қызмет органдарының ұсынуы негізінде

жүргізіледі.

12. Осы Кодекстің 52-бабы 1-1-тармағының 2) тармақшасында көзделген негіз

бойынша еңбек шартын бұзу:

1) сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін соттың заңды күшіне енген

айыптау үкімі;

2) Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші

бөлігінің 3), 4), 9), 10) және 12) тармақтары немесе 36-бабы негізінде қылмыстық істі

тоқтату туралы соттың заңды күшіне енген қаулысы немесе қылмыстық қудалау

органының прокурор бекіткен қаулысы негізінде жүргізіледі.

Ескерту. 53-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 06.04.2016 № 483-V (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

16.04.2018 № 147-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.07.2018 № 165-VІ (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 04.05.2020 № 321-VI

(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі); 30.12.2020 № 393-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін

күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.07.2021 № 61-VII (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңдарымен.

54-бап. Еңбек шартын жұмыс берушінің бастамасы бойынша бұзу мүмкіндігін шектеу

1. Осы Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 1), 18) 20) және 23) тармақшаларында, 1-1-

тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, жұмыскердің еңбекке уақытша

қабілетсіздігі және демалыста жүрген кезеңінде жұмыс берушінің бастамасы бойынша

еңбек шартын бұзуға жол берілмейді.

2. Жұмыс берушіге жүктілік туралы анықтаманы ұсынған жүктi әйелдермен, үш

жасқа дейiнгi балалары бар әйелдермен, он төрт жасқа дейінгі баланы (он сегіз жасқа

дейінгі мүгедек баланы) тәрбиелеп отырған жалғызілікті аналармен, аталған балалар

санатын анасыз тәрбиелеп отырған өзге де адамдармен осы Кодекстiң 52-бабы 1-

тармағының 2) және 3) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша жұмыс

берушінің бастамасымен еңбек шартын бұзуға жол берілмейді.

Ескерту. 54-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 30.12.2020 № 393-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңымен.

55-бап. Еңбек шартын жұмыскердің басқа заңды тұлғаға ауысуына байланысты тоқтату

негізі және тәртібі

1. Жұмыскермен еңбек шарты оның:

1) акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлесінің) елу пайызынан астамы

еңбек шарты тоқтатылатын жұмыс берушіге тікелей немесе жанама түрде тиесілі;

2) еңбек шарты тоқтатылатын жұмыс беруші акцияларының (жарғылық капиталға

қатысу үлесінің) елу пайызынан астамы тікелей немесе жанама түрде тиесілі;

3) көрсетілген заңды тұлға және еңбек шарты тоқтатылатын жұмыс беруші

акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлесінің) елу пайызынан астамы бір заңды

тұлғаға тиесілі басқа заңды тұлғаға ауысуына байланысты тоқтатылады.

1-1. Азаматтық қызметшімен еңбек шарты осы Кодекстің 139-бабы 8-тармағының

талаптары орындалған жағдайда, басқа мемлекеттік мекемеге, қазыналық кәсіпорынға

жұмысқа ауыстырылуына байланысты тоқтатылады.

2. Жұмыскердің жазбаша өтініші және басқа заңды тұлғаның жұмысқа қабылдауға

келісуі туралы жазбаша растамасы еңбек шартын тоқтату үшін негіздер болып

табылады. Еңбек шартын тоқтату күні тараптардың келісімі бойынша айқындалады.

Ескерту. 55-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

56-бап. Еңбек шартын жұмыскердің бастамасы бойынша бұзу тәртібі

1. Осы баптың 3-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, жұмыскер жұмыс

берушіні кемінде бір ай бұрын хабардар ете отырып, еңбек шартын өзінің бастамасы

бойынша бұзуға құқылы. Еңбек шартында еңбек шартын бұзу туралы жұмыскердің

жұмыс берушіге хабардар етуінің неғұрлым ұзақ мерзімін белгілеуге жол беріледі.

2. Еңбек шарты жұмыскердің бастамасы бойынша жұмыс берушінің жазбаша

келісімімен, осы баптың 1-тармағында көзделген хабардар ету мерзімі аяқталғанға

дейін бұзылуы мүмкін.

3. Жұмыскер жұмыс берушінің еңбек шарты талаптарын орындамағаны туралы

жұмыс берушіні хабардар етуге құқылы. Егер хабардар етілген күннен бастап жеті

жұмыс күні өткен соң жұмыс берушінің еңбек шартының талаптарын орындамауы

жалғасса, жұмыскер үш жұмыс күнінен кешіктірмей жұмыс берушіні хабардар ете

отырып, еңбек шартын бұзуға құқылы.

4. Осы бапта көзделген хабардар ету мерзімі ішінде жұмыскер хабарламаны кері

қайтарып алуы мүмкін.

5. Осы бапта көрсетілген хабардар ету мерзімі өткен соң, материалдық жауапты

адамдардың кінәсінен жұмыс берушінің мүлкін (құжаттамасын) қабылдау-беру

аяқталмаған жағдайлардан басқа, жұмыскер жұмысты тоқтатуға құқылы. Жұмыс

берушінің мүлкін (құжаттамаларын) қабылдау-беру аяқталған күн материалдық

жауапты жұмыскерлермен еңбек шартын бұзған күн болып табылады.

Ескерту. 56-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

57-бап. Еңбек шартын тараптардың еркінен тыс мән-жайлар бойынша тоқтату негіздері

1. Еңбек шарты тараптардың еркінен тыс мына мән-жайлар бойынша:

1) жергілікті атқарушы органдар шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған рұқсатты

қайтарып алған не шетелдіктің Қазақстан Республикасында тұруға ықтиярхатының

қолданылу мерзімі өткен кезде;

2) жұмыскер не жұмыс беруші - жеке тұлға еңбек қатынастарын жалғастыру

мүмкіндігін болғызбайтын жазаға сотталған сот үкімі заңды күшіне енген кезде;

3) жұмыскер не жұмыс беруші - жеке тұлға қайтыс болған жағдайда, сондай-ақ сот

жұмыскерді не жұмыс беруші - жеке тұлғаны қайтыс болды деп жариялаған немесе

хабар-ошарсыз кетті деп таныған жағдайда;

4) сот жұмыскерді әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі деп таныған,

соның салдарынан жұмыскердің еңбек қатынастарын жалғастыруға мүмкіндігі

болмайтын жағдайда;

5) бұрын осы жұмысты атқарған жұмыскер жұмысына қайта алынған жағдайда;

6) жұмыскер келісімшарт бойынша әскери қызметке, құқық қорғау және арнаулы

мемлекеттік органдарға қызметке кірген кезде жұмыскер тиісті құжатты көрсеткен

күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей тоқтатылуға жатады.

2. Сот үкімінің немесе шешімінің заңды күшіне енген күні, жұмыскердің немесе

жұмыс беруші жеке тұлғаның қайтыс болған күні осы баптың 1-тармағының 2), 3) және

4) тармақшаларында көрсетілген негіздер бойынша еңбек шарты тоқтатылған күн

болып табылады.

Ескерту. 57-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 23.11.2015 № 414-V Кодексімен (

01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

58-бап. Еңбек шартын жұмыскер еңбек қатынастарын жалғастырудан бас тартқан кезде

тоқтату негіздері

1. Жұмыскермен еңбек шарты жұмыскер еңбек қатынастарын жалғастырудан бас

тартқан кезде:

1) жұмыскер жұмыс берушімен бірге басқа жерге жұмысқа ауысудан бас тартқан;

2) еңбек жағдайларының өзгеруіне байланысты жұмыскер жұмысты жалғастырудан

бас тартқан;

3) еңбек міндеттерін орындауға байланысты өндірістік жарақат алған, кәсіптік

ауруға шалдыққан немесе денсаулығына өндіріске байланысты емес өзге де зақым

келген кезде жұмыскер денсаулық жағдайына байланысты уақытша басқа жұмысқа

ауысудан бас тартқан жағдайларда тоқтатылуға жатады.

2. Жұмыскер еңбек қатынастарын жалғастырудан жазбаша бас тартқан кезде не

жұмыскердің еңбек қатынастарын жалғастырудан жазбаша бас тартуды беруден бас

тартуын куәландыратын акт болған кезде еңбек шартын тоқтатуға жол беріледі.

3. Жұмыскердің еңбекке уақытша қабілетсіздігі (оның ішінде жүктілігіне және

босануына байланысты) және демалысы кезеңінде осы баптың 1-тармағында

көрсетілген негіздер бойынша еңбек шартын тоқтатуға жол берілмейді.

Ескерту. 58-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

59-бап. Еңбек шартын жұмыскердің сайланбалы жұмысқа (лауазымға) ауысуына

немесе оның лауазымға тағайындалуына байланысты бұзу тәртібі

Жұмыскердің сайланбалы жұмысқа (лауазымға) ауысуына немесе лауазымға

тағайындалуына байланысты онымен еңбек шарты, егер Қазақстан Республикасының

заңдарында осындай лауазымдарды атқаратын адамдарға ақы төленетін өзге

лауазымдарда болуға тыйым салу белгіленген болса, бұзылады.

Жұмыскердің жұмыс берушіні хабардар етуі және жұмыскердің жұмысқа (

лауазымға) сайлану немесе тағайындалу актісі негіздер болып табылады.

60-бап. Еңбек шартын жасасу талаптарының бұзылуы салдарынан еңбек шартын

тоқтату негіздері

Егер еңбек шартын жасасу талаптарын бұзу еңбек қатынастарын жалғастыру

мүмкіндігін болғызбаса:

1) медициналық қорытынды негізінде жұмыскердің денсаулық жағдайы бойынша

қарсы көрсетілімі бар жұмысты орындауға еңбек шарты жасалған;

2) жұмысты орындауға арналған еңбек шарты адамды белгілі бір лауазымдарда

болу немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айырған заңды күшіне енген

сот үкімін немесе қаулысын бұза отырып жасалған;

3) өз бетінше жұмысқа орналасу үшін біліктілігінің сәйкестігі туралы анықтаманы

не шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған рұқсатты белгіленген тәртіппен алмай

немесе Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген шектеулерді немесе

ерекшеліктерді сақтамай, шетелдіктермен және азаматтығы жоқ адамдармен еңбек

шарты жасалған;

4) мемлекеттік органның шетелдік жұмыскерімен еңбек шарты Қазақстан

Республикасының нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген талаптар бұзыла

отырып жасалған;

5) еңбек шарты осы Кодекстiң 26-бабының көрсетілген 2-тармағында адамдармен

жасалған жағдайларда;

6) осы Кодексте, Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан

Республикасының өзге де нормативтік-құқықтық актілерінде көзделген басқа да

жағдайларда, еңбек шартын жасасу талаптарының бұзылуы салдарынан еңбек шарты

тоқтатылуға жатады.

Ескерту. 60-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 23.11.2015 № 414-V Кодексімен (01.01.2017

бастап қолданысқа енгізіледі).

61-бап. Еңбек шартының тоқтатылуын ресімдеу

1. Жұмыс беруші - жеке тұлға қайтыс болған (сот қайтыс болды деп жариялаған

немесе хабарсыз кетті деп таныған) жағдайда еңбек шартының тоқтатылуын және үй

жұмыскерлерімен еңбек шартының тоқтатылуын қоспағанда, еңбек шартының

тоқтатылуы жұмыс берушінің актісімен ресімделеді.

2. Жұмыс берушінің актісінде осы Кодекске сәйкес еңбек шартын тоқтатудың негізі

көрсетілуге тиіс.

3. Жұмыс берушінің еңбек шартын тоқтату туралы актісінің көшірмесі жұмыс

берушінің актісі шығарылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде жұмыскерге табыс

етіледі не оның табыс етілгені туралы хабарламасы бар тапсырысты хатпен пошта

арқылы оған жіберіледі.

Ескерту. 61-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

62-бап. Еңбек қызметін растайтын құжаттарды, сондай-ақ еңбек қызметіне байланысты

өзге де құжаттарды беру

1. Жұмыс беруші еңбек шарты тоқтатылған күні жұмыскердің еңбек қызметін

растайтын құжатты беруге міндетті.

2. Жұмыс беруші жұмыскердің (оның ішінде бұрынғы жұмыскердің) талап етуі

бойынша, өтінішпен жүгінген кезден бастап бес жұмыс күні ішінде мамандығы (

біліктілігі, лауазымы), жұмыс істеген уақыты және жалақы мөлшері көрсетілген

анықтаманы, жұмыскердің біліктілігі және оның жұмысқа көзқарасы туралы

мәліметтерді қамтитын мінездеме-ұсынымды, сондай-ақ осы Кодексте көзделген басқа

да құжаттарды беруге міндетті.

3. Жұмыс беруші - заңды тұлға таратылған, банкроттыққа ұшыраған, жұмыс беруші

- жеке тұлға қызметін тоқтатқан кезде жұмыс беруші жұмыскердің алдында берешегі

болса, жалақы және өзге де төлемдер бойынша қалыптасқан берешектің мөлшері

туралы тиісті түрде ресімделген анықтаманы беруге міндетті.

5-тарау. ЕҢБЕК ТӘРТІПТЕМЕСІ. ЕҢБЕК ТӘРТІБІ

63-бап. Еңбек тәртіптемесінің қағидалары

1. Еңбек тәртіптемесінің қағидаларын жұмыс беруші бекітеді.

2. Еңбек тәртіптемесінің қағидаларында жұмыскерлердің жұмыс уақыты мен

тынығу уақыты, еңбек тәртібін қамтамасыз ету жағдайлары, еңбек қатынастарын

реттеудің өзге де мәселелері белгіленеді.

64-бап. Тәртіптік жазалар

1. Жұмыскердің тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін жұмыс беруші немесе ұлттық

басқарушы холдингтің бірінші басшысы Қазақстан Республикасының заңдарында

көзделген жағдайларда, мынадай:

1) ескерту;

2) сөгіс;

3) қатаң сөгіс;

4) осы Кодекстің 52-бабы 8), 9), 10), 11), 12), 14), 1-тармағының 15), 16), 17) және

18) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша, еңбек шартын жұмыс берушінің

бастамасы бойынша бұзу түріндегі тәртіптік жаза қолдануға құқылы.

2. Осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделмеген

тәртіптік жазаларды қолдануға жол берілмейді.

Ескерту. 64-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 24.05.2018 № 156-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

65-бап. Тәртіптік жазаларды қолдану тәртібі

1. Жұмыс беруші тәртіптік жазаны, Қазақстан Республикасының заңдарында

көзделген жағдайларды қоспағанда, жұмыс берушінің актісін шығару арқылы

қолданады. Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда, ұлттық

басқарушы холдингтің бірінші басшысы тәртіптік жаза қолданған кезде осы баптың

және осы Кодекстің 66-бабының ережелері қолданылады.

2. Жұмыс беруші тәртіптік жазаны қолданғанға дейін жұмыскерден жазбаша

нысанда (қағаз жеткізгіште немесе электрондық цифрлық қолтаңба арқылы

куәландырылған электрондық құжат нысанында) не жұмыскердің авторизациялануы,

сәйкестендірілуі қамтамасыз етіле отырып, электрондық түрде түсініктеме талап етуге

міндетті.

Жасалған тәртіптік теріс қылық фактісі бойынша түсініктеме беру туралы талап

жазбаша нысанда (қағаз жеткізгіште немесе электрондық цифрлық қолтаңба арқылы

куәландырылған электрондық құжат нысанында) ресімделеді және жұмыс берушінің

талабын алғаны растала отырып, жұмыскерге жеке өзіне немесе курьерлік пошта

байланысы, пошта байланысы, факсимильді байланыс, электрондық пошта және өзге де

ақпараттық-коммуникациялық технологиялар арқылы тапсырылады.

Жұмыскер талапты алудан жалтарған немесе бас тартқан жағдайда жұмыс

берушінің өкілі тиісті акт жасайды.

Егер жұмыскер талапты алған немесе талапты алудан жалтару немесе бас тарту

туралы акт жасалған күннен бастап екі жұмыс күні өткеннен кейін түсініктеме бермесе,

онда жұмыс берушінің өкілі тиісті акт жасайды.

Жұмыскердің түсініктеме бермеуі тәртіптік жаза қолдану үшін кедергі бола

алмайды.

3. Әрбір тәртіптік теріс қылық үшін жұмыскерге бір тәртіптік жаза ғана

қолданылуы мүмкін.

4. Жұмыс берушінің жұмыскерге тәртіптік жаза қолдану туралы актісі:

1) жұмыскер еңбекке уақытша қабілетсіз болған;

2) жұмыскер мемлекеттік немесе қоғамдық міндеттерді атқару уақытына жұмыстан

босатылған;

3) жұмыскер демалыста немесе вахтааралық демалыста болған;

4) жұмыскер іссапарда болған;

5) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі талаптардың бұзылуына жол

берген тұлғаларға қатысты еңбек қызметіне байланысты жазатайым оқиғаны

тергеп-тексеру жүргізілген кезеңде шығарылмайды.

5. Тәртіптік жаза қолдану туралы акт шығарылған күннен бастап үш жұмыс күні

ішінде тәртіптік жазаға тартылған жұмыскерге қолын қойғызып хабарланады.

Жұмыскер жұмыс берушінің актісімен танысқанын қол қойып растаудан бас тартқан

жағдайда, тәртіптік жаза қолдану туралы актіде бұл туралы тиісті жазба жасалады.

Жұмыскерді жұмыс берушінің тәртіптік жаза қолдану туралы актісімен жеке

таныстыруға мүмкіндік болмаған жағдайда, жұмыс берушінің актісі шығарылған

күннен бастап үш жұмыс күні ішінде жұмыс беруші жұмыскерге табыс етілгені туралы

хабарламасы бар тапсырысты хатпен пошта арқылы тәртіптік жаза қолдану туралы

актінің көшірмесін жіберуге міндетті.

Ескерту. 65-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 24.05.2018 № 156-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

66-бап. Тәртіптік жазаларды белгілеу және қолдану мерзімі

1. Осы Кодекстің 65-бабының және Қазақстан 4-тармағында Республикасының

басқа да заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, тәртіптік жаза жұмыскерге

тәртіптік теріс қылық анықталған кезде тікелей, бірақ ол анықталған күннен бастап бір

айдан кешіктірілмей қолданылады.

Осы Кодекстің 176-бабында көзделген жағдайларда тәртіптік жазалар ереуілді

заңсыз деп тану туралы сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап бір айдан

кешіктірілмей қолданылады.

2. Тәртіптік жазаны – тәртіптік теріс қылық жасалған күннен бастап алты ай

өткеннен кейін, ал Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген немесе

ревизия немесе жұмыс берушінің қаржы-шаруашылық қызметін тексеру нәтижелері

бойынша тәртіптік теріс қылық анықталған жағдайларда жұмыскер тәртіптік теріс

қылық жасаған күннен бастап бір жыл өткеннен кейін қолдануға болмайды.

3. Тәртіптік жауаптылық туралы мәселені қарау және тәртіптік жазаны қолдану

мерзімінің өтуі:

1) жұмыскердің еңбекке уақытша қабілетсіздігіне байланысты жұмыста болмау;

2) мемлекеттік немесе қоғамдық міндеттерді орындау үшін жұмыстан босатылу;

3) демалыста, іссапарда немесе вахтааралық демалыста болу;

4) қылмыстық іс, әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу

кезеңінде, сондай-ақ жұмыскердің тәртіптік жауаптылығы туралы мәселені шешуге

әсер ететін сот актісі немесе әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарауға

уәкілетті лауазымды адамның актісі заңды күшіне енгенге дейін;

5) жұмыскердің даярлауда, қайта даярлауда, біліктілікті арттыру курстарында және

тағылымдамада болу;

6) жұмыскердің тәртіптік теріс қылық жасағаны туралы жұмыс берушінің

актілеріне оның сот тәртібімен шағым жасау;

7) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі талаптардың бұзылуына жол

берген тұлғаларға қатысты еңбек қызметіне байланысты жазатайым оқиғаны

тергеп-тексеру жүргізілген кезеңде тоқтатыла тұрады.

4. Осы Кодексте көзделген негіздер бойынша еңбек шартын бұзуды қоспағанда,

тәртіптік жаза қолдану мерзімі ол қолданылған күннен бастап алты айдан аспайды.

5. Жұмыскерге тәртіптік жаза қолданған жұмыс беруші тәртіптік жазаны мерзімінен

бұрын жұмыс берушінің актісін шығару арқылы алып тастауға құқылы.

Ескерту. 66-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 26.11.2019 № 273-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

6-тарау. ЖҰМЫС УАҚЫТЫ

67-бап. Жұмыс уақыты және оның түрлері

1. Дайындық-қорытынды жұмысы (наряд-тапсырма, материалдар, құралдар алу,

техникамен, құжаттамамен танысу, жұмыс орнын дайындау және жинау, дайын өнімді

тапсыру және басқалар) уақытының кезеңдері, еңбек технологиясында, еңбекті

ұйымдастыруда; еңбекті қорғау және еңбек қауіпсіздігі қағидаларында көзделген

үзілістер; жұмыскер өзінің уақытына еркін иелік ете алмайтын жұмыс орнында болу

немесе жұмысты күту уақыты; мереке және демалыс күндеріндегі кезекшіліктер; үйдегі

кезекшілік, сондай-ақ еңбек, ұжымдық шарттарға, жұмыс берушінің актілеріне немесе

Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес басқа да

кезеңдер жұмыс уақытына жатады.

2. Ұзақтығы қалыпты, ұзақтығы қысқартылған және толық емес жұмыс уақыты

болуы мүмкін.

68-бап. Жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы

1. Жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы аптасына 40 сағаттан аспауға тиіс.

2. Еңбек шартында жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы үшін төленетіндей

төлемақымен ұзақтығы азырақ жұмыс уақыты көзделуі мүмкін.

3. Негізгі жұмыс орны бойынша және қоса атқаратын жұмысы бойынша күнделікті

жұмыстың жиынтық ұзақтығы осы Кодекстің 71-бабының 4-тармағында белгіленген

күнделікті жұмыс ұзақтығының нормасынан 4 сағаттан артық аспауға тиіс.

69-бап. Жұмыскерлердің жекелеген санаттары үшін жұмыс уақытының қысқартылған

ұзақтығы

1. Он сегіз жасқа толмаған жұмыскерлер үшін:

1) он төрт жастан он алты жасқа дейінгі жұмыскерлер үшін – аптасына 24 сағаттан

аспайтын;

2) он алты жастан он сегіз жасқа дейінгі жұмыскерлер үшін – аптасына 36 сағаттан

аспайтын жұмыс уақытының қысқартылған ұзақтығы белгіленеді.

2. Ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда

істейтін жұмыскерлер үшін өндірістердің, цехтардың, кәсіптер мен лауазымдардың

тізіміне, ауыр жұмыстардың, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті

жұмыстардың тізбесіне сәйкес аптасына 36 сағаттан аспайтын жұмыс уақытының

қысқартылған ұзақтығы белгіленеді.

Осы тармақта белгіленген жұмыс уақытының қысқартылған ұзақтығы ауыр, зиянды

және (немесе) қауіпті жағдайлардағы еңбегі өндірістік объектілерді еңбек жағдайлары

бойынша аттестаттау нәтижелерімен расталған жұмыскерлерге қолданылады.

Жұмыс беруші өндірістік объктілерді еңбек жағдайлары бойынша, сондай-ақ

аттестаттауға жатпайтын жұмыс орындары бойынша аттестаттауды өткізбеген

жағдайда, жұмыс уақытының қысқартылған ұзақтығы өндірістердің, цехтардың,

кәсіптер мен лауазымдардың тізіміне, ауыр жұмыстардың, еңбек жағдайлары зиянды

және (немесе) қауіпті жұмыстардың тізбесіне сәйкес толық көлемде беріледі.

Жіберуші тараптың жұмыскерлеріне жұмыс уақытының қысқартылған ұзақтығы

қабылдаушы тараптың өндірістік объектілерін еңбек жағдайлары бойынша аттестаттау

нәтижелерінің негізінде беріледі.

3. Бірінші және екінші топтардағы мүгедек жұмыскерлерге аптасына 36 сағаттан

аспайтын жұмыс уақытының қысқартылған ұзақтығы белгіленеді.

4. Жұмыскерлерге жұмыс уақытының қысқартылған ұзақтығы белгіленген кезде

олардың еңбегіне ақы төлеу осы Кодекске сәйкес жүргізіледі.

Ескерту. 69-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

19.12.2020 № 386-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

70-бап. Толық емес жұмыс уақыты

1. Еңбек шартын жасасқан кезде, сондай-ақ еңбек қатынастары процесінде

жұмыскер мен жұмыс беруші арасында жазбаша келісім бойынша толық емес жұмыс

уақыты белгіленуі мүмкін.

Осы Кодексте белгіленген қалыпты ұзақтықтан аз уақыт, оның ішінде:

1) толық емес жұмыс күні, яғни күнделікті жұмыс (жұмыс ауысымы) ұзақтығының

нормасын азайту;

2) толық емес жұмыс аптасы, яғни жұмыс аптасындағы жұмыс күндерінің санын

қысқарту;

3) күнделікті жұмыс (жұмыс ауысымы) ұзақтығының нормасын бір мезгілде азайту

және жұмыс аптасындағы жұмыс күндерінің санын қысқарту толық емес жұмыс

уақыты болып есептеледі.

2. Толық емес жұмыс уақыты жағдайларында жұмыс істеу жұмыскер үшін осы

Кодексте, еңбек, ұжымдық шарттарда, келісімдерде белгіленген жыл сайынғы ақы

төленетін еңбек демалысының ұзақтығын, еңбек өтілін есептеуде және еңбек

саласындағы басқа да құқықтарын шектеуге әкеп соқтырмайды.

