Arb. Av. Dr. Mehmet Toprak

4857 sayılı İş Kanunu m. 18, işe iade hakkını açıkça yalnızca "işveren vekili sıfatı taşımayan işçilere" tanır. CEO, Genel Müdür, CFO, COO — bunların tamamı bu kapsam dışındadır. Sözlü taahhüt mahkemede delil sayılmaz. Sözleşme yoksa hak da yoktur. Kariyer zirvesindekilerin tek hukuki kalkanı, müzakere edilmiş ve yazıya geçirilmiş bir iş sözleşmesidir. Altın Paraşüt maddesi dahil mi?Garden Leave hakkı var mı?Haklı fesih sınırları belirlenmiş mi?

Rekabet yasağı sözleşmesi imzalanırken şirketin hukuk departmanı dostane bir tutum sergileyebilir. "Standart prosedür" denebilir. Ancak ilerleyen dönemde bir uyuşmazlık doğduğunda karşıda yine aynı avukatlar bulunmaktadır. Şirket avukatı şirketi korur — yöneticiyi değil. → 1 — Yanılgı: Mahkemenin koruyacağı varsayılmaz. → 2 — Sınır: Coğrafi ve sektörel kapsam daraltılır. → 3 — Tazminat: Çalışılmayan dönemin bedeli talep edilir. → 4 — Ceza: Şart orantılı ve karşılıklı olmalıdır. → 5 — Güvence: Bağımsız hukuki destek zorunludur.  

  A Penalty Clause Is Not a Number — It's a Weapon Rekabet yasağı sözleşmelerinde "500.000 USD ceza" gibi astronomik rakamların yer aldığı görülmektedir. Sıradan bir çalışan için mahkeme bu rakamı fahiş bulup indirebilir. Ancak C-Level yönetici söz konusu olduğunda tablo farklıdır. Hukuki bilinç düzeyi yüksek kabul edilen yöneticiler için "bilerek imzaladınız" gerekçesiyle kuruşu kuruşuna tahsil kararı verilebilmektedir. (TBK m. 182) İmzalanmadan önce kontrol edilmesi gereken dört nokta: → Ceza miktarı orantılı mı? → Karşılıklılık şartı var mı? → İhlal tanımı net mi? → Ceza + tazminat riski birlikte değerlendirildi mi? Sözleşme masasında görünmeyen risk, mahkemede en ağır bedeli doğurmaktadır.

 Rekabet yasağı sözleşmesi imzalıyorsunuz. 2 yıl. Türkiye geneli. Tüm rakipler. Peki o 2 yıl boyunca faturalarınızı kim ödeyecek? Global iş hukukunda bu sorunun cevabı nettir: şirket, işçinin ekonomik geleceğini kısıtlıyorsa o dönemin maddi bedelini ödemek zorundadır. Buna Garden Leave ya da bekleme süresi tazminatı denir. Türk hukukunda TBK m. 444-447 çerçevesinde rekabet yasağının geçerli olabilmesi için yasağın belirli, sınırlandırılmış ve orantılı olması şartı aranır. Karşılıksız bir yasak, hukuken zayıf bir yasaktır. Sözleşme masasına oturmadan önce dört soruyu sorun: → Garden Leave maddesi var mı? → Tazminat oranı belirlendi mi? → Ödeme takvimi net mi? → Karşılıklılık şartı sağlandı mı? Menfaat karşılıksız olamaz.

Rekabet yasağı sözleşmesinde "Türkiye geneli, 2 yıl, tüm rakipler" yazıyorsa — bu bir yasak değil, bir tuzaktır. Hukuken yasağın belirli, sınırlandırılmış ve orantılı olması zorunludur. (TBK m. 444-447) Sözleşme masasında kontrol etmeniz gereken 4 nokta: → Coğrafi kapsam spesifik mi? → Rakip tanımı net mi? → Süre orantılı mı? → Yasak tazminatı maddesi var mı? Net çizilmeyen sınır, uzmanlık alanınızda yıllarca çalışmanızı fiilen engelleyebilir. Şirketler bu sınırları belirlerken hangi ölçütleri esas alır? Yorumlarınızı paylaşın.  

"Türkiye'de bu yasaklar işlemez"   Bu yanılgı, üst düzey yöneticilerin kariyerini dondurabilir.  Yasanın gözünde siz korunması gereken zayıf bir işçi değil, neye imza attığını bilmesi gereken bir profesyonelsiniz.