3. Жұмыс беруші жүкті әйелдің, үш жасқа дейінгі баласы (балалары) бар

ата-ананың біреуінің (бала асырап алушының), сондай-ақ медициналық қорытындыға

сәйкес отбасының науқас мүшесіне күтімді жүзеге асыратын жұмыскердің жазбаша

өтініші бойынша оларға толық емес жұмыс уақыты режимін белгілеуге міндетті.

Ескерту. 70-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

71-бап. Жұмыс уақыты режимі

1. Жұмыскерлер үшін екі демалыс күні бар бес күндік жұмыс аптасы белгіленеді.

Бес күндік жұмыс аптасы кезінде күнделікті жұмыстың (ауысымның) ұзақтығы

жұмыстың ерекшелігі ескеріле және жұмыс аптасының белгіленген ұзақтығы сақтала

отырып, жұмыс берушінің актісінде айқындалады.

2. Өндірістердің сипаты мен жұмыс жағдайлары бойынша бес күндік жұмыс

аптасын енгізу орынсыз болатын ұйымдарда бір демалыс күні бар алты күндік жұмыс

аптасы белгіленеді.

3. Жұмыс беруші еңбек және ұжымдық шарттардың талаптарына немесе жұмыс

берушінің актісіне сәйкес бес күндік немесе алты күндік жұмыс аптасын белгілейді.

4. Осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген

жағдайларды қоспағанда, күнделікті жұмыстың ұзақтығы 8 сағаттан аспайды.

5. Күнделікті жұмыстың (жұмыс ауысымының) ұзақтығы, күнделікті жұмыстың (

жұмыс ауысымының) басталу және аяқталу уақыты, жұмыстағы үзілістер уақыты еңбек

тәртіптемесі қағидаларында, еңбек және ұжымдық шарттарда белгіленген талаптар

сақтала отырып айқындалады.

6. Өнер және мәдени демалыс кәсіптік ұйымдарының шығармашылық

жұмыскерлері, бұқаралық ақпарат құралдарының жұмыскерлері, спортшылар,

жаттықтырушылар үшін Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына, жұмыс

берушінің актілеріне, ұжымдық немесе еңбек шарттарына сәйкес күнделікті жұмыстың

(жұмыс ауысымының) өзгеше ұзақтығы белгіленуі мүмкін.

72-бап. Күнделікті жұмысты (жұмыс ауысымын) бөліктерге бөлу

1. Күнделікті жұмысты (жұмыс ауысымын) бөліктерге бөлуге:

1) жұмыс қарқындылығы әртүрлі болатын жұмыстарда;

2) егер бұл жұмыскердің әлеуметтік-тұрмыстық және өзге де жеке

қажеттіліктерімен байланысты болса, оның бастамасы бойынша жол беріледі.

2. Күнделікті жұмысты (жұмыс ауысымын) бөліктерге бөлген кезде жұмыс

уақытының жалпы ұзақтығы күнделікті жұмыстың (жұмыс ауысымының) белгіленген

ұзақтығынан аспауға тиіс.

3. Күнделікті жұмыс (жұмыс ауысымы) бөліктерге бөлінетін жұмыс түрлері,

жұмыстағы үзілістердің саны мен ұзақтығы, сондай-ақ осындай жағдайлары бар жұмыс

үшін жұмыскерлерге төленетін өтемақылардың түрлері мен мөлшерлері еңбек,

ұжымдық шарттарда айқындалады.

Күнделікті жұмысты (жұмыс ауысымын) бөліктерге бөлумен байланысты үзілістер

жұмыскерлердің тынығуы үшін беріледі және жұмыс уақытына жатпайды.

73-бап. Ауысымдық жұмыс

1. Өндірістік процестің ұзақтығы күнделікті жұмыстың жол берілетін ұзақтығынан

асатын жағдайларда ауысымдық жұмыс белгіленуі мүмкін.

2. Ауысымдық жұмыс кезінде жұмыс ауысымының ұзақтығы, бір жұмыс

ауысымынан екіншісіне өту ауысым кестелерімен белгіленеді.

3. Жұмыс беруші ауысым кестелерін осы кестелер қолданысқа енгізілгенге дейін

кемінде күнтізбелік он күн бұрын жұмыскерлердің назарына жеткізеді.

4. Жұмыскерді қатарынан екі жұмыс ауысымы бойы жұмысқа тартуға тыйым

салынады.

74-бап. Икемді жұмыс уақыты режиміндегі жұмыс

1. Жұмыскерлер, оның ішінде қашықтан жұмыс істейтін жұмыскерлер үшін

олардың әлеуметтік-тұрмыстық және өзге де жеке қажеттіліктерін өндіріс

мүдделерімен үйлестіру мақсатында икемді жұмыс уақыты режимі белгіленуі мүмкін.

2. Икемді жұмыс уақыты режимі кезінде:

1) белгіленген жұмыс уақыты;

2) жұмыскер сол уақыт ішінде еңбек міндеттерін өз қалауы бойынша атқаруға

құқылы икемді (ауыспалы) жұмыс уақыты;

3) есептік кезең белгіленеді.

3. Оның шегінде жұмыскерлердің осы санаты үшін орташа белгіленген жұмыс

уақытының ұзақтығы сақталуға тиіс кезең икемді жұмыс уақыты кезіндегі есептік

кезең деп танылады.

4. Икемді жұмыс уақыты кезіндегі есептік кезең алты айдан аспайды.

5. Икемді жұмыс уақыты режиміндегі күнделікті жұмыстың (жұмыс ауысымының)

және (немесе) апта сайынғы жұмыс уақытының ұзақтығы күнделікті және (немесе) апта

сайынғы жұмыс уақыты ұзақтығының нормасынан көп немесе аз болуы мүмкін.

6. Белгіленген жұмыс уақытының, икемді (ауыспалы) жұмыс уақытының ұзақтығы,

икемді жұмыс уақыты режиміндегі есептік кезең жұмыс берушінің актісінде, еңбек

немесе ұжымдық шарттарда белгіленеді.

Ескерту. 74-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 01.07.2021 № 61-VII Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

75-бап. Жұмыс уақытының жиынтық есебі

1. Жұмыс уақытының жиынтық есебі үздіксіз жұмыс істейтін өндірістерде,

цехтарда, учаскелерде және өндіріс (жұмыс) жағдайлары бойынша жұмыскерлердің

осы санаты үшін белгіленген жұмыс уақытының күнделікті немесе апта сайынғы

ұзақтығы сақталмайтын жұмыстардың кейбір түрлерінде қолданылады.

2. Оның шегінде жұмыскерлердің осы санаты үшін белгіленген күнделікті және (

немесе) апта сайынғы жұмыс уақыты ұзақтығының нормасы орташа алғанда сақталуға

тиіс кезең жұмыс уақытының жиынтық есебі кезіндегі есептік кезең деп танылады.

3. Кез келген, бірақ бір жылдан аспайтын күнтізбелік кезең немесе белгілі бір

жұмысты орындау кезеңі жұмыс уақытының жиынтық есебі кезіндегі есептік кезең

болуы мүмкін.

4. Жұмыс уақытының жиынтық есебін белгілеу кезінде жұмыстың аяқталуы мен

келесі жұмыс күнінің (жұмыс ауысымының) басталуы арасындағы жұмыскердің

демалыс ұзақтығының сақталуы міндетті болып табылады.

5. Жұмыс уақытының жиынтық есебі кезінде жұмыс істеу тәртібі, жұмыс

уақытының жиынтық есебі белгіленетін жұмыскерлердің санаттары ұжымдық шартта

немесе жұмыс берушінің актісінде айқындалады.

6. Жұмыс уақытының жиынтық есебі қолданылатын жұмысқа он сегіз жасқа

толмаған жұмыскерлерді тартуға жол берілмейді.

7. Егер жұмыс күнінің (жұмыс ауысымының) ұзақтығы сегіз сағаттан асатын болса,

жүкті әйелдерге жұмыс уақытының жиынтық есебін қолдануға жол берілмейді.

8. Бірінші топтағы мүгедек жұмыскерлерге жұмыс уақытының жиынтық есебін

қолдануға жол берілмейді.

Егер екінші және үшінші топтардағы мүгедек жұмыскерлерге сараптамалық

кәсіптік-патологиялық комиссияның қорытындысы негізінде жұмыс уақытының

жиынтық есебі белгіленетін режимге тыйым салынған болса, оларға мұндай есеп

белгіленбейді.

76-бап. Түнгі уақыттағы жұмыс

1. Сағат 22-ден 6-ға дейінгі уақыт түнгі уақыт болып есептеледі.

2. Түнгі уақыттағы жұмысқа:

он сегіз жасқа толмаған жұмыскерлер;

жұмыс берушіге жүктілігі туралы анықтаманы ұсынған жүкті әйелдер жіберілмейді.

3. Мүгедек жұмыскерлерді түнгі уақытта жұмысқа тартуға, оларға мұндай жұмысқа

медициналық қорытындыға сәйкес денсаулық жағдайына байланысты тыйым

салынбаған жағдайда, олардың жазбаша келісімімен ғана жол беріледі.

4. Жұмыс беруші:

1) жеті жасқа дейінгі балалары бар әйелдерді және жеті жасқа дейінгі балаларды

анасыз тәрбиелеп отырған басқа да адамдарды;

2) он сегіз жасқа дейінгі мүгедек балаларды тәрбиелеп отырған жұмыскерлерді

жазбаша келісімінсіз түнгі уақыттағы жұмысқа тартуға құқылы емес.

Ескерту. 76-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 12.10.2021 № 67-VII (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңымен.

77-бап. Үстеме жұмыс

1. Осы баптың көзделген жағдайларды 2-тармағында қоспағанда, үстеме

жұмыстарға тартуға жұмыскердің жазбаша келісімімен ғана жол беріледі.

2. Жұмыскердің келісімінсіз мынадай жағдайларда:

1) елдің қорғанысы үшін, сондай-ақ төтенше жағдайларды, дүлей зілзаланы немесе

өндірістік аварияны болдырмау не олардың зардаптарын дереу жою үшін қажетті

жұмыстарды жүргізу кезінде;

2) сумен жабдықтаудың, газбен жабдықтаудың, жылумен жабдықтаудың,

энергиямен жабдықтаудың және тіршілікті қамтамасыз етудің басқа да жүйелерінің

қалыпты жұмыс істеуін бұзатын өзге де мән-жайларды жою үшін;

3) егер жұмыста үзіліс жасауға болмаса, ауыстыратын жұмыскер келмей қалғанда,

басқа жұмыскермен ауыстыру шараларын дереу қолдана отырып, жұмысты жалғастыру

үшін;

4) денсаулықтан айырылу немесе өлім қаупі төнген азаматтарға шұғыл және кезек

күттірмейтін жәрдем көрсету үшін үстеме жұмыстарға жол беріледі.

3. Үстеме жұмысқа мынадай жұмыскерлер:

1) жұмыс берушіге жүктілігі туралы анықтаманы ұсынған жүкті әйелдер;

2) он сегіз жасқа толмағандар;

3) мүгедектер жіберілмейді.

78-бап. Үстеме жұмыстардың шекті саны

1. Үстеме жұмыстар әрбір жұмыскер үшін тәулік ішінде – екі сағаттан, ал ауыр

жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда бір сағаттан

аспауға тиіс.

2. Үстеме жұмыстардың жалпы ұзақтығы айына он екі сағаттан және жылына бір

жүз жиырма сағаттан аспауға тиіс.

3. Үстеме жұмыстардың шекті санын шектеу осы Кодекстің 77-бабы 2-тармағының

1) және 4) тармақшаларында көзделген жағдайлардағы жұмыстарға қолданылмайды.

79-бап. Жұмыс уақытын есепке алуды жүргізу тәртібі

1. Жұмыс беруші жұмыскердің нақты жұмыс істеген жұмыс уақытын есепке алуды

жүргізуге міндетті.

2. Жұмыскер жұмыс істеген және жұмыс істемеген уақыт есепке алынуға тиіс. Бұл

ретте үстеме жұмыстар уақыты, түнгі уақыттағы, демалыс, мереке күндеріндегі

жұмыстар, іссапар күндері бөлек есепке алынады.

3. Жұмыс уақытын есепке алуды жүргізудің нысаны мен тәртібі жұмыс берушінің

актісінде айқындалады.

4. Жұмыскердің жұмыс уақытына жұмыстарды жұмыс орнынан тыс жерлерде

орындаған не олардың орындалуын жұмыс беруші нақты уақытпен тіркей алмайтын

кезеңдер қосылатын жағдайларда, бұл кезеңдер жұмыс уақытын есепке алу

құжаттарында еңбек шартында белгіленген жұмыстар көлемін орындау ретінде

белгіленеді.

Ескерту. 79-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

7-тарау. ТЫНЫҒУ УАҚЫТЫ

80-бап. Тынығу уақытының түрлері

Тынығу уақытының түрлері:

1) жұмыс күні (жұмыс ауысымы) ішіндегі үзілістер:

- тынығуға және тамақтануға арналған үзіліс;

- ауысымішілік және арнайы үзілістер;

2) күнделікті (ауысымаралық) тынығу;

3) демалыс күндері (вахтааралық тынығу);

4) мереке күндері;

5) демалыстар болып табылады.

81-бап. Тынығуға және тамақтануға арналған үзіліс

1. Жұмыскерге күнделікті жұмыс (жұмыс ауысымы) ішінде тынығуға және

тамақтануға арналған, ұзақтығы жарты сағаттан кем болмайтын бір үзіліс берілуге тиіс.

2. Тынығуға және тамақтануға арналған үзіліс беру уақыты, оның ұзақтығы еңбек

тәртіптемесі қағидаларында, еңбек, ұжымдық шарттарда белгіленеді.

3. Тынығуға және тамақтануға арналған үзіліс уақыты жұмыс уақытына

қосылмайды. Өндіріс жағдайлары бойынша үзіліс беру мүмкін болмайтын жұмыстарда

жұмыс беруші жұмыскерді жұмыс уақытында арнайы жабдықталған орында тынығу

және тамақтану мүмкіндігімен қамтамасыз етуге міндетті. Мұндай жұмыстардың

тізбесі, тынығудың және тамақтанудың тәртібі мен орны ұжымдық шартта немесе

жұмыс берушінің актілерінде белгіленеді.

82-бап. Ауысымішілік және арнайы үзілістер

1. Жекелеген жұмыс түрлерінде жұмыскерлерге өндіріс пен еңбек технологиясына

және оларды ұйымдастыруға байланысты ауысымішілік үзілістер беріледі, бұлар

жұмыс уақытына қосылады. Егер Қазақстан Республикасының заңнамасында өзгеше

белгіленбесе, бұл жұмыс түрлері, мұндай үзілістердің ұзақтығы мен оларды беру

тәртібі ұжымдық шартта немесе жұмыс берушінің актілерінде айқындалады.

2. Жылдың суық немесе ыстық мезгілінде ашық ауада, жылытылмайтын жабық

үй-жайларда жұмыс істейтін, сондай-ақ тиеу-түсіру жұмыстарында істейтін

жұмыскерлерге жылыну не салқындау және тынығу үшін жұмыс уақытына қосылатын

арнайы үзілістер беріледі. Жұмыс беруші жұмыскерлердің жылынуына, салқындауына

және тынығуына арналған үй-жайлардың жабдықталуын қамтамасыз етуге міндетті.

3. Бір жарым жасқа дейінгі балалары бар әйелдерге, бір жарым жасқа дейінгі

балаларды анасыз тәрбиелеп отырған әкелерге (бала асырап алушыларға) баланы (

балаларды) тамақтандыру үшін жұмыстың әрбір үш сағатынан сиретпей ұзақтығы

мынадай:

1) бір баласы барларға – әрбір үзіліс кемінде отыз минут;

2) екі немесе одан көп баласы барларға – әрбір үзіліс кемінде бір сағат болатын

қосымша үзілістер беріледі.

4. Осы баптың көрсетілген жұмыскердің өтініші 3-тармағында бойынша баланы (

балаларды) тамақтандыруға арналған үзілістер тынығуға және тамақтануға арналған

үзілістерге қосылады не жиынтық үзілістер жұмыс күнінің (ауысымның) басында

немесе аяғында беріледі.

5. Баланы (балаларды) тамақтандыруға арналған үзілістер жұмыс уақытына

қосылады. Үзілістер уақытында әйелдердің, әкелердің, бала асырап алушылардың

орташа жалақысы сақталады.

Ескерту. 82-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

83-бап. Күнделікті (ауысымаралық) тынығудың ұзақтығы

Жұмыскердің жұмыстың аяқталуы мен оның келесі күні басталуы (жұмыс ауысымы

) арасындағы күнделікті (ауысымаралық) тынығуының ұзақтығы он екі сағаттан кем

болмайды.

84-бап. Демалыс күндері

1. Жұмыскерлерге апта сайын демалыс күндері беріледі.

2. Бес күндік жұмыс аптасында жұмыскерлерге аптасына екі демалыс күні, ал алты

күндік жұмыс аптасында – бір демалыс күні беріледі.

3. Бес күндік және алты күндік жұмыс аптасында жексенбі жалпы демалыс күні

болып табылады. Бес күндік жұмыс аптасындағы екінші демалыс күні ұжымдық

шартта немесе еңбек тәртіптемесі қағидаларында белгіленеді.

4. Үздіксіз өндірістерде немесе өндірістік-техникалық жағдайлар бойынша немесе

халыққа ұдайы үздіксіз қызмет көрсету қажеттілігі салдарынан демалыс күндері

жұмысты тоқтату мүмкін болмайтын өндірістерде істейтін, сондай-ақ вахталық әдіспен

жұмыс істейтін жұмыскерлерге (жұмыскерлер тобына) демалыс күндері ауысымдық

кестелерге (вахталар кестелеріне) сәйкес аптаның әр күндері кезекпен беріледі.

5. Қолданылатын жұмыс режимдеріне және ауысымдық кестелерге (вахталар

кестелеріне) қарамастан, мұсылман күнтізбесі бойынша атап өтілетін Құрбан айттың

бірінші күні, 7 қаңтар – православиелік Рождество демалыс күндері болып табылады.

6. Іссапарда жүрген жұмыскер демалыс күндерін өзі жіберілген жұмыс берушінің

еңбек тәртіптемесі қағидаларына сәйкес пайдаланады.

85-бап. Демалыс және мереке күндеріндегі жұмыс

1. Ауысымдық кесте немесе вахталық кесте бойынша вахталық әдіспен жұмыс

істейтін жұмыскерлерді мереке күндерінде, сондай-ақ осы Кодекстің 84-бабының 5-

көзделген демалыс күндерінде жұмысқа тарту үшін тармағында жұмыскерлердің

жазбаша келісімі және жұмыс берушінің актісін шығару талап етілмейді.

Осы Кодекстің 86-бабында көзделген жағдайларды қоспағанда, демалыс және

мереке күндеріндегі жұмысқа жұмыскердің жазбаша келісімімен немесе оның өтініші

бойынша жұмыс берушінің актісі негізінде жол беріледі.

2. Демалыс және мереке күндеріндегі жұмыс үшін жұмыскердің қалауы бойынша

оған басқа демалыс күні беріледі немесе осы Кодекстің 109-бабында көрсетілген

мөлшерде ақы төленеді.

3. Мереке күндері кезеңінде, сондай-ақ осы Кодекстің 84-бабының 5-тармағында

көзделген демалыс күндерінде жұмыс уақытын ұтымды пайдалану мақсатында

Қазақстан Республикасының Үкіметі демалыс күндерін басқа жұмыс күндеріне

ауыстыруға құқылы.

4. Жұмыс берушіге жүктілік туралы анықтаманы ұсынған жүкті әйелдерді демалыс

және мереке күндерінде жұмысқа тартуға тыйым салынады.

Ескерту. 85-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

86-бап. Жұмыскердің келісімінсіз демалыс және мереке күндері жұмысқа тартудың

айрықша жағдайлары

Жұмыскердің келісімінсіз демалыс және мереке күндері жұмысқа тартуға мынадай

жағдайларда:

1) төтенше жағдайлардың, дүлей зілзаланың немесе өндірістік аварияның алдын алу

не олардың зардаптарын дереу жою үшін;

2) еңбек қызметіне байланысты жазатайым оқиғалардың, мүліктің жойылуының

немесе бүлінуінің алдын алу және оларды тергеп-тексеру үшін;

3) тұтастай ұйымның немесе оның жекелеген бөлімшелерінің одан әрі қалыпты

жұмыс істеуі жедел орындалуына байланысты болатын шұғыл, күтпеген жұмыстарды

орындау үшін жол беріледі.

87-бап. Демалыс түрлері

1. Жұмыскерлерге демалыстардың мынадай түрлері беріледі:

1) жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалыстары;

2) әлеуметтік демалыстар.

2. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы жұмыскердің тынығуына, жұмысқа

қабілеттілігін қалпына келтіруіне, денсаулығын нығайтуына және жұмыскердің өзге де

жеке қажеттіліктеріне арналады және жұмыс орны (лауазымы) мен орташа жалақысы

сақтала отырып, белгілі бір күнтізбелік күндер санына беріледі.

3. Жұмыскерлерге жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысының мынадай

түрлері беріледі:

1) жыл сайынғы негізгі ақы төленетін еңбек демалысы;

2) жыл сайынғы ақы төленетін қосымша еңбек демалысы.

4. Әлеуметтік демалыс деп ана болуға, скринингтік зерттеулерден өтуге, балалар

күтіміне, өндірістен қол үзбей білім алуға қолайлы жағдайлар жасау мақсатында және

өзге де әлеуметтік мақсаттар үшін жұмыскерді белгілі бір кезеңге жұмыстан босату

түсініледі.

5. Жұмыскерлерге әлеуметтік демалыстардың мынадай түрлері беріледі:

1) жалақы сақталмайтын демалыс;

2) оқу демалысы;

3) жүктілікке және бала (балаларды) тууға, жаңа туған баланы (балаларды) асырап

алуға байланысты демалыс;

4) бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын

демалыс;

5) бір жыл ішінде үш жұмыс күнінен аспайтын көлемде скринингтік зерттеулерден

өтуге арналған демалыс;

6) кемінде үш жұмыс күні көлемінде он екі аптаға дейін жүктілігі бойынша

медициналық есепке қоюға арналған демалыс.

Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, әлеуметтік

демалыста болған кезең еңбек өтіліне есептеледі.

6. Демалыс беру жұмыс берушінің актісімен ресімделеді.

Ескерту. 87-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 07.07.2020 № 361-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

88-бап. Жыл сайынғы ақы төленетін негізгі еңбек демалысының ұзақтығы

Егер осы Кодексте, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық

актілерінде, еңбек, ұжымдық шарттарда және жұмыс берушінің актілерінде көбірек күн

саны көзделмесе, жұмыскерлерге ұзақтығы күнтізбелік жиырма төрт күн болатын жыл

сайынғы ақы төленетін негізгі еңбек демалысы беріледі.

89-бап. Жыл сайынғы ақы төленетін қосымша еңбек демалыстары

1. Мыналарға:

1) ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда

істейтін жұмыскерлерге Өндірістердің, цехтардың, кәсіптер мен лауазымдардың

тізіміне, ауыр жұмыстардың, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті

жұмыстардың тізбесіне сәйкес ұзақтығы кемінде күнтізбелік алты күн болатын жыл

сайынғы ақы төленетін қосымша еңбек демалыстары беріледі.

Ауыр, зиянды және (немесе) қауіпті жағдайлардағы еңбегі өндірістік объектілерді

еңбек жағдайлары бойынша аттестаттау нәтижелерімен расталған жұмыскерлерге жыл

сайынғы ақы төленетін қосымша еңбек демалыстары беріледі.

Жұмыс беруші өндірістік объектілерді еңбек жағдайлары бойынша, сондай-ақ

аттестаттауға жатпайтын жұмыс орындары бойынша аттестаттауды өткізбеген

жағдайда, жыл сайынғы ақы төленетін қосымша еңбек демалыстары Өндірістердің,

цехтардың, кәсіптер мен лауазымдардың тізіміне, ауыр жұмыстардың, еңбек

жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстардың тізбесіне сәйкес толық

көлемде беріледі;

2) бірінші және екінші топтардағы мүгедектерге ұзақтығы кемінде күнтізбелік алты

күн болатын жыл сайынғы ақы төленетін қосымша еңбек демалыстары беріледі.

Жіберуші тараптың жұмыскерлеріне жыл сайынғы ақы төленетін қосымша еңбек

демалыстары қабылдаушы тараптың өндірістік объектілерін еңбек жағдайлары

бойынша аттестаттау нәтижелерінің негізінде беріледі.

2. Жұмыскерлердің өзге санаттарына жыл сайынғы қосымша демалыс беру және

оның ұзақтығы Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленуі мүмкін.

3. Еңбек, ұжымдық шарттарда жұмыскерлерге үздіксіз ұзақ жұмысы, маңызды,

күрделі, жедел жұмыстарды, сондай-ақ өзге де сипаттағы жұмыстарды орындағаны

үшін көтермелеу сипатындағы жыл сайынғы ақы төленетін қосымша демалыстар

белгіленуі мүмкін.

Ескерту. 89-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 19.12.2020 № 386-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңымен.

90-бап. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысының ұзақтығын есептеу

1. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысының ұзақтығы, қолданылатын

жұмыс режимдері мен ауысымдық кестелерге қарамастан, жыл сайынғы ақы төленетін

еңбек демалысы күндеріне тура келетін мереке күндері есепке алынбай, күнтізбелік

күндермен есептеледі.

2. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысының жалпы ұзақтығын есептеу

кезінде жыл сайынғы ақы төленетін қосымша еңбек демалыстары жыл сайынғы ақы

төленетін негізгі еңбек демалысына қосылады.

91-бап. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы берілген кезде еңбек өтілін

есептеу

Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы берілген кезде:

1) нақты жұмыс істелген уақыт;

2) жұмыскер нақты жұмыс істемеген, бірақ оның жұмыс орны (лауазымы) мен

жалақысы толық немесе ішінара сақталған уақыт;

3) жұмыскер еңбекке уақытша қабілетсіздігіне байланысты нақты жұмыс істемеген

уақыт, оның ішінде жүктілігіне және босануына байланысты демалыста болған уақыт;

4) жұмыскер жұмысына қайта алыну алдында нақты жұмыс істемеген уақыт еңбек

өтіліне қосылады.

92-бап. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалыстарының кезеңін айқындау және

оларды беру тәртібі

1. Жұмыскерге жұмыс істеген бірінші және келесі жылдары үшін жыл сайынғы ақы

төленетін еңбек демалысы тараптардың келісімі бойынша жұмыс жылының кез келген

уақытында беріледі.

2. Жұмыс жылы жұмыскердің бірінші жұмыс күнінен бастап есептелген күнтізбелік

он екі айды құрайды.

3. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы жұмыскер мен жұмыс беруші

арасындағы келісім бойынша бөліктерге бөлінуі мүмкін. Бұл ретте жыл сайынғы ақы

төленетін еңбек демалысы бөліктерінің бірі күнтізбелік он төрт күннен кем болмауға

тиіс.

4. Жыл сайынғы еңбек демалысына ақы төлеу – ол басталғанға дейінгі үш жұмыс

күнінен кешіктірілмей, ал еңбек демалысы демалыстар кестесінен тыс берілген

жағдайда, ол берілген күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірілмей жүргізіледі.

5. Қоса атқаратын жұмыс туралы еңбек шарты бойынша жұмыс істейтін

жұмыскерлерге жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы негізгі жұмысы бойынша

демалыспен бір мезгілде беріледі.

Егер қоса атқаратын жұмыс туралы еңбек шарты бойынша жыл сайынғы ақы

төленетін еңбек демалысының ұзақтығы негізгі жұмыс бойынша демалыстың

ұзақтығынан аз болса, жұмыс беруші қоса атқарушы жұмыскердің өтініші бойынша

оған демалыстар ұзақтығының айырмасын құрайтын күндерге жалақы сақталмайтын

демалыс береді.

6. Демалыс беру, ауыстыру не жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысынан кері

шақыртып алу жұмыс берушінің актісімен ресімделеді.

Ескерту. 92-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

93-бап. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалыстарын берудің кезектілігі

1. Жұмыскерлерге жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысын берудің кезектілігі

жыл сайын жұмыс беруші жұмыскерлер пікірін ескере отырып бекітетін демалыстар

кестесіне сәйкес айқындалады не тараптардың келісімі бойынша демалыстар кестесінен

тыс белгіленеді.

2. Демалыстар кестесі өндірістік қажеттілікке байланысты өзгертілген жағдайда,

жұмыс беруші бұл туралы жұмыскерге еңбек демалысы басталардан кемінде екі апта

бұрын хабардар етуге міндетті.

94-бап. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысын ауыстырудың жағдайлары мен

тәртібі

1. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы мынадай жағдайларда:

жұмыскер еңбекке уақытша қабілетсіз болғанда;

жүктілікке және босануға байланысты демалыс кезінде толық немесе оның бір

бөлігі ауыстырылады.

2. Осы баптың көзделген жағдайларда жыл сайынғы 1-тармағында ақы төленетін

еңбек демалысы (оның бір бөлігі) жұмыскердің өтініші бойынша жыл сайынғы ақы

төленетін еңбек демалысында болу кезеңіне ауыстырылады. Ауыстырылған еңбек

демалысы тараптардың келісімі бойынша келесі жұмыс жылының еңбек демалысына

қосылуы немесе жұмыскердің өтініші бойынша ағымдағы жұмыс жылында бөлек

берілуі мүмкін.

3. Пайдаланылмаған жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысын не оның бір

бөлігін қатарынан екі жыл бойы бермеуге тыйым салынады.

95-бап. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысынан кері шақыртып алу

1. Жұмыс беруші өндірістік қажеттілік жағдайында жыл сайынғы ақы төленетін

еңбек демалысын жұмыскердің жазбаша келісімімен ғана үзуі мүмкін.

2. Кері шақыртып алуға байланысты жыл сайынғы ақы төленетін еңбек

демалысының пайдаланылмаған бөлігі еңбек шарты тараптарының келісімі бойынша

ағымдағы жұмыс жылы ішінде немесе келесі жұмыс жылында кез келген уақытта

беріледі не келесі жұмыс жылының жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысына

қосылады.

3. Жұмыскерді жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысынан кері шақыртып

алған кезде демалыстың пайдаланылмаған бөлігін басқа уақытта берудің орнына,

жұмыскер мен жұмыс берушінің арасындағы келісім бойынша жұмыскерге жыл

сайынғы ақы төленетін еңбек демалысының пайдаланылмаған бөлігінің күндері үшін

өтемақы төлемі жүргізіледі.

4. Он сегіз жасқа толмаған жұмыскерді, жүктілігі туралы анықтаманы жұмыс

берушіге берген жүкті әйелдерді және ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды

және (немесе) қауіпті жұмыстарда істейтін жұмыскерлерді жыл сайынғы ақы төленетін

еңбек демалысынан кері шақыртып алуға жол берілмейді.

Ескерту. 95-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

96-бап. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы құқығын іске асыру және еңбек

шарты тоқтатылған кезде өтемақы төлеу

1. Еңбек шарты мерзімінің өтуіне байланысты оны кейіннен тоқтатумен жыл

сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы, демалыс уақыты еңбек шарты мерзімінің

шегінен толық немесе ішінара шыққан жағдайда берілуі мүмкін. Жыл сайынғы ақы

төленетін еңбек демалысының соңғы күні еңбек шарты мерзімінің өтуіне байланысты

оны тоқтату күні болып есептеледі.

2. Еңбек шарты тоқтатылған кезде жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысын (

жыл сайынғы еңбек демалыстарын) пайдаланбаған немесе толық пайдаланбаған

жұмыскерге жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысының (жыл сайынғы еңбек

демалыстарының) пайдаланылмаған күндері үшін өтемақы төлемі жүргізіледі.

Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысының (жыл сайынғы еңбек

демалыстарының) пайдаланбаған күндері үшін өтемақы төлемі жұмыскердің орташа

жалақысы есебінен есептеледі.

Ескерту. 96-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

97-бап. Жалақы сақталмайтын демалыс

1. Еңбек шарты тараптарының келісімі бойынша жұмыскердің өтініші негізінде

оған жалақы сақталмайтын демалыс берілуі мүмкін.

2. Жалақы сақталмайтын демалыстың ұзақтығы жұмыскер мен жұмыс берушінің

арасындағы келісім бойынша айқындалады.

3. Жұмыс беруші:

1) неке тіркелгенде;

2) бала туылғанда;

3) жақын туыстары, сондай-ақ зайыбы (жұбайы) және (немесе) олардың

жекжаттары (ата-анасы бір және ата-анасы бөлек ағалы-інілер мен апалы-сіңлілер (

қарындастар), ата-аналары (ата-анасы), балалары, атасы, әжесі, немерелері) қайтыс

болғанда;

4) еңбек, ұжымдық шарттарда көзделген өзге де жағдайларда жұмыскердің

хабарламасы негізінде күнтізбелік бес күнге дейін жалақы сақталмайтын демалыс

беруге міндетті.

Ескерту. 97-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

98-бап. Оқу демалысы

1. Білім беру ұйымдарында оқып жүрген жұмыскерлерге сынақтар мен

емтихандарға дайындалу және оларды тапсыру, зертханалық жұмыстарды орындау,

дипломдық жұмысты (жобаны) дайындау және қорғау, әскери оқытылған резервті

даярлау бағдарламаларынан өту үшін оқу демалыстары беріледі.

2. Оқу демалысына ақы төлеу келісімдерде, ұжымдық, еңбек шарттарында, оқу

шартында айқындалады.

3. Жұмыс беруші "Болашақ" халықаралық стипендиясы шеңберінде шетелге оқуға,

тағылымдамаға жіберілген жұмыскерлерге жұмыс орнын (лауазымын) сақтай отырып,

оқу демалыстарын береді.

99-бап. Жүктілікке және бала (балаларды) тууға, жаңа туған баланы (балаларды)

асырап алуға байланысты демалыстар

1. Жүкті әйелдерге, бала (балаларды) туған әйелдерге, жаңа туған баланы (

балаларды) асырап алған әйелдерге (еркектерге) баланың туылуына байланысты

мынадай демалыстар беріледі:

1) жүктілікке және босануға байланысты демалыс;

2) жаңа туған баланы (балаларды) асырап алған жұмыскерлерге демалыс;

3) бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын

демалыс.

2. Жүкті әйел жүктілікке және босануға байланысты демалысқа құқық беретін

еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы парақта көрсетілген күннен бастап демалысты

оның аталған түріне құқықты растайтын еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы

парағын ұсыну арқылы ресімдейді.

Жүктілікке және босануға байланысты демалыс ұзақтығы:

қалыпты босанған кезде – босануға дейін күнтізбелік жетпіс күнге және

босанғаннан кейін күнтізбелік елу алты күнге;

қиын босанған немесе екі және одан көп бала туған кезде – босануға дейін

күнтізбелік жетпіс күнге және босанғаннан кейін күнтізбелік жетпіс күнге;

ядролық сынақтардың әсеріне ұшыраған аумақтарда тұратын әйелдерге қалыпты

босанған кезде – босануға дейін күнтізбелік тоқсан бір күнге және босанғаннан кейін

күнтізбелік жетпіс тоғыз күнге (қиын босанған немесе екі және одан көп бала туған

жағдайда – күнтізбелік тоқсан үш күнге);

жүктіліктің жиырма екінші аптасынан жиырма тоғызыншы аптасына дейінгі мерзім

кезінде босанған және дене салмағы бес жүз және одан артық грамм бала туып, ол жеті

тәуліктен астам өмір сүрген жағдайда – босанғаннан кейін күнтізбелік жетпіс күнге;

жүктіліктің жиырма екінші аптасынан жиырма тоғызыншы аптасына дейінгі мерзім

кезінде босанған және өлі шарана туған немесе дене салмағы бес жүз және одан артық

грамм бала туып, ол өмірінің жетінші тәулігіне дейін шетінеп кеткен жағдайда –

босанғаннан кейін күнтізбелік елу алты күнге;

ядролық сынақтардың әсеріне ұшыраған аумақтарда тұратын әйелдерге жүктіліктің

жиырма екінші аптасынан жиырма тоғызыншы аптасына дейінгі мерзім кезінде

босанған және дене салмағы бес жүз және одан артық грамм бала туып, ол жеті

тәуліктен астам өмір сүрген жағдайда – босанғаннан кейін күнтізбелік тоқсан үш күнге;

ядролық сынақтардың әсеріне ұшыраған аумақтарда тұратын әйелдерге жүктіліктің

жиырма екінші аптасынан жиырма тоғызыншы аптасына дейінгі мерзім кезінде

босанған және өлі шарана туған немесе дене салмағы бес жүз және одан артық грамм

бала туып, ол өмірінің жетінші тәулігіне дейін шетінеп кеткен жағдайда – босанғаннан

кейін күнтізбелік жетпіс тоғыз күнге беріледі.

Әйел жүктілік кезеңінде еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы параққа өтініш

жасаған кезде демалыс жиынтықтап есептеледі және босанғанға дейін өзі нақты

пайдаланған күндерінің санына және жұмыс берушіде жұмыс істеген ұзақтығына

қарамастан, толық беріледі.

Әйел босанғаннан кейінгі кезеңде еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы параққа

өтініш жасаған кезде осы тармақтың екінші бөлігінде көзделген ұзақтықпен

босанғаннан кейінгі демалыс қана беріледі.

3. Жаңа туған баланы (балаларды) асырап алған жұмыскерлерге (ата-ананың

біреуіне) баланы асырап алған күннен бастап және бала туған күннен бастап елу алты

күн өткенге дейінгі кезеңге демалыс беріледі.

4. Егер еңбек және (немесе) ұжымдық шарт талаптарында, жұмыс берушінің

актісінде көзделсе, жұмыс беруші орташа жалақыны сақтай отырып, Қазақстан

Республикасының міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы заңнамасына сәйкес жүзеге

асырылған, жүктілікке және босануға, жаңа туған баланы (балаларды) асырап алуға

байланысты табысынан айырылған жағдайда төленетін әлеуметтік төлем сомасын

шегеріп, жүктілікке және босануға байланысты демалысқа, жаңа туған баланы (

балаларды) асырап алған жұмыскерлерге берілетін демалысқа ақы төлейді.

Ескерту. 99-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 02.07.2018 № 165-VІ (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

100-бап. Бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы

сақталмайтын демалыс

1. Жұмыс беруші жұмыскерге:

1) ата-анасының таңдауы бойынша – баланың анасына не әкесіне;

2) баланы жалғыз тәрбиелеп отырған ата-анаға;

3) ата-ананың қамқорлығынсыз қалған баланы іс жүзінде тәрбиелеп отырған басқа

туысына не қамқоршысына;

4) жаңа туған баланы (балаларды) асырап алған жұмыскерге бала үш жасқа

толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын демалыс беруге

міндетті.

2. Бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын

демалыс жұмыскердің жазбаша өтініші негізінде оның ұзақтығы көрсетіле отырып

және баланың туу туралы куәлігі немесе баланың туу фактісін растайтын басқа құжат

ұсыныла отырып беріледі.

Жұмыскер бала күтіміне байланысты демалысты бала үш жасқа толғанға дейін

толық немесе бөліп пайдалана алады.

3. Бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын

демалыс уақытында жұмыскердің жұмыс орны (лауазымы) сақталады.

4. Бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын

демалыс аяқталғанға дейін жұмысқа шыққан жағдайда, жұмыскер жұмыс берушіні

өзінің ниеті туралы жұмыс басталғанға дейін бір ай бұрын хабардар етуге міндетті.

Ескерту. 100-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

8-тарау. ЕҢБЕКТІ НОРМАЛАУ ЖӘНЕ ЕҢБЕККЕ АҚЫ ТӨЛЕУ

101-бап. Еңбекті нормалау

1. Еңбек (уақыт, өндірім, еңбек сыйымдылығы, қызмет көрсету, сан) нормалары

еңбек шығындарының өлшемі болып табылады және тиісті біліктілігі бар жұмыскер

үшін техниканың, технологияның, өндіріс пен еңбекті ұйымдастырудың қол

жеткізілген деңгейіне сәйкес белгіленеді.

2. Жұмыс беруші еңбек нормаларын әзірлеуді, енгізуді, ауыстыруды және қайта

қарауды еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен жүргізеді.

3. Еңбек нормалары жұмыс орындарына аттестаттау мен рационализациялаудың

жүргізілуіне, еңбек өнімділігін арттыруды қамтамасыз ететін жаңа техниканың,

технология мен ұйымдастырушылық-техникалық іс-шаралардың ендірілуіне қарай

міндетті түрде ауыстырылуға тиіс.

Жекелеген жұмыскерлердің өз бастамасы бойынша жаңа еңбек тәсілдерін қолдануы

және жұмыс орындарын жетілдіруі есебінен өнім шығарудың (қызметтер көрсетудің)

жоғары деңгейіне қол жеткізу бұрын белгіленген еңбек нормаларын қайта қарау үшін

негіз болып табылмайды.

4. Жұмыскерлер жұмыс берушінің жаңа еңбек нормаларын енгізуі туралы кемінде

бір ай бұрын хабардар етіледі.

5. Еңбек нормаларын әзірлеу кезінде:

1) еңбек нормаларының сапасы, оларды қажетті еңбек шығындарына оңтайлы

жақындату;

2) ұқсас ұйымдастырушылық-техникалық жағдайларда орындалатын дәл сондай

жұмыстарға бірдей еңбек нормаларын белгілеу;

3) еңбек нормаларының ғылым мен техника жетістіктері негізіндегі прогрессивтілігі

;

4) еңбек нормаларын белгілеу мүмкін және орынды болатын жұмыс түрлерін

еңбекті нормалаумен қамту;

5) еңбек нормаларының техникалық (ғылыми) негізділігі қамтамасыз етілуге тиіс.

6. Көрсетілетін қызметтеріне (тауарларына, жұмыстарына) тарифтерді (бағаларды,

алымдар мөлшерлемелерін) мемлекеттік реттеу енгізілетін ұйымдарда еңбек

нормаларын тиісті қызмет саласындағы уәкілетті мемлекеттік органдармен және еңбек

жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органмен келісу бойынша, ол белгілеген тәртіппен

жұмыс беруші бекітеді.

7. Еңбек жөніндегі үлгiлiк нормалар мен нормативтерді жұмыс берушілердің

салалық қауымдастықтары әзірлейді және бекітеді, барлық қызмет салалары үшін

еңбек жөнiндегi бірыңғай және (немесе) салааралық үлгiлiк нормалар мен

нормативтерді жұмыскерлердің өкілдерімен келісу бойынша еңбек жөніндегі уәкілетті

мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен Қазақстан Республикасының Ұлттық

кәсіпкерлер палатасы бекітеді.

8. Жұмыскерлерге қойылатын біліктілік талаптары мен белгілі бір жұмыс

түрлерінің күрделілігі кәсіптік стандарттар негізінде, ал олар болмаған кезде Жұмыстар

мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы, Басшылар,

мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының, жұмысшы кәсіптерінің

тарифтік-біліктілік сипаттамаларының біліктілік анықтамалығы және ұйымдар

басшылары, мамандары және басқа да қызметшілері лауазымдарының үлгілік біліктілік

сипаттамалары негізінде белгіленеді.

102-бап. Еңбекке ақы төлеу саласындағы мемлекеттік кепілдіктер

Жұмыскерлердің еңбегіне ақы төлеу саласындағы мемлекеттік кепілдіктер:

1) айлық жалақының ең төмен мөлшерін;

2) сағаттық жалақының ең төмен мөлшерін;

3) үстеме жұмысқа ақы төлеуді;

4) мереке және демалыс күндеріндегі жұмысқа ақы төлеуді;

5) түнгі уақыттағы жұмысқа ақы төлеуді;

6) жұмыскердің жалақысынан ұстап қалудың мөлшерін шектеуді;

7) жалақы төлеудің тәртібі мен мерзімдерін қамтиды.

103-бап. Жалақының мөлшері

1. Жұмыскердің айлық жалақысының мөлшері жұмыскердің біліктілігіне,

орындалатын жұмыстың күрделілігіне, санына және сапасына, сондай-ақ еңбек

жағдайларына қарай сараланып белгіленеді. Айлық жалақының мөлшері ең жоғары

мөлшермен шектелмейді.

Жалақы жұмыскерге жұмыс уақытын есепке алу бойынша жұмыс берушінің

құжаттарында есепке алынған нақты жұмыс істеген уақыт үшін төленеді.

1-1. Жіберуші тарап жұмыскерлерінің негізгі жалақысының мөлшері персонал беру

жөніндегі қызметтерді көрсетуге арналған шартқа сәйкес ұқсас лауазымы, тиісті

біліктілігі, мамандығы немесе кәсібі, орындалатын жұмыстың күрделілігі, саны және

сапасы, сондай-ақ өндірістік-тұрмыстық жағдайлар бойынша қабылдаушы тарап

жұмыскерлерінің негізгі жалақысының мөлшерінен кем болмауға тиіс.

Жіберуші тараптың жұмыскерлеріне жалақы қабылдаушы тараптың жұмыс

уақытын есепке алу жөніндегі құжаттарында есепке алынған олардың нақты жұмыс

істеген уақыты үшін төленеді.

2. Осы кезеңге айқындалған жұмыс уақытының нормасын толық атқарған және

еңбек нормаларын немесе еңбек міндеттерін орындаған жұмыскердің айлық

жалақысының мөлшері тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы

Қазақстан Республикасының заңында белгіленген айлық жалақының ең төмен

мөлшерінен кем болмайды.

Ескерту. 103-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 19.12.2020 № 386-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңымен.

104-бап. Жалақының ең төмен мөлшерін белгілеу

1. Тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы Қазақстан

Республикасының заңында жыл сайын белгіленетін айлық жалақының ең төмен

мөлшері ең төмен күнкөріс деңгейінен кем болмауға тиіс және ол қосымша ақылар мен

үстемеақыларды, өтемақы мен әлеуметтік төлемдерді, сыйлықақылар мен басқа да

ынталандырушы төлемдерді қамтымайды және жұмыс істелген уақытқа

пропорционалды түрде төленеді.

2. Өз еңбек міндеттерін орындаған жұмыскердің сағаттық жалақысының ең төмен

мөлшері тиісті күнтізбелік жылдағы жұмыс уақыты балансына сәйкес орташа айлық

жұмыс сағаттарының санына бөлінген айлық жалақының ең төмен мөлшерінен кем

болмауға тиіс.

3. Бірінші разрядты жұмыскердің еңбек, ұжымдық шарттардың талаптарында және

(немесе) жұмыс берушінің актілерінде көзделген айлық жалақысының ең төмен

мөлшері немесе айлық тарифтік мөлшерлемесінің мөлшері тиісті қаржы жылына

арналған республикалық бюджет туралы Қазақстан Республикасының заңында

белгіленген айлық жалақының ең төмен мөлшерінен кем болмауға тиіс.

105-бап. Ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті

жұмыстарда істейтін жұмыскерлердің, жіберуші тарап жұмыскерлерінің еңбегіне ақы

төлеу

Ескерту. 105-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 19.12.2020 № 386-VI (

алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі) Заңымен.

1. Ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда

істейтін жұмыскерлердің еңбегіне ақы төлеу еңбек жағдайлары қалыпты жұмыстарда

істейтін жұмыскерлердің еңбегіне ақы төлеумен салыстырғанда жоғарылатылған

мөлшерде, жоғарылатылған лауазымдық айлықақылар (мөлшерлемелер) немесе еңбек

жағдайларын салалық келісімде айқындалатын зияндылық пен қауіптілік дәрежесі

бойынша сыныптайтын салалық коэффициенттерді ескере отырып, ұжымдық шартта

немесе жұмыс берушінің актісінде мөлшері айқындалатын қосымша ақылар белгілеу

арқылы белгіленеді.

2. Ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда

істейтін жұмыскерлердің еңбегіне жоғарылатылған мөлшерде ақы төлеу Өндірістердің,

цехтардың, кәсіптер мен лауазымдардың тізіміне, ауыр жұмыстардың, еңбек

жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстардың тізбесіне сәйкес жүзеге

асырылады.

3. Осы бапта белгіленген еңбекке ақы төлеу талаптары ауыр жұмыстардағы, еңбек

жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстардағы еңбегі өндірістік объектілерді

еңбек жағдайлары бойынша аттестаттау нәтижелерімен расталған жұмыскерлерге

ұсынылады.

Қабылдаушы тараптың өндірістік объектілерін еңбек жағдайлары бойынша

аттестаттау нәтижелерінің негізінде персонал беру жөніндегі қызметтерді көрсетуге

арналған шартты жасасу кезінде жіберуші тараптың жұмыскерлеріне жоғарылатылған

лауазымдық айлықақылар (мөлшерлемелер) немесе қосымша ақылар белгіленеді.

Жұмыс беруші өндірістік объектілерге еңбек жағдайлары бойынша, сондай-ақ

аттестаттауға жатпайтын жұмыс орындары бойынша аттестаттауды жүргізбеген

жағдайда, ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті

жұмыстарда істейтін жұмыскерлердің еңбегіне ақы төлеу Өндірістердің, цехтардың,

кәсіптер мен лауазымдардың тізіміне, ауыр жұмыстардың, еңбек жағдайлары зиянды

және (немесе) қауіпті жұмыстардың тізбесіне сәйкес жүргізіледі.

Ескерту. 105-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 19.12.2020 № 386-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңымен.

106-бап. Еңбекке сағат бойынша ақы төлеу

1. Жұмыс күні толық болмаған немесе жүктемесі толық болмаған кезде нақты

орындалған жұмыстар үшін, сондай-ақ уақытша немесе біржолғы сипаттағы

жұмыстарға ақы төлеу үшін еңбек шартының талаптарында және (немесе) жұмыс

берушінің актісінде еңбекке сағат бойынша ақы төлеуді белгілеуге болады. Осы

Кодексте көзделген жұмыскерлердің жекелеген санаттары үшін жұмыс уақытының

қысқартылған ұзақтығы кезінде еңбекке сағат бойынша ақы төлеу белгіленеді.

2. Жұмыс уақытын жиынтық есепке алу кезінде еңбекке ақы төлеу ауысымдық

кесте (вахталар кестесі) бойынша нақты жұмыс істеген жұмыс сағаттарының саны

бойынша жүргізіледі. Бұл ретте жалақыны есептеу тиісті күнтізбелік жылға арналған

жұмыс уақыты балансына сәйкес тарифтік мөлшерлеме (лауазымдық айлықақы) және

жұмыс уақытының айлық нормасы негізге алына отырып есептелген сағаттық тарифтік

мөлшерлеме бойынша жүргізіледі.

107-бап. Еңбекке ақы төлеу жүйесі

1. Жұмыскерге жалақы жұмыс берушідегі қолданыстағы еңбекке ақы төлеу

жүйелеріне сәйкес еңбек шартында белгіленеді.

2. Еңбекке ақы төлеу жүйесі еңбек, ұжымдық шарттардың талаптарында және (

немесе) жұмыс берушінің актілерінде айқындалады.

3. Жұмыс беруші жұмыскерлердің өндіріс тиімділігі мен орындалатын

жұмыстардың сапасын жоғарылатуға мүдделілігін арттыруды күшейту үшін ұжымдық

шарт талаптарында және (немесе) жұмыс берушінің актілерінде айқындалған

сыйлықақы беру жүйелерін және еңбекті ынталандырудың басқа да нысандарын енгізе

алады.

4. Еңбекке ақы төлеу жүйесі біржолғы ынталандырушы төлемдерді есепке

алмағанда, жұмыскерлер жалақысының кемінде 75 пайызы болатын негізгі жалақы

үлесін қамтамасыз етуге тиіс.

5. Келісімдерде, еңбек, ұжымдық шарттарда және жұмыс берушінің актілерінде

айқындалған еңбекке ақы төлеу талаптары осы Кодексте және Қазақстан

Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген талаптармен

салыстырғанда нашар бола алмайды.

108-бап. Үстеме жұмысқа ақы төлеу

Еңбекке уақыт бойынша ақы төлеу кезінде үстеме уақыттағы жұмысқа еңбек немесе

ұжымдық шарттардың және (немесе) жұмыс беруші актісінің талаптарына сәйкес

жоғарылатылған мөлшерде, бірақ жұмыскердің күндік (сағаттық) тарифтік

мөлшерлемесі негізге алына отырып, бір жарым еседен төмен болмайтын мөлшерде

ақы төленеді. Еңбекке кесімді ақы төлеу кезінде үстеме уақыттағы жұмысқа қосымша

ақы төлеу жұмыскердің белгіленген күндік (сағаттық) мөлшерлемесінің елу пайызынан

төмен болмайтын мөлшерде жүргізіледі.

Тараптардың келісімі бойынша үстеме жұмысқа үстеме жұмыстың бір сағаты үшін

тынығуға кемінде бір сағат беру есебімен тынығу сағаттарын ұсынуға жол беріледі.

109-бап. Мереке және демалыс күндеріндегі жұмысқа ақы төлеу

Мереке және демалыс күндеріндегі жұмысқа ақы төлеу еңбек немесе ұжымдық

шарттардың және (немесе) жұмыс беруші актісінің талаптарына сәйкес

жоғарылатылған мөлшерде, бірақ жұмыскердің күндік (сағаттық) мөлшерлемесі негізге

алына отырып, бір жарым еседен төмен болмайтын мөлшерде жүргізіледі.

110-бап. Түнгі уақыттағы еңбекке ақы төлеу

Түнгі уақыттағы жұмыстың әрбір сағатына еңбек немесе ұжымдық шарттардың

және (немесе) жұмыс беруші актісінің талаптарына сәйкес жоғарылатылған мөлшерде,

бірақ жұмыскердің күндік (сағаттық) мөлшерлемесі негізге алына отырып, бір жарым

еседен төмен болмайтын мөлшерде ақы төленеді.

Түнгі жұмыс уақыты мереке немесе демалыс күніне тура келген кезде еңбекке ақы

төлеу осы баптың бірінші бөлігіне сәйкес түнгі сағаттарға және осы Кодекстің 109-

бабына сәйкес мереке немесе демалыс күндерінің сағаттарына жеке жүргізіледі.

Ескерту. 110-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

111-бап. Лауазымдарды қоса атқару, қызмет көрсету аймағының кеңеюі және уақытша

болмаған жұмыскердің міндеттерін атқару (алмастыру)кезінде еңбекке ақы төлеу

1. Сол бір ұйымда, еңбек шартында көзделген өзінің негізгі жұмысымен қатар басқа

немесе осындай лауазым бойынша қосымша жұмыс орындайтын не уақытша болмаған

жұмыскердің міндеттерін өзінің негізгі жұмысынан босатылмай орындайтын

жұмыскерлерге қосымша ақы төлеу жүргізіледі.

2. Жұмыскерлерге тапсырылатын қосымша жұмыстар:

1) жұмыскердің еңбек шартында (лауазымдық нұсқаулықта) көзделген өзінің негізгі

жұмысымен қатар басқа бос лауазым бойынша қосымша жұмысты орындауы –

лауазымдарды қоса атқару;

2) жұмыскердің еңбек шартында (лауазымдық нұсқаулықта) көзделген өзінің негізгі

жұмысымен қатар жұмыс күнінің (ауысымның) белгіленген ұзақтығы ішінде қосымша

жұмысты орындауы – қызмет көрсету аймағын кеңейту;

3) жұмыскердің еңбек шартында (лауазымдық нұсқаулықта) көзделген өзінің негізгі

жұмысымен қатар басқа және осындай лауазым бойынша қосымша жұмысты орындауы

– уақытша болмаған жұмыскердің міндеттерін атқару (алмастыру) арқылы жүзеге

асырылуы мүмкін.

Егер уақытша болмаған жұмыскерді алмастыру алмастыратын жұмыскердің

лауазымдық міндеттеріне кіретін болса, уақытша болмаған жұмыскердің міндеттерін

атқарғаны (алмастырғаны) үшін жұмыскерлерге қосымша ақы төлеу жүргізілмейді.

3. Лауазымдарды қоса атқарғаны, қызмет көрсету аймағының кеңейгені немесе

уақытша болмаған жұмыскердің міндеттерін атқарғаны (алмастырғаны) үшін берілетін

қосымша ақының мөлшерлерін жұмыс беруші орындалатын жұмыс көлемін негізге ала

отырып, жұмыскермен келісім бойынша белгілейді.

4. Екінші тарапты қосымша жұмыс тоқтағанға дейінгі үш жұмыс күнінен

кешіктірмей хабардар ете отырып, жұмыскердің – қосымша жұмысты орындаудан бас

тартуына, ал жұмыс берушінің оны орындау туралы тапсырмасының күшін жоюға

құқығы бар.

Тапсырманың мерзімінен бұрын күші жойылған немесе жұмыскер қосымша

жұмысты орындаудан бас тартқан кезде жұмыс беруші жұмыскерге жұмыс істеген

кезеңі үшін жалақы төлеуге міндетті.

Ескерту. 111-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 06.04.2016 № 483-V (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

112-бап. Бос тұрып қалу уақытына ақы төлеу

1. Жұмыс берушіге және жұмыскерге байланысты емес себептер бойынша бос

тұрып қалу уақытын ресімдеу тәртібі және бос тұрып қалу уақытына ақы төлеу

талаптары еңбек, ұжымдық шарттарда айқындалады және жалақының ең төмен

мөлшерінен кем болмайтын мөлшерде, ал жұмыс берушінің кінәсінен болғанда –

жұмыскердің орташа жалақысының кемінде елу пайызы мөлшерінде белгіленеді.

2. Жұмыскердің кінәсінен жол берілген бос тұрып қалу уақытына ақы төленбеуге

тиіс.

113-бап. Жалақы төлеудің тәртібі мен мерзімдері

1. Жалақы Қазақстан Республикасының ұлттық валютасында ақшалай нысанда

белгіленеді және келесі айдың бірінші онкүндігінен кешіктірілмей айына бір реттен

сиретпей төленеді. Жалақы төленетін күн еңбек, ұжымдық шарттарда көзделеді.

Жалақы төленетін күн демалыс немесе мереке күндеріне тура келген кезде төлем

олардың қарсаңында жүргізіледі.

2. Жалақы төлеу кезінде жұмыс беруші әрбір жұмыскерге тиісті кезең ішінде оған

тиесілі жалақының құрамдас бөліктері, жүргізілген ұстап қалулардың мөлшерлері мен

негіздері туралы, оның ішінде ұстап қалынған және аударылған міндетті зейнетақы

жарналары туралы, сондай-ақ төленуге тиісті жалпы ақша сомасы туралы мәліметтерді

жазбаша немесе электрондық нысанда ай сайын хабарлауға міндетті.

3. Жұмыс беруші жалақыны толық көлемде және еңбек, ұжымдық шарттарда

белгіленген мерзімдерде төлемеген кезде жұмыс беруші Қазақстан Республикасының

заңдарына сәйкес жауаптылықта болады. Жұмыс беруші жұмыскерге берешек және

төлем кідіртілген кезең үшін өсімпұл төлейді. Өсімпұл мөлшері жалақы төлеу

жөніндегі міндеттемелерді орындау күніне Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің

1,25 еселенген базалық мөлшерлемесі негізге алына отырып есептеледі және төлем

жүргізілуге тиісті келесі күннен басталып, төлем жасалған күнмен аяқтала отырып,

мерзімі өткен әрбір күнтізбелік күн үшін есепке жазылады.

4. Еңбек шарты тоқтатылған кезде жұмыс берушіден жұмыскерге тиесілі сомаларды

төлеу ол тоқтатылғаннан кейінгі үш жұмыс күнінен кешіктірілмей жүргізіледі.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген мерзімдер бұзылған жағдайда жұмыс

беруші жұмыскерге берешек және төлем кідіртілген кезең үшін өсімпұл төлейді.

Өсімпұл мөлшері жұмыскерге тиесілі сомаларды төлеу жөніндегі міндеттемелерді

орындау күніне Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің 1,25 еселенген базалық

мөлшерлемесі негізге алына отырып есептеледі және төлем жүргізілуге тиісті келесі

күннен басталып, төлем жасалған күнмен аяқтала отырып, мерзімі өткен әрбір

күнтізбелік күн үшін есепке жазылады.

Ескерту. 113-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

02.01.2021 № 399-VI (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

114-бап. Жұмыскердің орташа жалақысын есептеу

1. Бес күндік және сол сияқты алты күндік жұмыс аптасында орташа жалақыны

есептеу белгіленген қосымша ақылар мен үстемеақылар, сыйлықақылар және еңбекке

ақы төлеу жүйесінде көзделген тұрақты сипаттағы басқа да ынталандырушы төлемдер

ескеріле отырып, тиісті кезеңдегі орташа күндік (сағаттық) жалақы есебінен нақты

жұмыс істелген уақыт үшін жүргізіледі.

2. Осы Кодекске сәйкес тиісті ақы (төлем) төлеуге байланысты оқиғаның

алдындағы күнтізбелік он екі ай орташа жалақыны есептеу үшін есеп айырысу кезеңі

болып табылады. Күнтізбелік он екі айдан аз жұмыс істеген жұмыскерлер үшін орташа

жалақы нақты жұмыс істелген уақыт бойынша айқындалады.

Егер жұмыскердің жағдайын нашарлатпайтын болса, ұжымдық шартта орташа

жалақыны есептеудің өзге де кезеңдері көзделуі мүмкін.

3. Орташа жалақыны айқындаудың осы Кодексте көзделген барлық жағдайлары

үшін еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган оны есептеудің бірыңғай тәртібін

белгілейді.

115-бап. Жалақыдан ұстап қалулар

1. Жұмыскердің жалақысынан ұстап қалулар сот шешімі бойынша, сондай-ақ

Қазақстан Республикасының заңдарында және осы Кодексте көзделген жағдайларда

жүргізіледі.

2. Жұмыскердің өзі жұмыс істейтін ұйым алдындағы берешегін өтеу үшін оның

жалақысынан ұстап қалу жұмыскерді хабардар ете отырып:

1) іссапарға байланысты, сондай-ақ іссапарға байланысты шығыстарды растайтын

құжаттарды бермеген жағдайда жұмсалмаған және уақтылы қайтарылмаған ақшалай

сомаларды өтеу үшін;

2) оқыту шарты болған кезде жұмыскерді оқытуға байланысты шығындарды жұмыс

берушіге еңбек шарты мерзімінен бұрын бұзылған кезде жұмыс істелмеген мерзімге

пропорционалды түрде өтеуді көздейтін жағдайларда;

3) жалақы есебінен жұмыскерге берілген жұмыс істелмеген авансты өтеу үшін;

4) осы Кодекстің 95-бабының қоспағанда, жыл сайынғы 3-тармағын ақы төленетін

еңбек демалысын ауыстыру немесе жұмыскерді одан кері шақыртып алу

жағдайларында;

5) жұмыскердің жазбаша келісуі болған кезде өзге де жағдайларда жұмыс беруші

актісінің негізінде жүргізілуі мүмкін.

3. Бірнеше атқарушылық парақтары бойынша жалақыдан ұстап қалу кезінде,

сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарында және Кодекстің осы бабында

көзделген жағдайларда, ай сайынғы ұстап қалудың мөлшері жұмыскерге тиесілі

жалақының елу пайызынан аспауға тиіс.

Ескерту. 115-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 01.07.2021 № 61-VII Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

9-тарау. КӘСІПТІК ДАЯРЛАУ, ҚАЙТА ДАЯРЛАУ ЖӘНЕ БІЛІКТІЛІКТІ АРТТЫРУ

116-бап. Осы тарауда пайдаланылатын ұғымдар

Осы тарауда мынадай ұғымдар пайдаланылады:

1) біліктілікті арттыру – бұрын алған кәсіптік білімін, машықтары мен дағдыларын

қолдауға, кеңейтуге, тереңдету мен жетілдіруге мүмкіндік беретін кәсіптік оқыту

нысаны;

2) дуальды оқыту – кәсіпорынның (ұйымның), оқу орнының және білім алушының

тең жауапкершілігі кезінде білім беру ұйымындағы оқытуды білім алушыларға жұмыс

орындарын ұсынып және өтемақы төлемін төлей отырып, кәсіпорындағы (ұйымдағы)

өндірістік оқыту мен кәсіптік практиканың міндетті кезеңдерімен ұштастыратын

кадрлар даярлау нысаны;

3) дуальды оқыту туралы шарт – білім алушы, өндірістік оқыту мен кәсіптік

практикадан өту шарттары мен тәртібін регламенттейтін оқу орны және өндірістік

оқыту мен кәсіптік практикадан өту үшін жұмыс орнын ұсынатын кәсіпорын (ұйым)

арасындағы жазбаша келісім;

4) кәсіптік даярлау – белгілі бір жұмыс түрін орындауға қажетті жаңа немесе

өзгерген кәсіби дағдыларды меңгеру үшін тұлғаны дамытуға бағытталған кәсіптік

оқыту нысаны;

5) қайта даярлау – басқа кәсіпті немесе мамандықты игеруге мүмкіндік беретін

кәсіптік оқыту нысаны;

6) оқыту шарты – жұмыс беруші мен білім алушының арасындағы кәсіптік даярлау,

қайта даярлау және біліктілікті арттыру шарттары туралы жазбаша келісім.

6-1) өндірістік оқыту – білім беру ұйымдарының және (немесе) кәсіпорындардың (

ұйымдардың) базасында білім алушылардың теориялық білім алуына, практикалық

машықтануына бағытталған оқыту;

7) реттелетін кәсіптер – сәйкестікті растауды және біліктілік беруді талап ететін

кәсіби қызмет;

8) тәлімгер – өндіріс немесе қызметтер көрсету саласы технологияларын меңгерген,

өндірістік оқыту мен кәсіптік практикаға басшылықты жүзеге асыратын кәсіпорынның

(ұйымның) білікті жұмыскері.

Ескерту. 116-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 04.07.2018 № 171-VІ (01.01.2021 бастап

қолданысқа енгізіледі); 04.07.2018 № 172-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен

кейін күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңымен.

117-бап. Кәсіптік стандарттар және біліктілік жүйесі

1. Ұлттық біліктілік шеңбері әрбір біліктілік деңгейі үшін кәсіби қызметтің жалпы

сипаттамаларын жазудан тұрады.

Салалық біліктілік шеңбері орындалатын жұмыстардың күрделілігіне және

пайдаланылатын білімінің, машығы мен құзыретінің сипатына қарай деңгейлер

бойынша салада маманның біліктілігіне қойылатын талаптарды сыныптайды.

Кәсіптік стандарт – кәсіби қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне және

құзыретке, еңбек мазмұнына, сапасына және жағдайларына қойылатын талаптарды

айқындайтын стандарт.

2. Кәсіптік стандарттарды әзірлеуді, енгізуді, ауыстыруды және қайта қарауды

жұмыс берушілер бірлестіктері (қауымдастықтары, одақтары) салалық біліктілік

шеңберлері негізінде жүргізеді және оларды Қазақстан Республикасының Ұлттық

кәсіпкерлер палатасы еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен

бекітеді.

2-1. Мемлекеттік заңды тұлғалар көрсететін қызметтерге кәсіптік стандарттарды

әзірлеуді, бекітуді, ауыстыруды және қайта қарауды тиісті қызмет саласының

мемлекеттік органдары еңбек жөніндегі уәкілетті органмен келісу бойынша жүзеге

асырады.

3. Ұлттық біліктілік шеңберін әзірлеуді және қайта қарауды еңбек жөніндегі

уәкілетті мемлекеттік орган білім беру саласындағы уәкілетті органмен бірлесіп

жүргізеді және әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу

жөніндегі республикалық үшжақты комиссия бекітеді.

4. Салалық біліктілік шеңберін әзірлеуді және қайта қарауды тиісті қызмет

салаларының уәкілетті мемлекеттік органдары мен жұмыс берушілер бірлестіктері (

қауымдастықтары, одақтары) жүргізеді және әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және

еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі салалық комиссиялар бекітеді.

5. Реттелетін кәсіптер бойынша сәйкестікті растауды және біліктілік беруді

Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес аккредиттелген ұйымдар жүзеге

асырады.

Реттелетін кәсіптер бойынша сәйкестікті растау және біліктілік беру тәртібін тиісті

қызмет салаларының уәкілетті мемлекеттік органдары айқындайды.

6. Реттелетін кәсіптердің тізбесін әзірлеуді және қайта қарауды еңбек жөніндегі

уәкілетті мемлекеттік орган тиісті қызмет салаларының уәкілетті мемлекеттік

органдарымен бірлесіп жүргізеді және оны әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және

еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі республикалық үшжақты комиссия бекітеді.

Ескерту. 117-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 06.04.2016 № 483-V (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.07.2018 № 171-VІ (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 04.05.2020 №

321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң

қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

118-бап. Кәсіптік даярлау, қайта даярлау және біліктілікті арттыру

1. Ұйымның жұмыс істеуі мен дамуы үшін кәсіптік даярлаудың, қайта даярлау мен

біліктілікті арттырудың қажеттілігін және оның көлемін жұмыс беруші айқындайды.

1-1. Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу

орнынан кейінгі білімнің, қайта даярлау мен біліктілікті арттырудың білім беру

бағдарламалары оқыту нәтижелеріне бағдарлануға және сәйкестікті растау мен

біліктіліктер берудің кешенді жүйесін іске асыру үшін тиісті кәсіптік стандарттар

болған кезде талаптарды ескеруге тиіс.

2. Жұмыс беруші жұмыскерлерді немесе өзімен еңбек қатынастарында тұрмайтын

өзге адамдарды (білім алушы) кәсіптік даярлауды, қайта даярлауды және олардың

біліктілігін арттыруды:

1) тікелей ұйымда (жұмыс берушіде);

2) техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу

орнынан кейінгі білімнің оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында;

3) кадрларды кәсіптік даярлауды, қайта даярлауды және олардың біліктілігін

арттыруды жүзеге асыратын өзге де ұйымдарда жүргізеді.

3. Жұмыс берушінің жолдамасы бойынша білім алушыларды кәсіптік даярлау,

қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру оқыту шартына сәйкес жұмыс

берушінің қаражаты немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым

салынбаған өзге де қаражат есебінен жүзеге асырылады.

4. Оқыту шартында:

1) білім алушы алатын нақты мамандыққа, біліктілікке және (немесе) біліктілік

курсының атауына сілтеме;

2) жұмыс беруші мен білім алушының құқықтары мен міндеттері;

3) оқыту мерзімі және оқыту аяқталғаннан кейін жұмыс берушіде жұмыспен өтеу

мерзімі;

4) оқытуға байланысты шығындарды жұмыспен өтеудің өтелмеген мерзіміне

пропорционалды түрде жұмыс берушіге өтеу тәртібі мен жағдайлары;

5) оқытуға байланысты кепілдіктер мен өтемақы төлемдері;

6) тараптардың жауаптылығы қамтылуға тиіс.

Оқыту шартында тараптардың келісімімен айқындалған өзге де талаптар қамтылуы

мүмкін.

5. Кәсіптік даярлаудан, қайта даярлаудан және біліктілікті арттырудан өтетін

жұмыскерлер жұмыс берушімен келісім бойынша жұмыстан босатылуы не жұмысты

толық емес жұмыс уақыты жағдайында орындауы мүмкін.

6. Келісімде, ұжымдық және (немесе) еңбек шарттарында оқытуға байланысты

жеңілдіктер мен өтемақы төлемдері көзделуі мүмкін.

7. Жұмыс беруші техникалық және кәсіптік білім берудің оқу бағдарламаларын іске

асыратын білім беру ұйымдарына кадрларды даярлауға, қайта даярлауға және олардың

біліктілігін арттыруға жәрдемдеседі.

8. Жұмыс берушілер Қазақстан Республикасының білім туралы заңнамасына сәйкес

кәсіптік практикадан, сондай-ақ өндірістік оқытудан өту үшін орындар ұсынады,

қауіпсіз жағдайлар жасайды және шарттарда көзделген міндеттерді орындайды.

Ескерту. 118-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 04.07.2018 № 171-VІ (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.07.2018 № 172-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтiзбелiк он күн

өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.

119-бап. Дуальдық оқыту

Дуальды оқыту білім беру саласындағы уәкілетті орган бекітетін дуальды оқыту

туралы үлгілік шарттың нысаны негізінде жасалатын дуальды оқыту туралы шартқа

сәйкес жүзеге асырылады.

Өндірістік оқыту мен кәсіптік практикадан өту кезеңінде білім алушыға еңбек

тәртіптемесінің қағидалары қолданылады.

Білім алушы өндірістік оқыту мен кәсіптік практикадан өту уақытында білім

алушының еңбек өтіліне есептелетін белгілі бір функционалдық міндеттерді

орындайды және сол уақыт үшін өтемақы төлемі жүргізілуі мүмкін.

Өндірістік оқыту мен кәсіптік практикадан өтетін адамдарға еңбек қауіпсіздігі және

еңбекті қорғау жөніндегі талаптар қолданылады.

Дуальды оқыту туралы шарт негізінде кәсіпорын (ұйым) өндірістік оқыту мен

кәсіптік практикаға басшылықты жүзеге асыру үшін білім алушыға тәлімгерді бекітіп

береді.

Ескерту. 119-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 04.07.2018 № 171-VІ (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.07.2018 № 172-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтiзбелiк он күн

өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.

10-тарау. ЕҢБЕК ШАРТЫ ТАРАПТАРЫНЫҢ, ЖІБЕРУШІ ТАРАП ЖҰМЫСКЕРІНІҢ

МАТЕРИАЛДЫҚ ЖАУАПТЫЛЫҒЫ

Ескерту. 10-тараудың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 19.12.2020 № 386-VI (

алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі) Заңымен.

120-бап. Еңбек шарты тарапының келтірілген нұқсанды (зиянды) өтеу жөніндегі

міндеті

1. Еңбек шарты тарапының еңбек шартының басқа тарапына келтірген нұқсан (зиян

) үшін материалдық жауаптылығы, егер осы Кодексте және Қазақстан

Республикасының өзге де заңдарында өзгеше көзделмесе, құқыққа қарсы кінәлі

мінез-құлық (әрекет немесе әрекетсіздік) және құқыққа қарсы кінәлі мінез-құлық пен

келтірілген нұқсан (зиян) арасындағы себепті байланыс нәтижесінде келтірілген нұқсан

(зиян) үшін басталады.

2. Еңбек шартының басқа тарапқа нұқсан (зиян) келтірген тарапы оны осы Кодекске

және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес өтейді.

3. Еңбек, ұжымдық шарттарда жұмыскер мен жұмыс берушінің материалдық

жауаптылығы нақтылануы мүмкін.

4. Нұқсан (зиян) келтірілгеннен кейін еңбек шартының тоқтатылуы еңбек

шартының тараптарын басқа тарапқа келтірілген нұқсанды (зиянды) өтеу жөніндегі

материалдық жауаптылықтан босатпайды.

121-бап. Жұмыскерді еңбек ету мүмкіндігінен заңсыз айыру арқылы оған келтірген

нұқсан үшін жұмыс берушінің материалдық жауаптылығы

1. Жұмыс беруші жұмыскердің алмай қалған жалақысы мен оған тиесілі өзге де

төлемдерді жұмыскер басқа жұмысқа заңсыз ауыстырылған, жұмыскер жұмыс орнына

заңсыз жіберілмеген, еңбек шартының талаптары біржақты заңсыз өзгертілген,

жұмыстан заңсыз шеттетілген, еңбек шарты заңсыз бұзылған жағдайларда, оған өтеуге

міндетті.

2. Еңбек, ұжымдық шарттарда жұмыскерді еңбек ету мүмкіндігінен заңсыз айыру

арқылы келтірілген нұқсанды жұмыс берушінің өтеуінің қосымша жағдайлары

белгіленуі мүмкін.

122-бап. Жұмыскердің өміріне және (немесе) денсаулығына келтірілген зиян үшін

жұмыс берушінің материалдық жауаптылығы

1. Жұмыскердің еңбек міндеттерін орындауына байланысты оның өміріне және (

немесе) денсаулығына зиян келтірілген кезде жұмыс беруші зиянды Қазақстан

Республикасының заңнамасында көзделген көлемде және тәртіппен өтеуге міндетті.

2. Осы баптың көзделген жағдайды қоспағанда, 3-тармағында осы баптың 1-

тармағында көзделген зиян жұмыскердің сақтандыру төлемдері болмаған кезде толық

көлемде өтеледі. Сақтандыру төлемдері болған кезде жұмыс беруші жұмыскерге

сақтандыру сомасы мен зиянның нақты мөлшері арасындағы айырманы өтеуге міндетті

.

3. Жұмыскерге кәсiптік еңбекке қабiлеттiлiгiнен айырылудың бестен жиырма

тоғызға дейінгі пайызды қоса алғандағы дәрежесiн белгілеумен байланысты зиян

келтірілген кезде, жұмыс беруші жұмыскерге жоғалтылған табысын және

денсаулығының зақымдануынан туындаған шығыстарды өтеуге міндетті.

Еңбекке қабілеттіліктен айырылу дәрежесін белгілеу кезеңінде денсаулықтың

зақымдануынан туындаған, жұмыс беруші өтейтін шығыстардың мөлшері төлем

төленетін кезде республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген

екі жүз елу айлық есептік көрсеткіштен аспауға тиіс.

Денсаулықтың зақымдануынан туындаған шығыстарды өтеу бойынша төлем осы

шығыстарды шеккен жұмыскер не тұлға ұсынған, осы шығыстарды растайтын

құжаттардың негізінде жүзеге асырылады. Бұл ретте, Қазақстан Республикасының

денсаулық сақтау саласындағы заңнамасына сәйкес тегін медициналық көмектің

кепілдік берілген көлемі шеңберінде және міндетті әлеуметтік медициналық

сақтандыру жүйесінде ұсынылатын медициналық көмекке жұмсалатын шығыстар

өтелуге жатпайды.

Ескерту. 122-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 30.06.2017 № 80-VI Заңымен (01.01.2020

бастап қолданысқа енгізіледі).

123-бап. Жұмыс берушіге немесе қабылдаушы тарапқа нұқсан келтіргені үшін

жұмыскердің, жіберуші тарап жұмыскерінің материалдық жауаптылығы

Ескерту. 123-баптың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР 19.12.2020 № 386-VI (

алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі) Заңымен.

1. Жұмыс берушіге немесе қабылдаушы тарапқа нұқсан келтіргені үшін

жұмыскердің, жіберуші тарап жұмыскерінің материалдық жауаптылығы осы Кодексте,

Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде және жұмыс

берушінің актілерінде немесе қабылдаушы тараптың актілерінде көзделген

жағдайларда басталады.

2. Егер нұқсан, салдарынан міндеттерді тиісінше орындау мүмкін болмаған

еңсерілмейтін күш не аса қажеттілік, қажетті қорғаныс, сондай-ақ жұмыс берушінің

немесе қабылдаушы тараптың жұмыскерге, жіберуші тараптың жұмыскеріне берілген

мүліктің сақталуы үшін тиісті жағдайларды қамтамасыз ету жөніндегі міндетті

орындамауы мән-жайларына байланысты туындаса, жұмыскердің, жіберуші тарап

жұмыскерінің жұмыс берушіге немесе қабылдаушы тарапқа келтірілген нұқсан үшін

жауаптылығы жойылады.

3. Жұмыскер, жіберуші тараптың жұмыскері жұмыс берушіге немесе қабылдаушы

тарапқа келтірілген тікелей іс жүзіндегі нұқсанды өтеуге міндетті.

4. Тікелей нақты нұқсан деп жұмыс берушінің немесе қабылдаушы тараптың қолда

бар мүлкінің шынайы азаюы немесе көрсетілген мүліктің (оның ішінде, егер жұмыс

беруші немесе қабылдаушы тарап осы мүліктің сақталуы үшін жауаптылықта болса,

үшінші тұлғалардың жұмыс берушідегі немесе қабылдаушы тараптағы мүлкінің)

жай-күйінің нашарлауы, сондай-ақ жұмыс беруші немесе қабылдаушы тарап үшін

мүлікті сатып алуға немесе қалпына келтіруге шығын шығару не артық төлем жүргізу

қажеттілігі түсініледі.

5. Жұмыскерге, жіберуші тараптың жұмыскеріне қалыпты өндірістік-шаруашылық

тәуекел санатына жатқызылуы мүмкін нұқсан үшін жауаптылық жүктеуге жол

берілмейді.

6. Жұмыс беруші немесе қабылдаушы тарап жұмыскерлерге, жіберуші тараптың

жұмыскерлеріне қалыпты жұмыс істеу және оларға сеніп тапсырылған мүліктің толық

сақталуын қамтамасыз ету үшін қажетті жағдайлар жасауға міндетті.

Осы тармақтың ережесі, қашықтан аралас жұмыс істеуді қоспағанда, қашықтан

жұмыс істеуге қолданылмайды.

7. Жұмыскерлерге берілген мүліктің және басқа да құндылықтардың сақталуын

қамтамасыз етпегені үшін толық жеке немесе ұжымдық (ортақ) материалдық

жауаптылық туралы шарт жасалуы мүмкін жұмыскерлер атқаратын немесе

орындайтын лауазымдар мен жұмыстардың тізбесі, сондай-ақ толық материалдық

жауаптылық туралы үлгілік шарт жұмыс берушінің актісімен бекітіледі.

8. Мынадай:

1) жұмыскерге, жіберуші тараптың жұмыскеріне толық материалдық

жауаптылықты өзіне алу туралы жазбаша шарт негізінде берілген мүліктің және басқа

да құндылықтардың сақталуы қамтамасыз етілмеген;

2) жұмыскер, жіберуші тараптың жұмыскері біржолғы құжат бойынша есебіне

алған мүліктің және басқа да құндылықтардың сақталуы қамтамасыз етілмеген;

3) алкогольдік, есірткілік немесе уытқұмарлық масаңдық (оларға ұқсас) жағдайда

нұқсан келтірілген;

4) материалдар, жартылай фабрикаттар, бұйымдар (өнімдер), оның ішінде оларды

әзірлеу кезінде, сондай-ақ жұмыс беруші немесе қабылдаушы тарап жұмыскерге,

жіберуші тараптың жұмыскеріне пайдалануға берген құрал-саймандар, өлшеуіш

аспаптар, арнайы киімдер мен басқа заттар кем шыққан, қасақана жойылған немесе

қасақана бүлдірілген;

5) жұмыс беруші немесе қабылдаушы тарап үшін нұқсан келтіруге әкеп соққан,

бейбәсекелестік туралы талап бұзылған жағдайда;

6) еңбек, ұжымдық шарттарда немесе қабылдаушы тараптың актілерінде ескерілген

өзге де жағдайларда жұмыс берушіге немесе қабылдаушы тарапқа келтірілген

нұқсанның толық мөлшеріндегі материалдық жауаптылық жұмыскерге, жіберуші

тараптың жұмыскеріне жүктеледі.

Ескерту. 123-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

19.12.2020 № 386-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі); 01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

11-тарау. КЕПІЛДІКТЕР МЕН ӨТЕМАҚЫ ТӨЛЕМДЕРІ

124-бап. Жұмыскерлер мемлекеттік немесе қоғамдық міндеттерді орындаған кезде

берілетін кепілдіктер

1. Жұмыс беруші Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда

жұмыскерлер мемлекеттік немесе қоғамдық міндеттерді орындауға тартылған уақытта

оларды жұмыс орнын (лауазымын) сақтай отырып, еңбек міндеттерін орындаудан

босатады.

2. Жұмыскерге мемлекеттік және қоғамдық міндеттерді орындағаны үшін жалақы

көрсетілген міндеттерді орындайтын жері бойынша, бірақ жұмыс орнындағы орташа

жалақысынан төмен болмай төленеді.

3. Мерзімді әскери қызметке немесе әскери жиындарға шақырылуға жататын

жұмыскерлердің медициналық комиссиядан өту кезеңінде жергілікті әскери басқару

органдарына шақырту туралы шақыру қағазы болған кезде – жұмыс орны (лауазымы),

жұмыс орны бойынша жалақысы сақталады, ал мерзімді әскери қызметті өткеру немесе

әскери жиындар кезеңінде жұмыс орны (лауазымы) сақталады.

Мерзімді әскери қызметті өткеру немесе әскери жиындар кезеңінде жұмыс орны (

лауазымы) сақталған жұмыскер әскери қызметтен шығарылуға немесе әскери

жиындардың аяқталуына байланысты әскери бөлімнің тізімдерінен алып тасталған

күннен бастап бір айдан кешіктірмей өзінің еңбек міндеттеріне кірісуге міндетті.

Ескерту. 124-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

125-бап. Медициналық қарап-тексеруге жіберілетін жұмыскерлер үшін кепілдіктер

Осы Кодекске не ұжымдық шартқа сәйкес жұмыс берушінің қаражаты есебінен

мерзімдік медициналық қарап-тексеруден өтуге міндетті жұмыскерлердің олардан

өткен уақытта жұмыс орны (лауазымы) мен орташа жалақысы сақталады.

126-бап. Донор болып табылатын жұмыскерлер үшін кепілдіктер

Донор болып табылатын жұмыскердің тексерілу және қан мен оның

компоненттерін донациялау уақытында жұмыс орны (лауазымы) мен орташа жалақысы

сақталады, сондай-ақ оларға Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау

саласындағы заңнамасына сәйкес өзге де кепілдіктер беріледі.

126-1-бап. Жүктілігінің мерзімі он екі аптаға дейінгі әйелдерге арналған кепілдіктер

Жүкті әйелдердің қарап-тексеру және он екі аптаға дейін жүктілік бойынша

медициналық есепке қою уақытына жұмыс орны (лауазымы) мен орташа жалақысы

сақталады, сондай-ақ Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласындағы

заңнамасына сәйкес өзге де кепілдіктер беріледі.

Ескерту. 11-тарау 126-1-баппен толықтырылды – ҚР 07.07.2020 № 361-VI Заңымен (

алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі).

126-2-бап. Трансплантаттау үшін ағзалардың (ағзалар бөліктерінің) және (немесе)

тіндердің (тін бөліктерінің) донорлары болып табылатын жұмыскерлерге арналған

кепілдіктер

Трансплантаттау үшін ағзалардың (ағзалар бөліктерінің) және (немесе) тіндердің (

тін бөліктерінің) донорлары болып табылатын жұмыскердің қарап-тексеру және

ағзаларын (ағзаларының бөліктерін) және (немесе) тіндерін (тінінің бөліктерін) алу

уақытына жұмыс орны (лауазымы) мен орташа жалақысы сақталады, сондай-ақ

Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласындағы заңнамасына сәйкес өзге

де кепілдіктер беріледі.

Ескерту. 11-тарау 126-2-баппен толықтырылды – ҚР 07.07.2020 № 361-VI Заңымен (

алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі).

127-бап. Іссапарларға жіберілетін жұмыскерлер үшін кепілдіктер мен өтемақы

төлемдері

1. Іссапар уақытында жұмыскердің жұмыс орны (лауазымы) мен іссапар күндеріне

келетін жұмыс күндері үшін жалақысы сақталады.

2. Іссапарларға жіберілетін жұмыскерлерге:

1) іссапарда болған күнтізбелік күндері үшін, оның ішінде жолдағы уақыты үшін

тәуліктік төлемдер;

2) баратын жеріне дейінгі және кері қайтқандағы жол жүру шығыстары;

3) тұрғын үй-жайды жалға алу шығыстары төленеді.

3. Жұмыскерлерді іссапарларға жіберудің шарттары мен мерзімдері еңбек,

ұжымдық шарттарда немесе жұмыс берушінің актісінде айқындалады.

Қашықтан жұмыс істеу кезінде жұмыскерді іссапарға жіберу, егер еңбек, ұжымдық

шарттарда немесе жұмыс берушінің актісінде өзгеше көзделмесе, еңбек міндеттерін

нақты орындаған жерден жүзеге асырылады.

4. Он сегіз жасқа толмаған жұмыскерлер, жүкті әйелдер, сондай-ақ мүгедек

жұмыскерлер үшін мұндай жұмысқа медициналық көрсетілімдер бойынша тыйым

салынбаған болса, оларды іссапарға жіберуге жол беріледі. Бұл ретте, аталған

жұмыскерлер іссапарға барудан бас тартуға құқылы.

5. Үш жасқа дейінгі балалары бар жұмыскерлер, егер медициналық қорытынды

негізінде мүгедек балалар не отбасының науқас мүшелері тұрақты күтімді жүзеге

асыруға мұқтаж болса, отбасының науқас мүшелерін күтуді жүзеге асыратын не

мүгедек балаларды тәрбиелеп отырған жұмыскерлер іссапарға барудан бас тартуға

құқылы.

6. Бюджет қаражаты есебінен қызметтік іссапарларға, оның ішінде шет

мемлекеттерге қызметтік іссапарларға арналған шығыстарды өтеу Қазақстан

Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен жүзеге асырылады.

Бюджет қаражаты есебінен қызметтік іссапарларға, оның ішінде шет мемлекеттерге

қызметтік іссапарларға арналған шығыстарды өтеу тәртібін бюджеттік жоспарлау

жөніндегі орталық уәкілетті орган әзірлейді.

Ескерту. 127-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 30.11.2017 № 112-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

127-1-бап. Экологиялық апат пен радиациялық қатер аймақтарында еңбек қызметін

жүзеге асыратын жұмыскерлер үшін кепілдіктер

Экологиялық апат пен радиациялық қатер аймақтарында еңбек қызметін жүзеге

асыратын жұмыскерлер үшін кепілдіктер Қазақстан Республикасының заңдарында

белгіленеді.

Ескерту. 11-тарау 127-1-баппен толықтырылды - ҚР 06.04.2016 № 483-V Заңымен (

алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі).

127-2-бап. Бітімгершілік операцияға қатысқан жұмыскерлер, қызметкерлер үшін

кепілдіктер

Бітімгершілік операцияға қатысқан жұмыскерлер, қызметкерлер үшін кепілдіктер

Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленеді.

Ескерту. 11-тарау 127-2-баппен толықтырылды - ҚР 06.04.2016 № 483-V Заңымен (

алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі).

128-бап. Жұмыскерді жұмыс берушімен бірге басқа жерге ауыстыру кезіндегі өтемақы

төлемдері

1. Жұмыскер жұмыс берушімен бірге басқа жерге жұмысқа ауыстырылған кезде

жұмыс беруші жұмыскерге:

1) жұмыскер мен оның отбасы мүшелерінің көшуіне;

2) жұмыскер мен оның отбасы мүшелерінің мүлкін тасымалдауға байланысты

шығыстарды өтеуге міндетті.

2. Осы баптың 1-тармағында көзделген өтемақы төлемдерінің тәртібі мен мөлшері

еңбек, ұжымдық шарттарда немесе жұмыс берушінің актісінде айқындалады.

129-бап. Жұмыскердің жеке мүлкін жұмыс берушінің мүддесіне пайдалануына

байланысты өтемақы төлемдері

Жұмыскер жеке мүлкін жұмыс берушінің мүддесіне және оның келісімімен

пайдаланған кезде жұмыс беруші құрал-саймандарды, жеке көлікті, басқа да

техникалық құралдарды пайдаланғаны, тоздырғаны (амортизациясы) үшін және оларды

пайдалану шығыстарына тараптардың келісімі бойынша өтемақы төлемін жүргізеді.

130-бап. Жұмысы жолда өтетін немесе жүріп-тұру сипаты бар не қызмет көрсету

учаскелері, елді мекендер шегіндегі қызметтік сапарлармен байланысты болатын

жағдайларда жұмыскерлерге берілетін өтемақы төлемдері

Ескерту. 130-баптың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен

(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі).

1. Жұмысы жолда өтетін немесе жүріп-тұру сипаты бар не қызмет көрсету

учаскелері, елді мекендер шегіндегі қызметтік сапарлармен байланысты болатын кезде

жұмыскерлерге тұрақты тұрғылықты жерінен тыс жерде болған әрбір күні үшін

келісімде, ұжымдық, еңбек шарттарында және (немесе) жұмыс берушінің актісінде

белгіленген тәртіппен өтемақы төлемдері жүргізіледі.

2. Тұрақты жұмысы жолда өтетін немесе жүріп-тұру сипаты бар не қызмет көрсету

учаскелері, елді мекендер шегіндегі қызметтік сапарлармен байланысты

жұмыскерлерге теміржол, өзен, теңіз, автомобиль көлігі, азаматтық авиация,

автомобиль жолдары, газ тарату жүйелері (оның ішінде елді мекендер шегіндегі

сапарлар кезінде), магистральдық құбыржолдар, магистральдық байланыс желілері

және олардағы құрылысжайлар, радиорелелік желілер және олардағы құрылысжайлар,

электр берудің әуе желілері және олардағы құрылысжайлар, байланыс объектілері

жұмыскерлері, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік шекарасының

учаскелеріне қызмет көрсететін жұмыскерлер жатады.

3. Жұмыскерлер айдың барлық жұмыс күндерінде емес, белгілі бір күндерінде

сапарда болған жағдайда, төлем жұмыс (жұмыс өндірісі) орнына баруға және кері

қайтуға жол жүрген нақты күндер санына пропорционалды түрде жүргізіледі.

Ескерту. 130-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

131-бап. Жұмысынан айырылуына байланысты берілетін өтемақы төлемдері

1. Жұмыс беруші мынадай жағдайларда:

1) жұмыс беруші заңды тұлға таратылған не жұмыс беруші жеке тұлға қызметін

тоқтатқан жағдайда, жұмыс берушінің бастамасы бойынша еңбек шарты бұзылған

кезде;

2) жұмыскерлердің саны немесе штаты қысқартылған жағдайда, жұмыс берушінің

бастамасы бойынша еңбек шарты бұзылған кезде;

3) жұмыс беруші еңбек шартының талаптарын орындамаған жағдайда жұмыскердің

бастамасы бойынша еңбек шарты бұзылған кезде бір айдағы орташа жалақы

мөлшерінде жұмысынан айырылуына байланысты өтемақы төлемдерін жүргізеді.

2. Жұмыс беруші жұмыс берушінің экономикалық жай-күйінің нашарлауына әкеп

соққан өндіріс, орындалатын жұмыстар және көрсетілетін қызметтер көлемі азайған

жағдайда, жұмыс берушінің бастамасы бойынша еңбек шарты бұзылған кезде екі

айдағы орташа жалақы мөлшерінде жұмысынан айырылуына байланысты өтемақы

төлемдерін жүргізеді.

3. Еңбек, ұжымдық шарттарда немесе жұмыс берушінің актісінде жұмысынан

айырылуына байланысты өтемақы төлемінің неғұрлым жоғары мөлшері көзделуі

мүмкін.

132-бап. Далалық жабдықталым ақшасын төлеудің тәртібі мен шарттары

1. Геологиялық барлау, топографиялық-геодезиялық, іздестіру ұйымдарының

жұмыскерлеріне:

1) тұрғылықты тұратын жеріне күнделікті қайтып келмей тұрақты тұрғылықты

жерінен тысқары жерде;

2) тұрғылықты тұратын жері болып табылмайтын далалық ұйым орналасқан жерге

күнде қайтып келгенімен, тұрғылықты тұратын жерінен тысқары жерде;

3) еңбекті вахталық әдіспен ұйымдастыру жолымен тұрғылықты тұратын жерінен

тысқары жерде далалық жағдайларда жұмыстар орындаған кезде далалық

жабдықталым ақшасы төленеді.

2. Далалық жабдықталым ақшасын төлеу тәртібі, шарттары мен мөлшері, далалық

жағдайдағы жұмыс уақытын есепке алу тәртібі келісімдерде, ұжымдық, еңбек

шарттарында белгіленеді және жұмыс берушінің актісімен бекітіледі.

133-бап. Жұмыскерлерге жұмыс берушінің қаражаты есебінен еңбекке уақытша

қабілетсіздігі бойынша әлеуметтік жәрдемақы төлеу

1. Жұмыс беруші өз қаражаты есебінен жұмыскерлерге еңбекке уақытша

қабілетсіздігі бойынша әлеуметтік жәрдемақы төлеуге міндетті.

2. Денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган айқындаған тәртіппен берілген

еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы парақтар еңбекке уақытша жарамсыздығы

бойынша әлеуметтік жәрдемақылар төлеу үшін негіз болып табылады.

3. Еңбекке уақытша қабілетсіздігі бойынша әлеуметтік жәрдемақылар

жұмыскерлерге еңбекке қабілетсіздіктің бірінші күнінен бастап жұмысқа қабілеттілігі

қалпына келген күнге дейін немесе мүгедектік белгіленгенге дейін Қазақстан

Республикасының заңнамасына сәйкес төленеді.

4. Еңбекке уақытша қабілетсіздігі бойынша жәрдемақы:

1) заңды күшіне енген сот үкімімен кінәлі екендігі анықталған жағдайда, өзінің

қылмыстық құқық бұзушылық жасау кезінде алған өндірістік жарақаттарының

салдарынан еңбекке уақытша қабілетсіздігі туындаған жұмыскерге;

2) соттың ұйғарымы бойынша жұмыскерді мәжбүрлеп емдеген (психикалық

науқастардан басқа) уақыт үшін;

3) заңды күшіне енген сот үкімімен немесе қаулысымен жұмыскердің кінәлі екені

анықталған жағдайда, ол қамауда болған уақыт үшін және сот-медициналық сараптама

жасалған уақыт үшін;

4) жұмыскер алкогольді, есірткі, психотроптық заттарды, сол тектестер мен

прекурсорларды тұтынуы салдарынан туындаған аурулардан немесе өндірістік

жарақаттардан еңбекке уақытша жарамсыз болған кезде;

5) жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысымен сәйкес келетін еңбекке уақытша

жарамсыз күндері үшін;

6) жалақы сақталмайтын демалысқа тура келетін еңбекке уақытша жарамсыз

күндері үшін;

7) бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын

демалысқа тура келетін еңбекке уақытша жарамсыз күндері үшін төленбейді.

5. Еңбекке уақытша қабілетсіздік бойынша әлеуметтік жәрдемақы мөлшерін –

Қазақстан Республикасының Үкіметі, оларды тағайындау және төлеу тәртібін еңбек

жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган айқындайды.

Жұмыс берушілер жұмыскерлерге Қазақстан Республикасының заңнамасында

белгіленген еңбекке уақытша қабілетсіздік бойынша әлеуметтік жәрдемақы мөлшеріне

қосымша төлемдер белгілеуге құқылы.

Ескерту. 133-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 02.07.2018 № 165-VІ (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

12-тарау. ЖҰМЫСКЕРЛЕРДІҢ ЖЕКЕЛЕГЕН САНАТТАРЫНЫҢ ЕҢБЕГІН РЕТТЕУ

ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

134-бап. Маусымдық жұмыстар

1. Климаттық немесе өзге де табиғи жағдайларға байланысты белгілі бір, бірақ бір

жылдан аспайтын кезең (маусым) ішінде орындалатын жұмыстар маусымдық деп

танылады.

2. Еңбек шартында маусымдық жұмыстарды орындауға арналған шарт жасасу

туралы талап және оларды орындаудың белгілі бір кезеңі көрсетілуге тиіс.

3. Маусымдық жұмыстарға арналған еңбек шартын жасасу кезінде жұмыскердің

өзіне тапсырылатын жұмысқа сәйкестігін тексеру мақсатында сынақ мерзімі

белгіленбейді.

4. Маусымдық жұмыстарда істейтін жұмыскерлермен еңбек шарты, осы Кодекстің

52-бабында көзделген негіздерден басқа:

1) жұмыс берушідегі жұмыстар өндірістік сипаттағы себептер бойынша екі аптадан

артық мерзімге тоқтатыла тұрған;

2) жұмыскер еңбекке уақытша қабілетсіздігі салдарынан қатарынан бір ай бойы

жұмысқа шықпаған жағдайларда жұмыс берушінің бастамасы бойынша бұзылуы

мүмкін.

5. Маусымдық жұмыстарда істейтін жұмыскердің еңбек шартын өз бастамасы

бойынша, бұл туралы жұмыс берушіні күнтізбелік жеті күн бұрын хабардар ете отырып

бұзуға құқығы бар.

6. Жұмыс беруші маусымдық жұмыстарда істейтін жұмыскерді осы Кодекстің 52-

бабы 1-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша еңбек

шартының алда бұзылатыны туралы күнтізбелік жеті күн бұрын хабардар етуге

міндетті.

7. Маусымдық жұмыстарда істейтін жұмыскермен еңбек шарты бұзылған кезде

жұмыс беруші пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы төлемін жұмыс істелген

уақытқа пропорционалды түрде төлейді.

8. Маусымдық жұмыстарда істейтін жұмыскермен еңбек шарты осы Кодекстің 52-

бабы 1) және 2) тармақшаларында көзделген негіздер 1-тармағының бойынша бұзылған

кезде екі апталық орташа жалақы мөлшерінде өтемақы төленеді.

Ескерту. 134-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

135-бап. Вахталық жұмыс әдісі

1. Вахталық әдіс жұмыскерлердің тұрақты тұратын жеріне күнделікті қайтып келуі

қамтамасыз етіле алмайтын кезде, олардың тұрақты тұрғылықты жерінен тысқары

жерде еңбек процесін жүзеге асырудың ерекше нысаны болып табылады.

2. Жұмыс беруші вахталық әдіспен жұмыс істейтін жұмыскерлерді жұмыс өндірісі

объектісінде болған кезеңде тыныс-тіршілігін қамтамасыз ету үшін тұрғын үймен

қамтамасыз етуге және олардың тамақтануын, жиналу пунктінен жұмыс орнына дейін

және одан кері жеткізіп салуды ұйымдастыруға, сондай-ақ жұмыстарды орындау және

ауысымаралық тынығу үшін жағдаймен қамтамасыз етуге міндетті.

Жұмыс беруші еңбек, ұжымдық шарттарға және (немесе) жұмыс беруші бекітетін

вахталық жұмыс әдісі туралы ережеге сәйкес вахталық жұмыс әдісін қолдану тәртібін

айқындайды, сондай-ақ жұмыскердің жұмыс жүргізілетін объектіде және тұру үшін

арнайы жабдықталған орындарда (вахталық кенттерде) болуына қажетті жағдайларды

қамтамасыз етеді.

Жұмыскер вахтада болған кезінде жұмыс жүргізілетін объектіде және тұру үшін

арнайы жабдықталған орындарда (вахталық кенттерде) жұмыс беруші белгілеген

тәртіптемені сақтауға міндетті.

3. Вахталық әдіспен орындалатын жұмыстарға он сегіз жасқа толмаған

жұмыскерлер, жүктілігі туралы анықтама берген, он екі және одан көп апта жүктілік

мерзіміндегі жүкті әйелдер, бірінші топтағы мүгедектер медициналық қорытындыны

ұсынған күннен бастап жіберілмейді. Өзге жұмыскерлер, егер медициналық

қорытындылар негізінде мұндай жұмыстардың оларға қарсы көрсетілімі болмаса,

вахталық әдіспен орындалатын жұмыстарға тартылуы мүмкін.

4. Объектіде жұмыстарды орындау уақытын және ауысымаралық тынығу уақытын

қамтитын кезең вахта болып есептеледі. Вахтаның ұзақтығы күнтiзбелiк он бес күннен

аспауға тиіс.

Жұмыскердің жазбаша келісімімен вахтаның ұзақтығы ұжымдық, еңбек

шарттарына сәйкес күнтiзбелiк отыз күнге дейін ұзартылуы мүмкін.

Теңіз кемелері экипаждарының мүшелері үшін жұмыскердің келісімімен вахтаның

ұзақтығы күнтiзбелiк бір жүз жиырма күнге дейін ұзартылуы мүмкін.

5. Жұмыстың вахталық әдісі кезінде тоқсан ішіндегі немесе өзге де неғұрлым ұзақ,

бірақ күнтізбелік бір жылдан аспайтын кезең немесе белгілі бір жұмысты орындау

кезеңі ішіндегі жұмыс уақытының жиынтық есебі белгіленеді.

Вахталық әдіспен жұмыс істейтін, уақытша болмаған жұмыскерді алмастыру

уақытына кейіннен жұмыскерге жұмыс істеген сағаттары үшін демалыс күндері (

сағаттары) беріле отырып, еңбек шарты тараптарының келісімі бойынша жұмыс

уақыты режимін (бес күндік немесе алты күндік жұмыс аптасынан) вахталық жұмыс

әдісіне өзгертуге жол беріледі.

6. Есептік кезең шегіндегі жұмыс уақыты мен тынығу уақыты вахтадағы жұмыс

кестесімен (вахталар кестесімен) бекітіледі. Есептік кезең жұмыс уақытын, тынығу

уақытын, жұмыс беруші орналасқан жерден немесе жиналатын жерден жұмыс орнына

дейінгі және одан кері қайту жолының уақытын, сондай-ақ уақыттың осы күнтізбелік

бөлігіне дәл келетін өзге де кезеңдерді қамтиды. Бұл ретте, есептік кезеңдегі жұмыс

уақытының жалпы ұзақтығы осы Кодексте белгіленген нормалардан аспауға тиіс.

Жұмыс беруші вахталық әдіспен жұмыс істейтін әрбір жұмыскердің жұмыс уақыты

мен тынығу уақытының есебін жүргізуге міндетті.

Жұмыс беруші орналасқан жерден немесе жиналу пунктінен жерден жұмыс орнына

дейін және одан кері қайту жолының уақыты жұмыс уақытына қосылмайды.

Жұмыс ауысымының ұзақтығы сегіз сағаттан асқан кезде тынығуға және

тамақтануға арналған үзіліс кемінде бір сағат болып белгіленеді.

7. Вахталық әдіспен жұмыс істейтін жұмыскерлердің түнгі уақыттағы, демалыс

және мереке күндеріндегі жұмысына ақы төлеу еңбек, ұжымдық шарттарда көзделген

жұмыс істелген айға жалақы төлеу күнінен кешіктірілмей жүргізіледі.

Ескерту. 135-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

136-бап. Үй жұмыскерлері

1. Егер жұмыстар (көрсетілетін қызметтер) жұмыс берушінің пайда алуы және (

немесе) жұмыс беруші үшін пайда алу мақсатында орындалмаса (көрсетілмесе), жұмыс

беруші жеке тұлғаларда отбасының бір немесе бірнеше мүшесі жүргізетін үй

шаруашылығындағы жұмыстарды орындайтын (қызметтер көрсететін) жұмыскерлер үй

жұмыскерлері деп танылады.

2. Жұмыс беруші үй жұмыскерін жұмысқа қабылдау не онымен еңбек

қатынастарын тоқтату туралы акт шығаруды және оның жұмысы туралы мәліметтерді

еңбек кітапшасына енгізуді жүргізбейді.

3. Үй жұмыскерімен еңбек шартының тоқтатылғаны (бұзылғаны) туралы

хабарламаның мерзімдері, сондай-ақ жұмысынан айырылуына байланысты өтемақы

төлем жағдайлары мен мөлшері еңбек шартында белгіленеді.

4. Үй жұмыскері мен жұмыс берушінің арасындағы жеке еңбек даулары

тараптардың келісімі бойынша және (немесе) сотта шешіледі.

Ескерту. 136-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

137-бап. Үйде жұмыс істейтін жұмыскерлер

1. Жұмыс берушімен жұмысты өз материалдарымен және өзінің немесе жұмыс

беруші бөліп беретін не жұмыс берушінің қаражаты есебінен сатып алынатын

жабдықтарды, құрал-саймандар мен құрылғыларды пайдалана отырып, үйде жеке

еңбегімен орындау туралы еңбек шартын жасасқан адамдар үйде жұмыс істейтін

жұмыскерлер деп есептеледі.

2. Жұмыскердің жұмысты үйде орындауы еңбек шартын жасасқан кезде, еңбек

шартының қолданылу мерзімі ішінде де еңбек шартына тиісті өзгерістер енгізіле

отырып белгіленуі мүмкін.

3. Үйде істелетін жұмысты орындау туралы еңбек шартында:

1) жұмысты жұмыскерге меншік құқығымен тиесілі немесе жұмыс беруші бөліп

беретін не жұмыс берушінің қаражаты есебінен сатып алынатын жабдықтарды,

материалдарды, құрал-саймандар мен құрылғыларды пайдалана отырып орындау;

2) жұмыскерді жұмысты орындау үшін қажетті шикізатпен, материалдармен,

жартылай фабрикаттармен қамтамасыз ету тәртібі мен мерзімдері;

3) жұмыскерге төленетін өтемақы және өзге де төлемдер туралы талаптар міндетті

түрде көзделуге тиіс.

137-1-бап. Персонал беру жөніндегі қызметтерді көрсету бойынша қызметті жүзеге

асыру тәртібі

1. Жіберуші тарап еңбек шартын не еңбек шартына қосымша келісімді жасасады

және жіберуші тарап жұмыскерлерінің өз еңбек шарттарында айқындалған еңбек

функцияларын қабылдаушы тараптың мүддесінде, басқаруымен және бақылауымен

орындауы үшін жұмыскерлерді қабылдаушы тарапқа жібереді. Жіберуші тараптың

жұмыскерлері үшін жіберуші тарап жұмыс беруші болып табылады және осы Кодексте

көзделген құқықтар мен міндеттерге ие болады.

2. Жіберуші тараптың жұмыскерін қабылдаушы тарапқа жіберуге қабылдаушы

тараптағы жұмыстың орындалатын орны көрсетіле отырып, жұмыскер мен жіберуші

тарап еңбек шартына не еңбек шартына қосымша келісімге қол қойғаннан кейін жол

беріледі.

Жіберуші тараптың жұмыскерін қабылдаушы тарапқа ауыр жұмыстарды, еңбек

жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарды орындау үшін жіберуге

қабылдаушы тараптың өндірістік объектілерін еңбек жағдайлары бойынша аттестаттау

нәтижелері болған, сондай-ақ жіберуші тараптың жұмыскері оның жұмыс орны

бойынша осындай нәтижелермен таныстырылған жағдайда жол беріледі.

Жіберуші тарап персонал беру жөніндегі қызметтерді көрсетуге арналған шарт

шеңберінде қызметті жүзеге асырған жағдайда, жіберілетін жұмыскердің кәсіптік

тәуекел сыныбы "Қызметкер еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде оны

жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасы

Заңының талаптарына сәйкес келуге тиіс. Жіберуші тарап жұмыскерді еңбек (

қызметтік) міндеттерін атқарған кезде жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру

бойынша сақтандырылмаған жіберуші тараптың жұмыскерін жіберуге құқылы емес, ал

қабылдаушы тарап жұмыс орнына кіргізуге құқылы емес.

3. Жіберуші тараптың жұмыскерлерін қабылдаушы тарапқа мынадай жағдайларда:

1) жеке тұлғалардың үй шаруашылығында жұмысты орындау үшін;

2) белгілі бір жұмысты орындау уақытына;

3) уақытша болмаған жұмыскерді алмастыру уақытына;

4) маусымдық жұмысты орындау уақытына жіберуге жол беріледі.

4. Қабылдаушы тарап жіберуші тарапқа жіберетін, жіберуші тараптың

жұмыскерлерін қабылдаушы тараптың тарту мерзімінің аяқталғаны туралы

хабарламада көрсетілген күн жіберуші тарап жұмыскерінің қабылдаушы тараптағы

жұмысының аяқталған күні болып табылады.

5. Жіберуші тараптың жұмыскерлерін жұмысты орындау үшін қабылдаушы тарапқа

жіберуге мынадай:

1) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпке сәйкес ереуілге

қатысатын жұмыскерлерді ауыстыру;

2) жұмыскердің денсаулық жағдайының нашарлауын қоспағанда, Қазақстан

Республикасының еңбек заңнамасында белгіленген жағдайларда және тәртіппен

жұмысты орындаудан бас тартқан жұмыскерлерді ауыстыру;

3) жұмыскерлерді жұмыстан шығару қаупі төнген кезде жұмыс орындарын сақтап

қалу мақсатында бос тұрып қалу, банкроттық рәсімін жүзеге асыру, толық емес жұмыс

уақыты режимін енгізу жағдайларында жол берілмейді.

6. Жіберуші тарап жұмыскерлерінің жұмысты орындау шарттары мен тәртібі

персонал беру жөніндегі қызметтерді көрсетуге арналған шартта айқындалады, ол

Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес жіберуші және

қабылдаушы тараптар арасында жасалады.

Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасымен салыстырғанда персонал беру

жөніндегі қызметтерді көрсетуге арналған шарттың жіберуші тарап жұмыскерлерінің

жағдайын нашарлататын ережелері жарамсыз деп танылады және қолданылуға

жатпайды.

7. Қабылдаушы тарап Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында көзделген

еңбек және демалыс режимін реттеу кезінде жіберуші тарап жұмыскерлерінің

құқықтарын сақтауға міндетті.

8. Қабылдаушы тараптың персонал беру жөніндегі қызметтерді көрсетуге арналған

шартты жасасу кезінде жіберуші тараптың жұмыскерлеріне қатысты еңбекке ақы төлеу

саласында кемсітушілікке жол беруіне тыйым салынады.

9. Жіберуші тарап жұмыскерінің өз денсаулығына немесе өміріне қауіп төндіретін

жағдай туындаған кезде, бұл туралы қабылдаушы тараптың өкіліне және жұмыс

берушінің өкіліне хабарлай отырып, жұмысты орындаудан бас тартуына құқығы бар,

сондай-ақ осы Кодексте көзделген өзге де құқықтары болады және міндеттерді

атқарады.

10. Қабылдаушы тараптың:

1) жіберуші тараптың жұмыскерлерінен қабылдаушы тараптың еңбек шартының

талаптарын, еңбек тәртіптемесінің қағидаларын және басқа да актілерін орындауын

талап етуге;

2) жіберуші тараптың жұмыскерлерін қабылдаушы тараптың актісінде көзделген

тәртіппен көтермелеуге;

3) жіберуші тараптың жұмыскері еңбек міндеттерін атқарған кезде келтірген

залалды өтетуге құқығы бар.

11. Қабылдаушы тарап:

1) жіберуші тараптың жұмыскерін қабылдаушы тараптың жұмысқа (еңбек

функциясына) тікелей қатысы бар еңбек тәртіптемесі қағидаларымен, өзге де

актілерімен таныстыруға;

2) жіберуші тараптың жұмыскерлеріне Қазақстан Республикасының еңбек

заңнамасына сәйкес өндірістік-тұрмыстық жағдайларды қамтамасыз етуге;

3) жіберуші тараптың жұмыскерлерін еңбек міндеттерін атқару үшін қажетті

жабдықпен, аспаптармен, техникалық құжаттамамен және өзге де құралдармен өз

қаражаты есебінен қамтамасыз етуге;

4) егер жұмысты жалғастыру жіберуші тарап жұмыскерінің және өзге де

адамдардың өміріне, денсаулығына қауіп төндіретін болса, оны тоқтата тұруға;

5) жіберуші тараптың жұмыскерін зиянды және (немесе) қауіпті еңбек жағдайлары

және кәсіптік аурудың ықтималдығы туралы хабардар етуге;

6) жұмыс орындары мен технологиялық процестерде тәуекелдерді болғызбау

бойынша шаралар қабылдауға, өндірістік және ғылыми-техникалық прогресті ескере

отырып, профилактикалық жұмыстар жүргізуге;

7) жіберуші тараптың әрбір жұмыскерінің жұмыс уақытының, оның ішінде ол

орындайтын үстеме жұмыстардың, демалыс және мереке күндеріндегі, зиянды және (

немесе) қауіпті еңбек жағдайларындағы жұмыстардың, ауыр жұмыстардың есебін

жүргізуге міндетті.

12. Жіберуші тараптың жұмыскері еңбек тәртібін бұзған жағдайда, қабылдаушы

тарап осы факт анықталған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде оны Қазақстан

Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес тәртіптік жауаптылыққа тарту туралы

шешім қабылдау үшін жіберуші тарапты хабардар етеді.

13. Жіберуші тарап жұмыскерінің қабылдаушы тарапқа келтірілген нұқсан үшін

материалдық жауаптылығы осы Кодекстің , Қазақстан 123-бабында Республикасының

нормативтік құқықтық актілерінде, сондай-ақ еңбек шартында көзделген жағдайларда

басталады.

14. Жіберуші тарап жұмыскерлерінің еңбек қатынастары осы Кодекске, Қазақстан

Республикасының заңдарына және еңбек шартына сәйкес жүзеге асырылады.

Ескерту. 12-тарау 137-1-баппен толықтырылды - ҚР 19.12.2020 № 386-VI (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

Заңымен.

138-бап. Қашықтан жұмыс істеу

1. Қашықтан жұмыс істеу еңбек шартын жасасу кезінде де, еңбек шартына тиісті

өзгерістер мен толықтырулар енгізіле отырып, еңбек шартының қолданылу мерзімі

ішінде де белгіленеді.

Қызметтік (лауазымдық) міндеттерін еңбек шартын жасаспай жүзеге асыратын,

еңбегі Қазақстан Республикасының арнайы заңдарында және Қазақстан

Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген

ерекшеліктермен бірге осы Кодексте реттелетін, оның ішінде әскери қызметте тұрған

жұмыскерлер, арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының қызметкерлері,

мемлекеттік қызметшілер үшін қашықтан жұмыс істеу тәртібі мен мерзімдері, еңбек

міндеттерін орындау үшін қажетті жабдықпен, Қазақстан Республикасының

ақпараттандыру туралы заңнамасына сәйкес ақпараттандыру объектілерімен,

көрсетілетін байланыс қызметтерімен және өзге де құралдармен қамтамасыз ету,

шығыстарды өтеу жұмыс берушінің актісінде айқындалады.

2. Жұмыскердің немесе жұмыс берушінің бастамасымен тараптардың келісуі

бойынша қашықтан жұмыс істеу немесе қашықтан аралас жұмыс істеу белгіленуі

мүмкін.

3. Төтенше немесе соғыс жағдайы енгізілген, төтенше жағдай жарияланған не

мемлекеттік органдардың немесе олардың лауазымды адамдарының шешімі бойынша

өзге де шектеу іс-шаралары, оның ішінде карантин енгізілген кезеңде, сондай-ақ

жұмыскерлердің өміріне немесе денсаулығына қатер төндіретін басқа да айрықша

жағдайларда жұмыс беруші жоғарыда көрсетілген жағдайлар жойылғанға дейін

қашықтан жұмыс істеуді немесе қашықтан аралас жұмыс істеуді себептерін көрсете

отырып, жұмыс берушінің актісімен уақытша белгілеуге құқылы. Бұл ретте

жұмыскерлерді еңбек міндеттерін орындау үшін қажетті жабдықпен, Қазақстан

Республикасының ақпараттандыру туралы заңнамасына сәйкес ақпараттандыру

объектілерімен, көрсетілетін байланыс қызметтерімен және өзге де құралдармен

қамтамасыз ету, сондай-ақ шығыстарды өтеу жұмыс берушінің актісінде айқындалады.

Жұмыс берушінің актісінде міндетті түрде:

1) қашықтан жұмыс істеуді және (немесе) қашықтан аралас жұмыс істеуді уақытша

белгілеу негізі;

2) өздеріне қатысты қашықтан жұмыс істеу және (немесе) қашықтан аралас жұмыс

істеу уақытша белгіленген жұмыскерлердің тізімі;

3) қашықтан жұмыс істеуді және (немесе) қашықтан аралас жұмыс істеуді уақытша

белгілеуге негіз болған жағдай жойылатын күннен аспайтын, қашықтан жұмыс істеу

және (немесе) қашықтан аралас жұмыс істеу мерзімі қамтылуға тиіс.

4. Жұмыс беруші, қабылдаушы тарап жұмыскерді еңбек міндеттерін орындау үшін

қажетті жабдықпен, Қазақстан Республикасының ақпараттандыру туралы заңнамасына

сәйкес ақпараттандыру объектілерімен, көрсетілетін байланыс қызметтерімен және өзге

де құралдармен қамтамасыз етеді. Жұмыс беруші оларды орнату мен оларға қызмет

көрсету шығыстарын көтереді.

Жұмыскер еңбек міндеттерін орындау процесінде жұмыс беруші, қабылдаушы

тарап қамтамасыз еткен жабдықты, Қазақстан Республикасының ақпараттандыру

туралы заңнамасына сәйкес ақпараттандыру объектілерін, көрсетілетін байланыс

қызметтерін және өзге де құралдарды пайдалануға міндетті.

Жұмыскер еңбек міндеттерін орындау үшін өз жабдығын, Қазақстан

Республикасының ақпараттандыру туралы заңнамасына сәйкес ақпараттандыру

объектілерін және өзге де құралдарды пайдаланған, сондай-ақ көрсетілетін байланыс

қызметтеріне ақы төлеу шығыстарын көтерген жағдайда, жұмыс беруші өтемақы

төлейді, оның мөлшері, төлеу тәртібі мен мерзімі жұмыскермен келісу бойынша

белгіленеді.

Тараптардың келісуі бойынша қашықтан жұмыс істейтін жұмыскерге жұмыс

беруші, қабылдаушы тарап үшін жұмысты орындауға байланысты өзге де негізделген

шығыстар да, оның ішінде электр энергиясының құны өтелуі мүмкін.

5. Қашықтан жұмыс істейтін жұмыскерлер үшін жұмыс уақытының күнделікті

ұзақтығының шектеулері сақтала отырып, жұмыс уақытының тіркелген есебі

белгіленеді, оны бақылау ерекшеліктері еңбек шартында немесе жұмыс берушінің

актісінде айқындалады.

Жұмыскер жұмыс уақытының шегінде жұмыс берушімен, қабылдаушы тараппен

байланыс үшін қолжетімділік режимінде болуға тиіс.

Жұмыс беруші, қабылдаушы тарап, осы Кодекстің 77-бабының 2-тармағында және

86-бабында көзделген жағдайларды қоспағанда, жұмыскердің жұмыс уақытынан тыс

кезде қолжетімділік режимінде болуын талап етуге құқылы емес.

Қашықтан жұмысты белгіленген жұмыс уақыты ұзақтығынан тыс орындау қажет

болған жағдайда, жұмыскерді жұмысқа тартуға осы Кодекстің 108, 109 және 110-

баптарына сәйкес жоғарылатылған мөлшерде ақы төлене отырып, оның жазбаша

келісуімен ғана жол беріледі.

Қашықтан жұмыс істеу кезінде жұмыс беруші, қабылдаушы тарап жұмыстың

орындалуын нақты уақытпен тіркей алмаса, жұмыс уақытын есепке алу жөніндегі

құжатта жұмыс уақыты еңбек шартында, жұмыс берушінің актісінде белгіленген

жұмыс көлемінің орындалуы ретінде белгіленеді.

Еңбек шарты тараптарының келісуі бойынша қашықтан жұмыс істейтін

жұмыскерлер үшін осы Кодекстің 74-бабына сәйкес икемді жұмыс уақыты режимі

белгіленуі мүмкін.

6. Қашықтан жұмыс істеген кезде жалақы жұмыскердің біліктілігіне, орындалатын

жұмыстың күрделілігі мен сапасына қарай еңбек шартында және жұмыс берушінің

актісінде негізделген жұмыс көлемін орындаған кезде толық мөлшерде төленеді.

7. Жұмыскерлер жұмысты қашықтан орындаған кезеңде олардың еңбек

қауіпсіздігін және еңбегін қорғауды қамтамасыз ету мақсатында жұмыс беруші осы

Кодекстің 182-бабы 2-тармағының 2), 3), 8), 10), 11), 14), 16) және 17)

тармақшаларында көзделген міндеттерді орындайды, қабылдаушы тарап осы Кодекстің

182-1-бабы 2-тармағының 3), 8), 9) және 10) тармақшаларында көзделген міндеттерді

орындайды, сондай-ақ жұмыс беруші немесе қабылдаушы тарап жабдықпен, Қазақстан

Республикасының ақпараттандыру туралы заңнамасына сәйкес ақпараттандыру

объектілерімен және өзге де құралдармен жұмыс істеген кезде еңбек қауіпсіздігі және

еңбекті қорғау жөніндегі талаптар бар жұмыс берушінің актісін, қабылдаушы тараптың

актісін әзірлейді және шығарады.

Жұмыс берушінің, қабылдаушы тараптың осы Кодексте белгіленген еңбек

қауіпсіздігін және еңбекті қорғауды қамтамасыз ету жөніндегі басқа да міндеттері, егер

еңбек, ұжымдық шарттарда, жұмыс берушінің актісінде, қабылдаушы тараптың

актісінде өзгеше көзделмесе, жұмысты қашықтан орындау кезеңінде жұмыскерлерге

қолданылмайды.

8. Қашықтан жұмыс істеу процесінде жұмыскерге белгілі болған қызметтік,

коммерциялық немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны қорғау мақсатында еңбек

шартында немесе жұмыс берушінің актісінде, қабылдаушы тараптың актісінде жұмыс

берушінің осы ақпаратын, қабылдаушы тараптың ақпаратын сақтау және жария етпеу

туралы шарт көзделеді.

9. Қашықтан жұмыс істейтін жұмыскерлердің еңбек қатынастары осы бапта, еңбек

шартында, жұмыс берушінің актісінде белгіленген ерекшеліктер ескеріле отырып, осы

Кодекске сәйкес жүзеге асырылады.

Ескерту. 138-бап жаңа редакцияда - ҚР 01.07.2021 № 61-VII Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

139-бап. Азаматтық қызмет

1. Азаматтық қызметке кіру тағайындау тәртібімен не конкурс бойынша жүзеге

асырылады.

2. Конкурсты бос лауазымы бар мемлекеттік мекеме, қазыналық кәсіпорын

ұйымдастырады және өткізеді.

3. Азаматтық қызметке қабылдау еңбек шартын жасасу және жұмыс берушінің

актісін шығару арқылы жүзеге асырылады.

4. Бұрын сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған адам азаматтық қызметке басқару

функцияларын орындаумен байланысты лауазымға қабылданбайды.

5. Азаматтық қызметшілер лауазымдарының тізілімін әзірлеу мен бекітуді еңбек

жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органмен келісу бойынша тиiстi қызмет салаларының

уәкiлеттi мемлекеттiк органдары жүргізеді.

6. Азаматтық қызметші:

1) материалдық-техникалық, қаржылық және ақпараттық қамтамасыз ету

құралдарын, басқа да мемлекеттік мүлік пен қызметтік ақпаратты қызметтік емес

мақсатта пайдалануға;

2) азаматтық қызметтің қалыпты жұмыс істеуіне және лауазымдық міндеттерді

атқаруға кедергі келтіретін әрекеттерге қатысуға;

3) қызмет жағдайын азаматтық қызметпен байланысты емес мақсатта пайдалануға;

4) азаматтық қызметті өткеру кезеңінде белгілі болған, мемлекеттік құпияларды,

қызметтік және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәліметтерді жария етуге

құқылы емес.

7. Азаматтық қызметшілерді аттестаттаудан өткізудің тәртібі мен шарттарын тиісті

қызмет саласының уәкілетті мемлекеттік органы айқындайды.

8. Азаматтық қызметші өзінің жазбаша өтініші бойынша тиісті ұйымдардың

басшылары арасындағы келісу бойынша басқа мемлекеттік мекемеге, қазыналық

кәсіпорынға жұмысқа ауыстырылуы мүмкін.

9. Мемлекеттік бюджет есебінен ұсталатын азаматтық қызметшілердің еңбегіне ақы

төлеуді Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

Азаматтық қызметшілер болып табылатын және ауылдық жерде жұмыс iстейтiн

денсаулық сақтау, әлеуметтiк қамсыздандыру, бiлiм беру, мәдениет, спорт, ветеринария

, орман шаруашылығы және ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы

мамандарға, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгiленбесе,

жергiлiктi өкiлдi органдардың шешiмi бойынша бюджет қаражаты есебiнен қызметтiң

осы түрлерiмен қалалық жағдайда айналысатын азаматтық қызметшiлердiң

айлықақыларымен және мөлшерлемелерімен салыстырғанда кемiнде жиырма бес

пайызға жоғарылатылған лауазымдық айлықақылар мен тарифтiк мөлшерлемелер

белгiленедi.

Азаматтық қызметшілер болып табылатын және ауылдық жерде жұмыс iстейтiн

денсаулық сақтау, әлеуметтiк қамсыздандыру, бiлiм беру, мәдениет, спорт, ветеринария

, орман шаруашылығы және ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы

мамандар лауазымдарының тiзбесiн жергiлiктi өкiлдi органмен келiсу бойынша

жергiлiктi атқарушы орган айқындайды.

10. Мемлекеттік бюджет есебінен ұсталатын азаматтық қызметшілерге лауазымдық

айлықақы мөлшерінде сауықтыруға арналған жәрдемақы төлене отырып, ұзақтығы

күнтізбелік отыз күннен кем болмайтын жыл сайынғы ақы төленетін негізгі еңбек

демалысы беріледі.

Азаматтық қызметшілерге жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысын берген

кезде сауықтыруға арналған жәрдемақы күнтізбелік жылда бір рет төленеді.

Ескерту. 139-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 15.06.2017 № 73-VI Заңымен (01.01.2019

бастап қолданысқа енгізіледі).

140-бап. Заңды тұлғаның атқарушы органы басшысының және заңды тұлғаның алқалы

атқарушы органының басқа да мүшелерінің, сондай-ақ ішкі аудит қызметі

жұмыскерлерінің және корпоративтік хатшының еңбегін реттеу ерекшеліктері

Ескерту. 140-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI

Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң

қолданысқа енгізіледі).

1. Заңды тұлғаның атқарушы органы басшысымен, алқалы атқарушы органы

мүшелерімен, сондай-ақ ішкі аудит қызметі жұмыскерлерімен және корпоративтік

хатшымен еңбек шартын жасасу және тоқтату, еңбегіне ақы төлеу тәртібі мен

шарттары, материалдық және тәртіптік жауаптылыққа тарту, жұмысынан шеттету осы

Кодекске, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне, заңды

тұлға құрылтайшылары, мүлкінің меншік иесі не құрылтайшылар, меншік иесі

уәкілеттік берген тұлға (орган) немесе заңды тұлғаның уәкілетті органы бекітетін

құжаттарға, заңды тұлғаның атқарушы органы, ішкі аудит қызметі, корпоративтік

хатшысы туралы ережелерге және еңбек шартына сәйкес жүзеге асырылады.

2. Егер жалғыз құрылтайшы (қатысушы, акционер) заңды тұлғаның жеке-дара

атқарушы органы болып табылған жағдайда, еңбек шарты жасалмайды. Еңбек

қатынастары жұмыс берушінің жұмысқа қабылдау туралы актісімен ресімделеді, онда

еңбек функциясы, еңбек қызметін жүзеге асыру мерзімі, жұмыстың басталу күні,

жұмыстың орындалатын орны, сондай-ақ еңбекке ақы төлеу мөлшері мен өзге де

шарттар қамтылуға тиіс.

Құрылтайшылардың (қатысушылардың, акционерлердің) құрамы өзгерген жағдайда

, заңды тұлға атқарушы органының басшысымен, алқалы атқарушы органының

мүшелерімен жаңа еңбек шарты жасалады не заңды тұлға құрылтайшыларының, мүлкі

меншік иесінің не құрылтайшылар, меншік иесі уәкілеттік берген тұлғаның (органның)

немесе заңды тұлға уәкілетті органының шешімі негізінде олармен еңбек қатынастары

тоқтатылады.

3. Заңды тұлға атқарушы органының басшысы, алқалы атқарушы органының

мүшелері, сондай-ақ ішкі аудит қызметінің жұмыскерлері және корпоративтік хатшы

жаңа мерзімге тағайындалған (сайланған, лауазымға бекітілген) жағдайда, еңбек

шартына тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі.

4. Жұмыс берушінің жұмысқа қабылдау және еңбек шартын тоқтату туралы актісіне

құрылтайшылардың, заңды тұлға мүлкінің меншік иесінің не құрылтайшылар, меншік

иесі уәкілеттік берген адамның (органның) немесе заңды тұлғаның уәкілетті

органының шешімімен не олар бекітетін құжаттармен уәкілеттік берілген адам қол

қояды.

5. Заңды тұлғаның алқалы атқарушы органының басшысына және басқа да

мүшелеріне, ішкі аудит қызметінің жұмыскерлеріне және корпоративтік хатшыға

тәртіптік жаза тәртіптік теріс қылық анықталғаннан кейін тікелей, бірақ ол анықталған

күннен бастап екі айдан кешіктірілмей қолданылады.

Заңды тұлғаның алқалы атқарушы органының басшысына және басқа да

мүшелеріне, ішкі аудит қызметінің жұмыскерлеріне және корпоративтік хатшыға

тәртіптік жаза қолдану тәртібі Қазақстан Республикасы заңнамасының және заңды

тұлғаның құрылтай құжаттарының ерекшеліктері ескеріле отырып, заңды тұлға

құрылтайшыларының, мүлкі меншік иесінің не құрылтайшылар, меншік иесі уәкілеттік

берген тұлғаның (органның) немесе заңды тұлғаның уәкілетті органының шешімімен

бекітілген жұмыс берушінің актісімен белгіленеді.

6. Осы Кодексте көзделген заңды тұлғаның атқарушы органы басшысының еңбегін

реттеу ерекшеліктері заңды тұлғаның жеке-дара атқарушы органына, сондай-ақ заңды

тұлғаның алқалы атқарушы органының басқа да мүшелеріне қолданылады.

Ескерту. 140-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

141-бап. Азаматтық авиацияның авиация персоналына жататын жұмыскерлердің

еңбегін реттеу ерекшеліктері

Ұшу қауіпсіздігіне тікелей байланысты, азаматтық және эксперименттік

авиацияның авиация персоналына жататын жұмыскерлердің еңбегі азаматтық авиация

саласындағы халықаралық стандарттар мен нормативтер ескеріле отырып, жұмыс

уақыты мен тынығу уақыты режимі ұзақтығының ерекше нормаларын белгілейтін "

Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы"

Қазақстан Республикасының Заңында және Қазақстан Республикасының өзге де

нормативтік құқықтық актілерінде көзделген ерекшеліктермен бірге осы Кодекспен

реттеледі.

142-бап. Теңiз кемелерi экипаждарының (жүзу құрамы)мүшелерiне жататын

жұмыскерлердің еңбегін реттеу

Теңiз кемелерi экипаждарының (жүзу құрамы) мүшелерiне жататын

жұмыскерлердің еңбегі теңiз кемелерiнің экипаждары (жүзу құрамы) мүшелерiнің

еңбегін, еңбегіне ақы төлеуді, жұмыс уақытын және тынығу уақытын реттеудің

ерекшеліктерін белгілейтін "Сауда мақсатында теңiзде жүзу туралы" Қазақстан

Республикасының және Қазақстан Республикасының өзге Заңында де нормативтік

құқықтық актілерінде көзделген ерекшеліктермен бірге осы Кодекспен реттеледі.

143-бап. Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің, Парламенті мен

мәслихаттары депутаттарының, судьяларының еңбегін реттеу

Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің, Парламенті мен

мәслихаттары депутаттарының, судьяларының еңбегі қызметке кірудің, оны өткеру мен

тоқтатудың ерекше шарттары мен тәртібін, еңбектің ерекше жағдайларын, еңбекке ақы

төлеу жағдайларын, сондай-ақ қосымша жеңілдіктерді, артықшылықтар мен

шектеулерді белгілейтін Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан

Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген

ерекшеліктермен бірге осы Кодекспен реттеледі.

143-1-бап. "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасы

Заңының талаптары қолданылатын адамдардың еңбегін реттеу

"Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасы

Заңының талаптары қолданылатын адамдардың еңбегі "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы

іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген ерекшеліктерімен

осы Кодексте реттеледі.

Ескерту. 12-тарау 143-1-баппен толықтырылды - ҚР 26.11.2019 № 273-VI Заңымен (

алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа

енгізіледі).

144-бап. Әскери қызметтегі адамдардың, арнаулы мемлекеттік, құқық қорғау

органдары мен мемлекеттік фельдъегерлік қызмет қызметкерлерінің еңбегін реттеу

Әскери қызметтегі адамдардың, арнаулы мемлекеттік, құқық қорғау органдары мен

мемлекеттік фельдъегерлік қызмет қызметкерлерінің еңбегі қызметке кірудің, оны

өткеру мен тоқтатудың ерекше шарттары мен тәртібін, ерекше еңбек жағдайларын,

еңбекке ақы төлеу жағдайларын, сондай-ақ қосымша жеңілдіктерді, артықшылықтар

мен шектеулерді белгілейтін Қазақстан Республикасының арнайы заңдарында және

Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген

ерекшеліктермен бірге осы Кодекспен реттеледі.

145-бап. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және оның ведомстволары

жұмыскерлерінің еңбегін реттеу

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі және оның ведомстволары жұмыскерлерінің

еңбегі лауазымға тағайындаудың, еңбек шартын тоқтатудың ерекше талаптарын,

ерекше еңбек жағдайларын, еңбекақы төлеу жүйесі мен жағдайларын, сондай-ақ

артықшылықтар мен шектеулерді белгілейтін "Қазақстан Республикасының Ұлттық

Банкі туралы" Қазақстан Республикасының және Қазақстан Заңында Республикасының

өзге де нормативтік құқықтық актілерінде және Қазақстан Республикасы Ұлттық

Банкінің актілерінде көзделген ерекшеліктермен бірге осы Кодекспен реттеледі.

145-1-бап. Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау

жөніндегі уәкілетті орган жұмыскерлерінің еңбегін реттеу

Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі

уәкілетті орган жұмыскерлерінің еңбегі "Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын

мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы" Қазақстан Республикасының

Заңында, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде және

қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі

уәкілетті органның актілерінде көзделген, лауазымға тағайындаудың, еңбек шартын

тоқтатудың ерекше талаптарын, ерекше еңбек жағдайларын, еңбекке ақы төлеу

жағдайларын, сондай-ақ қосымша жеңілдіктерді, артықшылықтар мен шектеулерді

белгілейтін ерекшеліктер ескеріле отырып, осы Кодексте реттеледі.

Ескерту. 12-тарау 145-1-баппен толықтырылды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (

01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

146-бап. Кәсіптік одақтың кәсіподақ органдарының құрамына кіретін жұмыскерлердiң

еңбегiн реттеу

Кәсіптік одақтың кәсіподақ органдарының құрамына кіретін жұмыскерлердiң еңбегі

"Кәсіптік одақтар туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген

ерекшелiктермен бiрге осы Кодекспен реттеледi.

3-БӨЛІМ. ЕҢБЕК САЛАСЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК ӘРІПТЕСТІК ЖӘНЕ ҰЖЫМДЫҚ

ҚАТЫНАСТАР

13-тарау. ЕҢБЕК САЛАСЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК ӘРІПТЕСТІК

147-бап. Әлеуметтік әріптестік органдары, қағидаттары және міндеттері

1. Мемлекет атынан тиісті атқарушы органдар, жұмыскерлер мен жұмыс берушілер

атынан белгіленген тәртіппен уәкілеттік берілген олардың өкілдері әлеуметтік

әріптестік тараптары болып табылады.

2. Әлеуметтік әріптестікті:

1) республикалық деңгейде – әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек

қатынастарын реттеу жөніндегі республикалық үшжақты комиссия (бұдан әрі –

республикалық комиссия);

2) салалық деңгейде – әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек

қатынастарын реттеу жөніндегі салалық комиссиялар (бұдан әрі – салалық комиссия);

3) өңірлік (облыстық, қалалық, аудандық) деңгейде – әлеуметтік әріптестік пен

әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі облыстық, қалалық, аудандық

комиссиялар (бұдан әрі – өңірлік комиссия) әлеуметтік әріптестік органдары арқылы

тараптардың өзара іс-қимыл жасасуы нысанында;

4) ұйымдар деңгейінде – Қазақстан Республикасы заңнамасының негізінде

жұмыскерлердің өкілдері мен жұмыс берушінің арасында еңбек саласындағы өзара

нақты міндеттемелерді белгілейтін ұжымдық шарттар нысанында қамтамасыз етеді.

3. Тұрақты жұмыс істейтін республикалық, салалық, өңірлік комиссиялар мынадай

қағидаттар:

1) комиссиялардың қызметіне атқарушы билік органдары өкілдерінің, жұмыс

берушілер мен жұмыскерлер өкілдерінің қатысу міндеттілігі;

2) тараптардың өкілеттілігі;

3) тепе-тең өкілдік ету;

4) тараптардың тең құқықтылығы;

5) тараптардың өзара жауаптылығы негізінде қалыптастырылады.

4. Комиссияларға қатысушылардың дербес құрамын әлеуметтік әріптестіктің әрбір

тарапы өз бетінше қалыптастырады.

5. Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік әріптестік мынадай міндеттерді

шешуге бағытталған:

1) әлеуметтік, еңбек және осылармен байланысты экономикалық қатынастарды

реттеудің тиімді тетігін жасау;

2) қоғамның барлық топтарының мүдделерін объективті ескеру негізінде әлеуметтік

тұрақтылық пен қоғамдық келісімді қамтамасыз етуге жәрдемдесу;

3) жұмыскерлердің еңбек саласындағы құқықтарының кепілдіктерін қамтамасыз

етуге, оларды әлеуметтік қорғауды жүзеге асыруға жәрдемдесу;

4) барлық деңгейлердегі әлеуметтік әріптестік тараптары арасындағы

консультациялар мен келіссөздер процесіне жәрдемдесу;

5) ұжымдық еңбек дауларын шешуге жәрдемдесу;

6) әлеуметтік-еңбек қатынастары саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру

жөніндегі ұсыныстарды тұжырымдау.

148-бап. Әлеуметтік әріптестікті ұйымдастыру

1. Республикалық, салалық және өңірлік комиссиялар тараптардың орындауы үшін

міндетті тиісті шешімдермен ресімделетін консультациялар мен келіссөздер жүргізу

арқылы әлеуметтік әріптестік тараптарының мүдделерін келісуді қамтамасыз ететін

тұрақты жұмыс істейтін органдар болып табылады.

2. Әлеуметтік әріптестікті ұйымдастыруды қамтамасыз ету:

1) республикалық деңгейде еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органға;

2) салалық деңгейде тиiстi қызмет салаларының уәкiлеттi мемлекеттік органдарына;

3) өңірлік деңгейде тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің жергілікті атқарушы

органдарына жүктеледі.

Осы Кодекстің мақсаттары үшін салалар тізбесін республикалық комиссия

белгілейді.

3. Мыналар тараптардың өкілдері болып табылады:

1) республикалық деңгейде – Қазақстан Республикасы Үкіметінің, республикалық

кәсіптік одақтар бірлестіктерінің, жұмыс берушілердің республикалық бірлестіктерінің

(қауымдастықтарының, одақтарының), шағын кәсіпкерлік жөніндегі республикалық

бірлестіктердің өкілетті өкілдері;

2) салалық деңгейде – тиісті қызмет салаларының уәкілетті мемлекеттік

органдарының, салалық кәсіптік одақтардың, жұмыс берушілердің салалық

бірлестіктерінің (қауымдастықтарының, одақтарының) өкілетті өкілдері, ал олар

болмаған кезде – салалық ұйымдар;

3) өңірлік деңгейде:

облыс, республикалық маңызы бар қала, астана деңгейінде – жергілікті атқарушы

органдардың, аумақтық кәсіптік одақтар бірлестіктерінің, жұмыс берушілердің

облыстық немесе республикалық маңызы бар қаладағы және астанадағы бірлестігінің (

қауымдастығының, одағының), шағын кәсіпкерлік жөніндегі облыстық немесе

республикалық маңызы бар қала және астана бірлестігінің өкілетті өкілдері;

аудан, облыстық маңызы бар қала деңгейінде – жергілікті атқарушы органдардың,

шағын кәсіпкерлік жөніндегі аудандық немесе облыстық маңызы бар қала бірлестігінің,

аумақтық кәсіптік одақтар бірлестіктерінің өкілетті өкілдері.

Комиссияларға қатысушылардың дербес құрамын әлеуметтік әріптестіктің әрбір

тарапы өз бетінше қалыптастырады. Әлеуметтік әріптестік тараптарының өкілдеріне

тең құқықтар мен өкілеттіктер беріледі.

4. Алып тасталды - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

5. Алып тасталды - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

Ескерту. 148-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

149-бап. Келісімдерді дайындау жөнінде келіссөздер жүргізу құқығы

1. Әлеуметтік әріптестіктің кез келген тарапы келісімді әзірлеу, оның мазмұны, оны

жасасу, өзгерту, толықтыру жөніндегі келіссөздердің бастамашысы болуға құқылы.

2. Республикалық, салалық, өңірлік деңгейлерде жұмыскерлер мен жұмыс

берушілер уәкілеттік берген бірнеше өкіл болса, олардың әрқайсысына өздері өкілдік

ететін жұмыскерлер мен жұмыс берушілер санына байланысты пропорционалды

өкілдік ету қағидаты негізінде келіссөздер жүргізу құқығы беріледі.

150-бап. Келіссөздер жүргізу, келісімдер әзірлеу және жасасу тәртібі

1. Екінші тараптан келіссөздерді бастау туралы жазбаша ұсыныстар алған тараптар

күнтізбелік он күн ішінде оларды қарауға және келіссөздерге кірісуге міндетті.

Тараптар арасында келісімдердің жекелеген ережелері бойынша келіспеушіліктер

болған кезде, тараптар келіссөздер басталған күннен бастап үш ай ішінде бір мезгілде

келіспеушіліктер хаттамасын жасай отырып, келісілген шарттарда келісімге қол қоюға

тиіс.

Егер тараптар келісімге келе алмаса, хаттама жасалады, оған келіссөздердегі

келіспеушіліктерді жою және қайта бастау мерзімдері бойынша тараптардың түпкілікті

тұжырымдалған ұсыныстары енгізіледі.

2. Келіссөздер жүргізу тәртібін, келісімдерді әзірлеу және жасасу мерзімдерін,

сондай-ақ оларға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді комиссиялар бекітеді.

3. Келісімдер оларға тараптар қол қойған кезден бастап не келісімдерде белгіленген

күннен бастап күшіне енеді. Келісімдердің барлық қосымшалары олардың ажырамас

бөлігі болып табылады және солармен бірдей заңдық күшке ие болады.

4. Келісімнің қолданылу мерзімі тараптардың келісімі бойынша не жаңа келісім

қабылданғанға дейін белгіленеді, бірақ үш жылдан аспауға тиіс.

5. Жұмыскерлерге бір мезгілде бірнеше келісімдердің күші қолданылған

жағдайларда, жұмыскерлердің жазбаша өтініштері болған кезде келісімдердің

жұмыскерлер үшін неғұрлым қолайлы шарттары қолданылады.

6. Комиссиялардың шешімдері келіссөздерде барлық тараптардың келісіміне қол

жеткізу негізінде ғана қабылданады және тиісті келісімдермен ресімделеді. Шешімдер

қабылдау мен жұмысты ұйымдастыру тәртібін комиссиялар әзірлейді және бекітеді.

7. Бас, салалық, өңірлік келісімдер әлеуметтік әріптестік тараптары өкілдерінің

қолтаңбасымен бекітіледі.

Ескерту. 150-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

151-бап. Келісімдерді тіркеу

1. Тараптар қол қойған салалық, өңірлік келісімдер қосымшаларымен бірге он күн

мерзімде хабарламалық тіркеу үшін жіберіледі.

2. Облыстық деңгейде жасалған салалық және өңірлік келісімдерді тіркеуді еңбек

жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган жүзеге асырады.

3. Қалалық, аудандық деңгейлерде жасалған салалық және өңірлік келісімдерді

тіркеуді жергілікті атқарушы органдар жүзеге асырады.

152-бап. Әлеуметтік әріптестік келісімдерінің тараптары, түрлері

1. Республикалық деңгейде Қазақстан Республикасының Үкіметі, жұмыс

берушілердің республикалық бірлестіктері (қауымдастықтары, одақтары) мен

республикалық кәсіптік одақтар бірлестіктері арасында бас келісім жасалады.

2. Салалық деңгейде тиісті қызмет саласының уәкілетті мемлекеттік органдары,

жұмыс берушілердің өкілетті өкілдері мен салалық кәсіптік одақтар арасында салалық

келісімдер жасалады.

3. Өңірлік деңгейде жергілікті атқарушы органдар және жұмыс берушілердің

өкілетті өкілдері мен аумақтық кәсіптік одақтар бірлестіктері арасында өңірлік (

облыстық, қалалық, аудандық) келісімдер жасалады.

Ескерту. 152-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

153-бап. Әлеуметтік әріптестік келісімдерінің мазмұны

1. Келісімдер:

1) қолданылу мерзімі туралы;

2) орындалуын бақылау тәртібі туралы;

3) келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу тәртібі туралы;

4) тараптардың өздеріне алған міндеттемелерді орындамаған жағдайдағы

жауаптылығы туралы ережелерді қамтуға тиіс.

2. Бас келісімнің мазмұнын республикалық комиссия әлеуметтік әріптестіктің

барлық тараптары немесе солардың біреуі ұсынған бас келісім жобаларын негізге ала

отырып айқындайды.

3. Салалық және өңірлік келісімдердің мазмұнын салалық және өңірлік комиссиялар

әлеуметтік әріптестіктің барлық тараптары немесе солардың біреуі ұсынған келісімдер

жобаларының негізінде айқындайды.

4. Бас келісімде:

1) әлеуметтік-еңбек қатынастары саласындағы заң жобаларын қарау туралы;

2) әлеуметтік-еңбек жанжалдарының және ереуілдердің алдын алу және оларды

болғызбау жөніндегі іс-шаралар туралы;

3) еңбек нарығын дамыту, халықты тиімді жұмыспен қамтуға жәрдемдесу туралы;

4) ұлттық біліктілік шеңберін бекіту туралы;

5) еңбек жағдайлары және еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және экологиялық

қауіпсіздік туралы;

6) әлеуметтік әріптестікті және диалогті дамыту туралы;

7) салалық және өңірлік деңгейлерде келісімдерді әзірлеуге және қабылдауға

қатысу үшін байқаушылар тобын қалыптастыру тәртібі және оның қызметі туралы

ережелер көзделуге тиіс.

5. Салалық келісімдерде:

1) тиісті саланың бағдарламалық және стратегиялық құжаттарын қарау туралы;

2) салада әлеуметтік әріптестікті және диалогті дамыту туралы;

3) әлеуметтік-еңбек жанжалдарының және ереуілдердің алдын алу және оларды

болғызбау жөніндегі іс-шаралар туралы;

4) саланың еңбекке ақы төлеу жүйесінің негізгі қағидаттары туралы, оның ішінде:

саладағы ең төмен тарифтік мөлшерлемелерді (айлықақыларды);

разрядаралық коэффициенттердің ең төмен мәндерін;

ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда

істейтін жұмыскерлерге қосымша ақы белгілеудің бірыңғай тәртібін белгілеу;

5) салалық біліктілік шеңберін бекіту туралы ережелер көзделуге тиіс.

6) алып тасталды - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

7) алып тасталды - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

8) алып тасталды - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

9) алып тасталды - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған

күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

6. Өңірлік келісімдерде:

1) өңірде әлеуметтік әріптестікті және диалогті дамыту;

2) өңірдің бағдарламалық және стратегиялық құжаттарын қарау;

3) әлеуметтік-еңбек жанжалдарының және ереуілдердің алдын алу және оларды

болғызбау жөніндегі іс-шаралар;

4) жұмыс берушілерге және жұмыскерлердің өкілдеріне еңбек дауларын реттеуге

жәрдемдесу;

5) жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуге және жұмыссыздық деңгейін қысқартуға

бағытталған шараларды қолдану;

6) Ұжымдық еңбек дауларының алдын алу және оларды шешу мәселелері жөніндегі

кеңестің қызметі туралы ережелер көзделуге тиіс.

7. Келісімнің Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасымен салыстырғанда

жұмыскердің жағдайын нашарлататын ережелері жарамсыз деп танылады және

қолданылмауға тиіс.

Ескерту. 153-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

154-бап. Әлеуметтік әріптестік келісімдерінің қолданылуы, олардың орындалуын

бақылау және тараптардың жауаптылығы

1. Бас келісімнің күші мемлекеттік органдарға, жұмыс берушілерге, жұмыскерлер

атынан белгіленген тәртіппен уәкілеттік берілген олардың өкілдеріне қолданылады.

2. Салалық келісімнің күші тиісті қызмет саласының мемлекеттік органдарына,

тиісті саланың жұмыс берушілеріне, жұмыскерлеріне және олардың өкілдеріне

қолданылады.

3. Өңірлік келісімнің күші тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің жергілікті атқарушы

органдарына, жұмыс берушілеріне, жұмыскерлеріне және олардың өкілдеріне

қолданылады.

4. Келісімдердің күші Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген, шетелдік

азаматтар немесе шетелдік заңды тұлғалар не шетелдік қатысатын заңды тұлғалар

мүлкінің меншік иелері, құрылтайшылары (қатысушылары) немесе акционерлері

болып табылатын ұйымдарға, сондай-ақ шетелдік заңды тұлғалардың филиалдары мен

өкілдіктеріне қолданылады.

5. Еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган – республикалық деңгейде, тиісті

қызмет саласының мемлекеттік органдары – салалық және жергілікті атқарушы

органдар өңірлік деңгейде келісімдерді оларға қол қойылған күннен бастап күнтізбелік

отыз күн ішінде ресми түрде жариялауға міндетті.

6. Келісімдердің орындалуын бақылауды әлеуметтік әріптестік тараптары жүзеге

асырады.

7. Тараптар өкілдерінің келісім жасасу, өзгерту, толықтыру жөніндегі келіссөздерге

қатысудан жалтаруы немесе келісім жасасудан негізсіз бас тартуы, келіссөздер жүргізу

мерзімдерін бұзуы және тиісті комиссияның жұмысын қамтамасыз етпеуі, келіссөздер

жүргізу және келісімдер ережелерінің сақталуын бақылауды жүзеге асыру үшін қажетті

ақпаратты бермеуі, сол сияқты олардың талаптарын бұзуы немесе орындамауы

Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.

155-бап. Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының сақталуын қоғамдық бақылау

Жұмыскерлердің республикалық және салалық бірлестіктері келісімдерде және

ұжымдық шарттарда бекітілген жағдайларда және тәртіппен Қазақстан Республикасы

еңбек заңнамасының сақталуын қоғамдық бақылауды жүзеге асырады.

14-тарау. ҰЖЫМДЫҚ ШАРТ

156-бап. Ұжымдық шарттың тараптары. Ұжымдық келіссөздер жүргізу, ұжымдық

шартты әзірлеу және жасасу тәртібі

1. Жұмыс беруші және жұмыскерлер атынан белгіленген тәртіппен уәкілеттік

берілген олардың өкілдері ұжымдық шарттың тараптары болып табылады.

2. Ұжымдық келіссөздерді бастау және ұжымдық шарт жасасу туралы ұсынысты

тараптардың кез келгені жасауы мүмкін.

Екінші тараптың ұжымдық шарт жасасу жөніндегі келіссөздерді бастау туралы

ұсынысы бар хабарламасын алған тарап оны он жұмыс күні ішінде қарауға және осы

баптың 4-тармағында белгіленген тәртіппен келіссөздерге кірісуге міндетті.

3. Ұжымдық шарт шетелдік заңды тұлғалардың ұйымдарында да, филиалдары мен

өкілдіктерінде де жасалуы мүмкін. Ұйымда бір ұжымдық шарт жасалады.

4. Ұжымдық келіссөздер жүргізу және ұжымдық шарттың жобасын әзірлеу үшін

тараптар тепе-теңдік негізде комиссия құрады. Комиссия мүшелерінің саны, оның

дербес құрамы, жобаны әзірлеу және ұжымдық шарт жасасу мерзімдері тараптардың

келісімімен айқындалады.

Кәсіптік одақтың мүшелері болып табылмайтын жұмыскерлер жұмыс берушімен

өзара қарым-қатынастарда өздерінің мүдделерін білдіру үшін кәсіптік одақ органына

уәкілеттік беруге құқылы.

Ұйымда жұмыскерлердiң бiрнеше өкiлдерi болған кезде олар комиссия жұмысына

қатысу, ұжымдық шартты талқылау және қол қою үшiн бiрыңғай өкiлдi орган құрады.

5. Комиссия дайындаған ұжымдық шарттың жобасы ұйым жұмыскерлерінің

міндетті түрде талқылауына жатады. Комиссия келіп түскен ескертпелер мен

ұсыныстарды ескере отырып, жобаны пысықтайды.

6. Тараптардың келісіміне қол жеткізілген кезде, ұжымдық шарт кемінде екі данада

жасалады және оған тараптардың өкілдері қол қояды.

7. Ұжымдық шарттың жекелеген ережелері бойынша тараптар арасында

келіспеушіліктер болған кезде олар туындаған күннен бастап бір ай ішінде тараптар бір

мезгілде келіспеушіліктер хаттамасын жасай отырып, келісілген талаптармен ұжымдық

шартқа қол қоюға тиіс. Ұжымдық келіссөздер барысында туындаған келіспеушіліктер

өзгерістер мен толықтырулар енгізу кезінде оларды реттеу бойынша бұдан кейінгі

ұжымдық келіссөздердің нысанасы болуы мүмкін.

8. Ұжымдық шартқа өзгерістер мен толықтырулар осы бапта оны жасасу үшін

белгіленген тәртіппен тараптардың өзара келісуі бойынша ғана жүргізіледі.

9. Егер алынған мәліметтер мемлекеттік құпияларды, қызметтік, коммерциялық

немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын болса, ұжымдық келіссөздер

тараптары оларды жария етуге құқылы емес.

10. Ұжымдық келіссөздер тараптары келіссөздер жүргізу кезінде жалақысы сақтала

отырып, еңбек міндеттерін орындаудан босатылуы мүмкін.

11. Жұмыс берушi тараптар қол қойған ұжымдық шартты қол қойылған күнінен

бастап бір ай ішінде мониторинг үшiн еңбек инспекциясы жөнiндегi жергілікті органға

ұсынуға мiндеттi.

Ескерту. 156-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

157-бап. Ұжымдық шарттың мазмұны мен құрылымы

1. Ұжымдық шарттың мазмұны мен құрылымын тараптар бас, салалық және өңірлік

келісімдерге сәйкес айқындайды.

Ұжымдық шартқа:

1) еңбекті нормалау, еңбекке ақы төлеу жүйелері, жұмыскерлерге, оның ішінде

ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда

істейтін жұмыскерлерге арналған тарифтік мөлшерлемелер мен айлықақылар,

үстемеақылар мен қосымша ақылар мөлшерлері туралы;

2) разрядаралық коэффициенттерді белгілеу туралы;

3) жұмыс уақыты мен тынығу уақытының ұзақтығы, еңбек демалыстары туралы;

4) саламатты және қауіпсіз еңбек пен тұрмыс жағдайларын жасау туралы, еңбек

қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі іс-шараларды қаржыландыру көлемі туралы,

денсаулық сақтауды жақсарту туралы;

5) кәсіптік одақтың қызметі үшін жағдай жасау туралы;

6) ұжымдық шартқа өзгерістер мен толықтырулар енгізу тәртібі туралы;

7) жұмыскерлер мен жұмыс берушінің ұжымдық шарттың орындалуын бақылауы

және ол үшін жауаптылығы туралы;

8) жұмыс берушінің жұмыскерлер өкілдерінің пікірлерін есепке алуды талап ететін

актілері туралы;

9) "Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы" Қазақстан

Республикасы Заңы 11-бабының сәйкес зейнеткерлік 1-тармағына жасқа толған

адамдарды ауыр жұмыстарға, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті

жұмыстарға жіберу тәртібі туралы ережелер енгізіледі.

2. Ұжымдық шартқа:

1) еңбекті ұйымдастыруды жақсарту және өндіріс тиімділігін арттыру туралы;

2) жалақыны индекстеу тәртібі туралы;

3) босатылатын жұмыскерлердің жұмыспен қамтылуын, оларды даярлауды,

біліктілігін арттыруды, қайта даярлауды және жұмысқа орналастыруды қамтамасыз ету

туралы;

4) даярлаудан, қайта даярлаудан және біліктілігін арттырудан өтетін

жұмыскерлерге, сондай-ақ жұмысты оқумен қоса атқаратын жұмыскерлерге берілетін

кепілдіктер мен жеңілдіктер туралы;

5) жұмыскерлердің тұрғын үй және тұрмыстық жағдайларын жақсарту туралы;

6) жұмыскерлерді сауықтыру, санаторий-курорттық емдеу және олардың демалысы

туралы;

7) кәсіптік одақ органдарына сайланған жұмыскерлерге, сондай-ақ сайланбалы

өкілдерге кепілдіктер және олардың қызметін жүзеге асыру үшін жасалатын жағдайлар

туралы;

8) кәсіптік одақ мүшелері болып табылатын жұмыскерлермен еңбек шарты

бұзылған кезде кәсіптік одақ органының уәжді пікірін ескерудің тәртібі туралы;

9) жұмыскер зейнеткерлік жасқа толған кезде жұмыс берушінің бастамасы

бойынша еңбек шартын бұзған жағдайдағы өтемақы төлемі туралы;

10) жұмыс берушінің орналасқан жерінен немесе жиналатын жерден жұмыс орнына

дейін және кері қайтқанда жұмыскердің жолда болған уақыты үшін өтемақы төлемі

туралы;

11) Қазақстан Республикасының міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы

заңнамасына сәйкес жүзеге асырылған, жүктілікке және босануға, жаңа туған баланы (

балаларды) асырап алуға байланысты табысынан айырылған жағдайда төленетін

әлеуметтік төлем сомасын шегергендегі орташа жалақысын сақтай отырып, жүктілікке

және босануға байланысты демалысқа, жаңа туған баланы (балаларды) асырап алған

жұмыскерлерге берілетін демалысқа ақы төлеу туралы;

12) жұмыскерлер мен жұмыс берушінің өздері келтірген нұқсан үшін жауаптылығы

туралы;

13) ерікті зейнетақы жарналары туралы;

14) жұмыскерлерді және олардың отбасыларын медициналық сақтандыру

кепілдіктері туралы, қоршаған ортаны қорғау туралы;

15) сақтандыру ұйымымен зейнетақы аннуитеті шартын жасасу үшін жұмыскердің

қаражаты жеткіліксіз болған жағдайда, оның пайдасына жұмыс берушінің қаражаты

есебінен ерiктi зейнетақы жарналарын жүзеге асыру туралы;

16) жұмыскерлерді Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының негіздеріне оқыту

жөніндегі іс-шаралар туралы;

17) жәрдемақылар мен өтемақы төлемдері, оның ішінде еңбек қызметіне

байланысты жазатайым оқиғалар кезіндегі төлемдерді төлеу туралы;

18) тараптар айқындаған және осы Кодексте айқындалған басқа да мәселелер

бойынша жұмыскерлер мен жұмыс берушінің өзара міндеттемелері енгізілуі мүмкін.

3. Ұжымдық шарт Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасымен, бас, салалық,

өңірлік келісімдермен салыстырғанда жұмыскерлер жағдайын нашарлатпауға тиіс.

Мұндай ережелер жарамсыз деп танылады және қолданылмауға тиіс.

Ескерту. 157-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 06.04.2016 № 483-V Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

158-бап. Ұжымдық шарттың қолданылу мерзімдері, аясы және тараптардың

жауаптылығы

1. Ұжымдық шарт тараптар айқындайтын мерзімге жасалады.

2. Егер ұжымдық шарттың ережелерінде өзгеше көзделмесе, ол қол қойылған

кезден бастап күшіне енеді және тараптардың орындауы үшін міндетті болады.

Ұжымдық шарттың қолданылу мерзімі өткен жағдайда, ол тараптардың ең

болмағанда біреуі оның қолданылу мерзімі өткенге дейін жаңа ұжымдық шарт жасасу

туралы ұсыныс енгізген кезде жаңа ұжымдық шарт жасалғанға дейін, бірақ бір жылға

дейінгі мерзімнен аспайтын мерзімге ұзартылған болып саналады.

Ұжымдық шартта осы тармақтың екінші бөлігінде белгіленген мерзімді шектемей,

оны жаңа ұжымдық шарт жасалатын күнге дейін ұзарту көзделуі мүмкін.

3. Ұжымдық шарттың күші жұмыс берушіге және солардың атынан ұжымдық шарт

жасалған ұйым жұмыскерлеріне және оған қосылған жұмыскерлерге қолданылады.

Қосылу тәртібі мен шарттары ұжымдық шартта айқындалады.

4. Ұйым таратылған, ол банкрот деп жарияланған кезде ұжымдық шарттың

қолданылуы барлық жұмыскерлермен еңбек шарттары тоқтатылған күннен бастап

тоқтатылады.

5. Тараптар өкілдерінің ұжымдық шарт жасасу, өзгерту, толықтыру жөніндегі

келіссөздерге қатысудан жалтаруы немесе ұжымдық шарт жасасудан негізсіз бас

тартуы, келіссөздер жүргізу мерзімдерін бұзуы және тиісті комиссияның жұмысын

қамтамасыз етпеуі, келіссөздер жүргізу және ұжымдық шарт ережелерінің сақталуын

бақылауды жүзеге асыру үшін қажетті ақпаратты бермеуі, сол сияқты оның талаптарын

бұзуы немесе орындамауы Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген

жауаптылыққа әкеп соғады.

Ескерту. 158-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 16.04.2018 № 147-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

15-тарау. ЖЕКЕ ЕҢБЕК ДАУЛАРЫН ҚАРАУ

159-бап. Жеке еңбек дауын қарау тәртібі

1. Жұмыс беруші мен микрокәсіпкерлік субъектінің, жұмыскерлерінің саны он бес

адамнан аспайтын коммерциялық емес ұйымның жұмыскері, үй жұмыскері, заңды

тұлғаның жеке-дара атқарушы органы, заңды тұлға атқарушы органының басшысы,

сондай-ақ заңды тұлғаның алқалы атқарушы органының басқа да мүшелері арасында

туындайтын дауларды қоспағанда, жеке еңбек дауларын – келісу комиссиялары, ал

реттелмеген мәселелер не келісу комиссиясы шешімінің орындалмауы бойынша соттар

қарайды.

Осы Кодексте айқындалған тәртіппен жеке еңбек дауларын қарау үшін келісу

комиссиясын құру туралы талап еңбегі Қазақстан Республикасының арнайы

заңдарында және өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген ерекшеліктермен

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексімен реттелетін жұмыскерлердің жекелеген

санаттарына, оның ішінде әскери қызметте тұратын жұмыскерлерге, арнаулы

мемлекеттік және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне, мемлекеттік

қызметшілерге қолданылмайды.

2. Келісу комиссиясы жұмыс беруші мен жұмыскерлер өкілдерінің бірдей санынан

тепе-тең негізде ұйымдарда, оның филиалдары мен өкілдіктерінде құрылатын, тұрақты

жұмыс істейтін орган болып табылады.

Ұжымдық шартта ұйымның өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелерінде

келісу комиссияларын құру көзделуі мүмкін.

3. Келісу комиссиясы мүшелерінің сандық құрамы, оның жұмыс істеу тәртібі,

келісу комиссиясы шешімінің мазмұны мен оны қабылдау тәртібі, келісу комиссиясы

өкілеттігінің мерзімі, делдалды тарту туралы мәселе жұмыс беруші мен жұмыскерлер

өкілдерінің арасындағы жазбаша келісімде не ұжымдық шартта белгіленеді.

4. Келісу комиссиясына келіп түскен өтінішті көрсетілген комиссия берілген күні

міндетті түрде тіркеуге тиіс.

Дау өтініш берушінің және (немесе) Қазақстан Республикасының нормативтік

құқықтық актілеріне сәйкес берілген өкілеттіктер шегінде ол уәкілеттік берген өкілдің

қатысуымен қаралады. Өтініш берушінің жазбаша келісімі болған кезде дауды оның

қатысуынсыз қарауға жол беріледі.

5. Келісу комиссиясы дауды өтініш тіркелген күннен бастап он бес жұмыс күні

ішінде қарауға және дау тараптарына шешімнің көшірмесін ол қабылданған күннен

бастап үш жұмыс күні ішінде беруге міндетті.

6. Келісу комиссиясының шешімі, жұмысқа қайта алу туралы дауды қоспағанда,

онда белгіленген мерзімде орындалуға тиіс.

7. Белгіленген мерзімде келісу комиссиясының шешімі орындалмаған, мәселелер

реттелмеген жағдайларда, жұмыскер немесе бұрын еңбек қатынастарында болған адам

не жұмыс беруші сотқа жүгінуге құқылы.

8. Келісу комиссиясының мүшелері Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасын

қолдану, келіссөздер жүргізу және еңбек дауларында пәтуаға қол жеткізу дағдыларын

дамыту бойынша жыл сайын оқудан өтуге міндетті.

Ескерту. 159-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

160-бап. Жеке еңбек дауларын қарау бойынша жүгіну мерзімдері

Келісу комиссиясына немесе сотқа жеке еңбек дауларын қарау бойынша жүгіну

үшін мынадай мерзімдер белгіленеді:

1) жұмысқа қайта алу туралы даулар бойынша – еңбек шартын тоқтату туралы

жұмыс беруші актісінің көшірмесі келісу комиссиясына табыс етілген немесе табыс

етілгені туралы хабарламасы бар тапсырысты хатпен пошта арқылы жіберілген күннен

бастап бір ай, ал сотқа жүгіну үшін – реттелмеген даулар бойынша жүгінген кезде не

еңбек шарты тарапы келісу комиссиясының шешімін орындамаған кезде келісу

комиссиясы шешімінің көшірмесі табыс етілген немесе табыс етілгені туралы

хабарламасы бар тапсырысты хатпен пошта арқылы жіберілген күннен бастап екі ай;

2) басқа еңбек даулары бойынша – жұмыскер немесе жұмыс беруші өз құқығының

бұзылғаны туралы білген немесе білуге тиіс күннен бастап бір жыл.

Жеке еңбек дауларын қарау бойынша жүгіну мерзімінің өтуі қаралып жатқан еңбек

дауы бойынша медиация туралы шарттың қолданылу кезеңінде, сондай-ақ келісу

комиссиясы болмаған жағдайда, ол құрылғанға дейін тоқтатыла тұрады.

Жүгінудің белгіленген мерзімі дәлелді себептермен өтіп кеткен жағдайда келісу

комиссиясы еңбек даулары бойынша келісу комиссиясына жүгіну мерзімін қайта

бастай алады және дауды мәні бойынша шеше алады.

Келісу комиссиясы жұмыскердің, оның ішінде бұрын еңбек қатынастарында болған

жұмыскердің белгіленген мерзімдерде келісу комиссиясына жүгінбеу себептері дәлелді

себептерге жататындығын не жатпайтындығын дербес айқындайды.

Осы Кодекске сәйкес жеке еңбек дауларын қарау бойынша келісу комиссиясына

жүгінбей, сотқа жүгінуге құқығы бар еңбек қатынастарына қатысушылар үшін

мынадай мерзімдер белгіленеді:

жұмысқа қайта алу туралы даулар бойынша – еңбек шартын тоқтату туралы жұмыс

беруші актісінің көшірмесі табыс етілген немесе табыс етілгені туралы хабарламасы

бар тапсырысты хатпен пошта арқылы жіберілген күннен бастап үш ай;

басқа еңбек даулары бойынша – жұмыскер, оның ішінде бұрын еңбек

қатынастарында болған жұмыскер өз құқығының бұзылғаны туралы білген немесе

білуге тиіс болған күннен бастап бір жыл.

Ескерту. 160-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

161-бап. Жұмыскерді жұмысына қайта алу

1. Бұрынғы жұмысына қайта алынған жұмыскерге бос жүруге мәжбүр болған бүкіл

уақыты үшін жалақысы немесе басқа жұмысқа заңсыз ауыстырылған кезде төмен ақы

төленетін жұмысты орындаған уақыт үшін жалақысындағы айырма, бірақ алты айдан

аспайтын уақытқа төленеді.

2. Жеке еңбек дауын қарау бойынша келісу комиссиясының не соттың жұмыскерді

бұрынғы жұмысына қайта алу туралы шешімі дереу орындалуға жатады. Жұмыс

беруші жұмысқа қайта алу туралы шешімді орындауды кідірткен кезде келісу

комиссиясы не сот жұмыскерге шешімнің орындалуы кідіртілген уақыт үшін

жалақысын немесе жалақысындағы айырманы төлеу туралы шешім шығарады.

Ескерту. 161-бап жаңа редакцияда - ҚР 04.05.2020 № 321-VI Заңымен (алғашқы

ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

16-тарау. ҰЖЫМДЫҚ ЕҢБЕК ДАУЛАРЫН ҚАРАУ

162-бап. Осы тарауда пайдаланылатын ұғымдар

Осы тарауда мынадай ұғымдар пайдаланылады:

1) еңбек төрелігі – ұжымдық еңбек дауының тараптары татуластыру комиссиясында

келісімге қол жеткізілмеген кезде еңбек дауын шешу үшін уәкілетті адамдарды тарта

отырып құратын, уақытша жұмыс істейтін орган;

2) ереуіл – жұмыс берушімен ұжымдық еңбек дауындағы жұмыскерлердің

әлеуметтік-экономикалық және кәсіптік талаптарын қанағаттандыру мақсатында

жұмысты толық немесе ішінара тоқтату;

3) татуластыру комиссиясы – ұжымдық еңбек дауын тараптарды татуластыру

арқылы реттеу үшін, жұмыс беруші мен жұмыскерлер (олардың өкілдері) арасындағы

келісім бойынша құрылатын орган;

4) татуластыру рәсiмдері – ұжымдық еңбек дауын бастапқыда татуластыру

комиссиясында, ал онда келiсiмге қол жеткізілмеген кезде – еңбек төрелігінде,

сондай-ақ медиация рәсімін қолдана отырып, тараптардың өзара келісуі бойынша

рет-ретімен қарау.

163-бап. Ұжымдық еңбек дауының туындауы

1. Ұжымдық еңбек дауы Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасын қолдану,

келісімдердің, еңбек және (немесе) ұжымдық шарттардың, жұмыс беруші актілерінің

талаптарын орындау немесе өзгерту мәселелері бойынша осы Кодекстің 164-бабына

сәйкес ресімделген жұмыскерлердің талаптары туралы жұмыс берушіні хабардар еткен

күннен бастап туындаған деп есептеледі.

2. Жұмыс беруші жұмыскерлердің қойған талаптарын – оларды алған күннен бастап

үш жұмыс күнінен кешіктірмей, жұмыс берушілер бірлестіктері (қауымдастықтары,

одақтары) бес жұмыс күнінен кешіктірмей қарауға және оларды шешу үшін шаралар

қабылдауға, ал көрсетілген мерзімде шешу мүмкін болмаған кезде, туындаған

келіспеушіліктерді одан әрі қарау үшін өз өкілдерін көрсете отырып, өздерінің

шешімдері мен ұсыныстарын жұмыскерлерге жазбаша түрде жеткізуге міндетті.

Ескерту. 163-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 04.05.2020 № 321-VI (алғашқы ресми

жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

01.07.2021 № 61-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн

өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

164-бап. Ұжымдық еңбек дауларын қарау жөніндегі органдар және жұмыскерлердің

талаптарын ресімдеу мен қарау тәртібі

1. Ұжымдық еңбек даулары мынадай реттілікпен шешіледі: жұмыс беруші (жұмыс

берушілер бірлестігі (қауымдастығы, одағы)), шешу мүмкін болмаған жағдайда –

татуластыру комиссиясы, онда келісімге қол жеткізілмеген кезде – еңбек төрелігі, ол

реттемеген мәселелер бойынша – соттар қарайды.

2. Жұмыскерлердің Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасын қолдану,

жұмыскерлер мен жұмыс беруші, жұмыс берушілер бірлестігі (қауымдастығы, одағы)

арасындағы келісімдердің, ұжымдық және (немесе) еңбек шарттарының, жұмыс беруші

актілерінің талаптарын орындау немесе өзгерту мәселелері бойынша талаптары

жұмыскерлердің жалпы жиналысында (конференциясында) қалыптастырылады және

бекітіледі.

Жұмыскерлер жиналысы, егер оған ұйым жұмыскерлерінің жалпы санының кемінде

үштен екісі қатысса, заңды деп танылады.

Конференция, егер оған хаттамалық шешімдерге сәйкес жұмыскерлер сайлаған

делегаттардың кемінде үштен екісі қатысса, заңды деп танылады.

Жұмыскерлер жиналысының (конференциясының) шешімі, егер олар ұсынған

талаптарды қатысушылардың кемінде үштен екісі қолдап дауыс берсе, қабылданды деп

есептеледі. Жұмыскерлер жиналысын (конференциясын) өткізу мүмкін болмаған кезде,

жұмыскерлердің өкілді органының өзі ұсынған талаптарын қолдауға жұмыскерлердің

кемінде үштен екісінің қолтаңбасын жинап, өз шешімін бекітуге құқығы бар.

Жұмыскерлердің өкілдері жұмыс берушімен жұмыскерлер жиналыстарын (

конференцияларын) өткізу регламентін, орнын, уақытын, жиналысқа (конференцияға)

қатысушылардың санын келіседі.

3. Жұмыскерлердің талаптары жазбаша нысанда жазылады және жұмыс берушіге,

жұмыс берушілер бірлестіктеріне (қауымдастықтарына, одақтарына) жиналыс (

конференция) өткізілген күннен бастап күнтізбелік үш күн мерзімде жіберіледі.

4. Көрсетілген талаптарды әртүрлі жұмыс берушілердің жұмыскерлері қойған

жағдайда, бұл талаптарды кәсіптік одақтардың салалық немесе аумақтық бірлестіктері

не жұмыскерлер уәкілеттік берген өзге де жеке және (немесе) заңды тұлғалар ұсынуы

мүмкін.

5. Жұмыс беруші, жұмыс берушілер бірлестігі (қауымдастығы, одағы)

жұмыскерлердің талаптар қою жөнінде жиналыс (конференция) өткізуіне кедергі

келтіретін қандай да болсын араласуға бармауға міндетті.

6. Жұмыскерлердің талаптарын шешу мүмкін болмаған кезде, олар татуластыру

рәсімдері тәртібімен қаралады.

7. Тараптар ұжымдық еңбек дауын қараудың кез келген сатысында делдалға жүгіне

алады. Делдалдық рәсім татуластыру комиссиясындағы, еңбек төрелігіндегі

татуластыру рәсімдеріне қарағанда дербес болып табылады және солармен қатар

жүргізілуі мүмкін.

Ескерту. 164-бапқа